కులమునీరుచేసి గురువు వధియింప
Vemana Satakam (వేమన శతకం) · పద్యం 416 · Yogi Vemana
కులమునీరుచేసి గురువు వధియింప
పొసగ నేనుగంత బొంకు బొంకె
పేరు ధర్మరాజు పెను వేపవి త్తయా!
విశ్వదాభిరామ వినురవేమ!
Transliteration
Kulamu nīru cēsi guruvu vadhiyimpa Posaga nēnuganta bonku bonke Pēru Dharmarāju penu vēpa vittayā! Viśvadābhirāma vinuravēma!
పదాల అర్థాలు · Word Meanings
కులమునీరుచేసి గురువు వధియింప
- కులము
- వంశము, జాతి Lineage, Caste/Race
- నీరుచేసి
- తుచ్ఛము చేసి, పరువు తీసి Diluted/Disgraced, Washed away (honor)
- గురువు
- ఆచార్యుడు (ద్రోణుడు), ఉపాధ్యాయుడు Teacher (Drona), Preceptor
- వధియింప
- చంపుటకు, సంహరించుటకు To kill, To cause death
పొసగ నేనుగంత బొంకు బొంకె
- పొసగ
- తగినట్లుగా, అనువుగా Fittingly, Suitably/Conveniently
- ఏనుగంత
- ఏనుగు అంతటి, అశ్వత్థామ అనే ఏనుగు గురించి Elephant-sized, Regarding the elephant
- బొంకు
- అబద్ధము, కల్ల Lie, Falsehood
- బొంకె
- ఆడెను, పలికెను Lied, Uttered
పేరు ధర్మరాజు పెను వేపవి త్తయా!
- పేరు
- నామము, ఖ్యాతి Name, Reputation
- ధర్మరాజు
- యముడు/యుధిష్ఠిరుడు, ధర్మమూర్తి Dharmaraja, King of Righteousness
- పెను
- పెద్ద, గొప్ప Big, Huge
- వేపవిత్తయా
- వేప గింజ వంటి వాడా, చేదు స్వభావం కలవాడా Neem seed (bitter), Like a bitter seed
విశ్వదాభిరామ వినురవేమ!
- విశ్వదాభిరామ
- విశ్వమును ఆనందింపజేయువాడా, విశ్వద + అభిరామ Beloved of the Universe, One who pleases the world
- వినురవేమ
- వినవయ్య వేమ, వేమన వినుము Listen O Vema, Hear this Vema
భావం · Meaning
ధర్మరాజు అని పేరున్నప్పటికీ, తన గురువు ద్రోణుని చంపడానికి తన వంశ గౌరవాన్ని పక్కనపెట్టి, 'అశ్వత్థామ హతః' అని ఏనుగు పేరుతో పెద్ద అబద్ధం చెప్పాడు. పేరుకు ధర్మరాజే అయినా, ఆ సమయంలో అతడు చేదు వేపగింజ వలె ప్రవర్తించాడు. మనిషికి పేరు గొప్పదైనంత మాత్రాన గుణం గొప్పది కాదని భావం.
In English
Vemana criticizes Yudhishthira (Dharmaraja), pointing out that despite bearing the name 'King of Righteousness', he compromised his lineage's honor to kill his teacher Drona by telling a lie involving an elephant (Ashwatthama). Thus, despite his noble title, his action proved him to be as bitter and unpleasant as a neem seed.
నేటి సందర్భం · Modern relevance
This verse reminds us that titles, reputation, or social status do not guarantee ethical behavior. Even those considered 'righteous' may compromise their values for victory or personal gain. It teaches us to judge people by their actions and integrity rather than their labels or public image.