కూడు! బెట్టకున్న కుక్షిలో జఠరాగ్ని

Vemana Satakam (వేమన శతకం) · పద్యం 426 · Yogi Vemana

భక్షణంబుచేయుఁ గుక్షిమలము

కూడు విడిచి మలముఁగుడుచురా యుపవాసి

విశ్వదాభిరామ వినురవేమ!

Transliteration

kūḍu! beṭṭakunna kukṣilō jaṭharāgni bhakṣaṇambucēyuṁ gukṣimalamu kūḍu viḍici malamuṁguḍucurā yupavāsi viśvadābhirāma vinuravēma!

పదాల అర్థాలు · Word Meanings

కూడు! బెట్టకున్న కుక్షిలో జఠరాగ్ని

కూడు: అన్నము, ఆహారము food, cooked rice
బెట్టకున్న: పెట్టకపోతే, తినకపోతే if not placed, if not served/eaten
కుక్షిలో: కడుపులో, ఉదరములో in the stomach, in the belly
జఠరాగ్ని: ఆకలి మంట, జీర్ణశక్తి digestive fire, gastric heat

భక్షణంబుచేయుఁ గుక్షిమలము

భక్షణంబుచేయు: తింటుంది, ఆరగిస్తుంది eats, consumes
గుక్షిమలము: కడుపులోని మలము, ఉదర మాలిన్యం stomach waste, impurities in the belly

కూడు విడిచి మలముఁగుడుచురా యుపవాసి

కూడు: అన్నము, భోజనము food, meal
విడిచి: వదిలేసి, మానేసి leaving, abandoning
మలము: పెంట, అశుద్ధం waste, excrement
గుడుచురా: తింటాడు కదరా, తాగుతాడు కదరా eats/drinks, consumes
యుపవాసి: ఉపవాసం చేసేవాడు, నిరాహారి the one who fasts, faster

విశ్వదాభిరామ వినురవేమ!

విశ్వదాభిరామ: విశ్వమునకు ఆధారమైనవాడా, విశ్వద + అభిరామ (వేమన మిత్రుడు/దైవం) Beloved of the Universe, O Vishwadaabhiraama
వినుర: వినవయ్యా, ఆలకించు listen, hear
వేమ: ఓ వేమన, కవి నామము O Vema, Vemana

భావం · Meaning

మనిషి ఆహారం తీసుకోకపోతే కడుపులోని జఠరాగ్ని (ఆకలి) కడుపులో ఉన్న మలాన్ని దహించివేస్తుంది. కాబట్టి ఉపవాసం పేరుతో అన్నం మానేయడం అంటే, మంచి ఆహారాన్ని వదిలి సొంత మలాన్ని తినడమే అవుతుందని వేమన హేతుబద్ధంగా వివరిస్తున్నారు. నిష్ప్రయోజనమైన కఠోర ఉపవాస దీక్షలను వేమన నిరసించారు.

In English

Vemana argues that when one abstains from food, the digestive fire (Jatharagni) turns inward and consumes the waste present in the stomach. Therefore, a person observing a ritual fast is ironically abandoning good food to feed on their own impurities. The verse criticizes blind religious fasting as a physically degrading act rather than a spiritual one.

నేటి సందర్భం · Modern relevance

This verse is highly relevant today as a critique of extreme dieting or dogmatic rituals that harm physical health. It reminds us that the body has biological needs that cannot be bypassed by ideology; ignoring them (starving) leads to the body consuming itself (autophagy/ketosis in a negative sense). It encourages a rational, balanced approach to health and spirituality rather than blind adherence to harmful practices.