బద్దెన భూపాలుడు
రాజుగారి కత్తి కంటే కవిత ఎక్కువ మనగా నిలిచింది
Baddena Bhupaludu · 13వ శతాబ్దం (సా.శ. 1220–1280 ప్రాంతం)
బద్దెన ఎవరు?
బద్దెన భూపాలుడు (భద్రభూపాలుడు అని కూడా పిలుస్తారు) 13వ శతాబ్దానికి చెందిన రాజు-కవి. ఆయన వేంగి ప్రాంతాన్ని (నేటి ఆంధ్రప్రదేశ్లోని గోదావరి ప్రాంతం) పరిపాలించిన చిన్న రాజ్యానికి ప్రభువుగా చెబుతారు. రాజ్యం చరిత్రలో మసకబారిపోయింది కానీ, ఆయన పేరు మాత్రం సుమతీ శతకం ద్వారా ప్రతి తరం తెలుగు పిల్లల నోట నిలిచిపోతోంది.
సుమతీ శతకంలోని ప్రతి పద్యం "శ్రీరాముని దయచేతను సుమతీ" అనే మకుటంతో ముగుస్తుంది. కవి తన కవిత్వాన్ని శ్రీరాముని కృపగా భావించడం ఆనాటి భక్తి సంప్రదాయాన్ని చూపిస్తుంది.
సుమతీ శతకం — ప్రత్యేకత
సుమతీ శతకం సాధారణ నీతి పుస్తకం కాదు. ఇది ఒక మిత్రుడికి లిఖించిన స్నేహ హితబోధ — ప్రతి పద్యం "సుమతీ!" అని సంబోధించి ప్రారంభమవుతుంది. కోపం, అహంకారం, స్నేహం, ధనం, విద్య, కులం — జీవితంలో ఎదురయ్యే ప్రతి అంశానికి సూటిగా సలహా ఇస్తుంది.
పద్యాలు అన్నీ ఆత్మీయమైన ఆంధ్ర దేశీయ ఛందస్సు కంద పద్యంలో సాగుతాయి. కంద పద్యం చిన్నది, లయబద్ధం, గుర్తుండిపోయే మాటికి — అందుకే ఈ శతకం తరతరాలుగా పిల్లలకు మొదటి నీతి పద్యాలుగా నేర్పించబడుతోంది. "అతి దాన మందు సురపానము", "ఉపకారి కొండొకరి యింట పుట్టిన" లాంటి పద్యాలు నోటిలో నాణెమై తిరుగుతుంటాయి.
రచన ఎవరిది? — పండితుల వాదోపవాదాలు
సుమతీ శతకం బద్దెన రచనేనా అన్న ప్రశ్నకు సాహిత్య చరిత్రకారుల్లో స్పష్టమైన సమాధానం లేదు. కొందరు వేంగి రాజు భద్రభూపాలుడే రచయితని, మరికొందరు అదే పేరున్న తరువాటి కవి రచించి ఉండొచ్చని అంటారు. శతక సాహిత్యంలో ఇలాంటి రచయిత వివాదాలు సర్వసాధారణం.
ఏది ఏమైనా, ఈ పద్యాలు 700 ఏళ్లుగా తెలుగు వారి నోట నుంచి నోటికి ప్రయాణించాయి — రచయిత పేరు కంటే ఆ ప్రయాణమే ఈ శతకపు నిజమైన విజయం.
In English
Baddena Bhupaludu (Bhadrabhupala) was a 13th-century king-poet of the Vengi region, traditionally credited with the Sumati Satakam — over a hundred kanda-padya verses of practical wisdom addressed to a friend named Sumati. His authorship, like that of many satakams, is debated by literary historians, but the work remains the first moral poetry most Telugu children learn.
ప్రశ్నోత్తరాలు · FAQ
సుమతీ శతకం ఎవరు రాశారు?
సుమతీ శతకాన్ని 13వ శతాబ్దపు రాజు-కవి బద్దెన భూపాలుడు (భద్రభూపాలుడు) రచించారని సంప్రదాయంగా నమ్ముతారు. ఆయన వేంగి ప్రాంత పాలకుడు. అయితే కొంతమంది సాహిత్య చరిత్రకారులు రచయిత గురించి భిన్నాభిప్రాయాలు వెలిబుచ్చారు.
సుమతీ శతకంలో ఎన్ని పద్యాలు ఉన్నాయి?
సుమతీ శతకంలో సాధారణంగా 100 కు పైగా పద్యాలు ఉంటాయి; ప్రచారంలో ఉన్న సంకలనాల్లో 108 పద్యాలు సర్వసాధారణం. ఈ సైట్లో అందుబాటులో ఉన్న 110 పద్యాలన్నీ భావం, పదార్థాలతో చదవవచ్చు.
బద్దెన ఏ కాలం వాడు?
బద్దెన 13వ శతాబ్దానికి చెందినవాడని (సా.శ. 1220–1280 ప్రాంతం) సాహిత్య చరిత్రకారుల అంచనా.