కూడు గుడిచి లెస్స గూర్చున్నవాఁడైన
Vemana Satakam (వేమన శతకం) · పద్యం 424 · Yogi Vemana
కూడు గుడిచి లెస్స గూర్చున్నవాఁడైన
నాడుదానిఁ గన్న నట్టె తగులు
నన్న సారమొడలి కతిమదం బిడుసుమీ
విశ్వదాభిరామ వినర వేమ!
Transliteration
Kūḍu guḍici lessa gūrcunnavāḍaina Nāḍudāniṁ ganna naṭṭe tagulu Nanna sāramoḍali katimadaṁ biḍusumī Viśvadābhirāma vinara Vēma!
పదాల అర్థాలు · Word Meanings
కూడు గుడిచి లెస్స గూర్చున్నవాఁడైన
- కూడు
- అన్నము, ఆహారము Food, Rice
- గుడిచి
- తిని, భుజించి Having eaten, Consumed
- లెస్స
- బాగుగా, సుఖముగా Well, Comfortably
- గూర్చున్నవాఁడైన
- కూర్చున్నవాడైనను, స్థిరపడినవాడైనను Even if seated, Even if settled
నాడుదానిఁ గన్న నట్టె తగులు
- నాడుదానిఁ
- స్త్రీని (ఆడుదాని), వనితను A woman, A lady
- గన్న
- చూసినచో, కాంచిన If seen, Upon observing
- నట్టె
- వెంటనే (అట్టె), అలాగే Immediately, Just like that
- తగులు
- మోహము కలుగును, ఆసక్తుడవుతాడు Gets attached, Desire strikes
నన్న సారమొడలి కతిమదం బిడుసుమీ
- నన్న
- అన్నము (అన్న), ఆహారము Food, Sustenance
- సారమొడలి
- సారము + ఒడలికి, శక్తి శరీరానికి Essence to the body, Energy to the body
- కతిమదం
- మిక్కిలి మదము (అతిమదం), గర్వము/కామము Excessive intoxication, Excessive lust/pride
- బిడుసుమీ
- ఇచ్చును కదా (ఇడు + సుమీ), కలుగజేయును Gives indeed, Causes indeed
విశ్వదాభిరామ వినర వేమ!
- విశ్వదాభిరామ
- విశ్వమును పోషించువాడా, విశ్వమునకు ప్రియమైనవాడా Beloved of the Universe, O Vishvadabhirama
- వినర
- వినవయ్యా, ఆలకించు Listen, Hear this
- వేమ
- ఓ వేమన, వేమన కవి O Vema, Vemana
భావం · Meaning
కడుపు నిండా తిని, సుఖంగా కూర్చున్న వాడు స్త్రీని చూడగానే మోహానికి లోనవుతాడు. ఎందుకంటే, మనం తీసుకున్న ఆహారం యొక్క సారమే శరీరంలో కామాన్ని లేదా మదాన్ని పుట్టిస్తుంది. ఆహారమే వికారాలకు మూలమని భావం.
In English
Even a man who is well-fed and resting comfortably will immediately feel desire upon seeing a woman. Vemana explains that this is because the essence of the food consumed provides the energy that manifests as lust or intoxication in the body. Thus, diet and physical urges are intrinsically linked.
నేటి సందర్భం · Modern relevance
This verse highlights the biological connection between consumption and behavior, suggesting that physical indulgences (like rich food) fuel other sensory desires. In a modern context, it serves as a reminder of how lifestyle choices, such as diet and comfort, influence our psychological state and self-control. It encourages mindfulness about what we consume, as it directly impacts our mental and physical discipline.