గంపెడంత తవుడు గంపలోఁ బెట్టక
Vemana Satakam (వేమన శతకం) · పద్యం 435 · Yogi Vemana
గంపెడంత తవుడు గంపలోఁ బెట్టక
చన్నుఁ బట్టనీదు కొన్నబఱ్ఱె
వారకాంత లేల వలతురు నూరక
విశ్వదాభిరామ వినర వేమ!
Transliteration
gampeḍanta tavuḍu gampalōṁ beṭṭaka cannuṁ baṭṭanīdu konnabaṟṟe vārakānta lēla valaturu nūraka viśvadābhirāma vinara vēma
పదాల అర్థాలు · Word Meanings
గంపెడంత తవుడు గంపలోఁ బెట్టక
- గంపెడంత
- గంపెడు, చాలా ఎక్కువ a basketful, a large quantity
- తవుడు
- ధాన్యపు పొట్టు, పశువుల దాణా bran, husk (cattle feed)
- గంపలోఁ
- గంపలో, మేత వేసే పాత్రలో in the basket, in the manger
- బెట్టక
- పెట్టకుండా, వేయకుండా without placing, without putting
చన్నుఁ బట్టనీదు కొన్నబఱ్ఱె
- కొన్నబఱ్ఱె
- డబ్బు పెట్టి కొన్న గేదె, సొంత పశువు purchased buffalo, owned buffalo
- చన్నుఁ
- పొదుగు, చనుమొన udder, teat
- బట్టనీదు
- ముట్టుకోనివ్వదు, పాలు పితుకనివ్వదు does not let one hold, does not allow touching
వారకాంత లేల వలతురు నూరక
- వారకాంతలు
- వేశ్యలు, భోగస్త్రీలు courtesans, prostitutes
- ఏల
- ఎందుకు, ఎట్లు why, how
- వలతురు
- ప్రేమిస్తారు, ఇష్టపడతారు love, desire
- ఊరక
- ఉచితంగా, డబ్బు లేకుండా for free, without payment
విశ్వదాభిరామ వినర వేమ!
- విశ్వదాభిరామ
- విశ్వమును కాపాడువాడా, విశ్వమునకు ఆనందము కలిగించువాడా Beloved of the Universe, One who delights the universe
- వినర
- వినవయ్యా, తెలుసుకో listen, hear this
- వేమ
- ఓ వేమన, కవి నామము Vema, O Vema
భావం · Meaning
డబ్బు పెట్టి కొన్న బర్రె అయినా సరే, దానికి గంపెడు తవుడు (మేత) వేయకపోతే అది పాలు పితుక్కోవడానికి తన పొదుగును ముట్టుకోనివ్వదు. అలాగే, డబ్బు ఆశించే వారకాంతలు (వేశ్యలు) కూడా ధనం ఇవ్వనిదే ఎవరినీ ప్రేమించరు. స్వార్థం, ధనం లేనిదే లోకంలో కొన్ని సంబంధాలు నిలబడవని భావం.
In English
Just as a buffalo, even one that you own, will not allow you to milk it unless you feed it a basket of bran, a courtesan will not show affection without receiving money. The verse highlights the transactional nature of certain relationships where material gain is the prerequisite for interaction.
నేటి సందర్భం · Modern relevance
This verse serves as a cynical but realistic reminder about transactional relationships in the modern world. It warns people not to expect genuine affection or results from situations driven by material gain (like business or superficial relationships) without offering something of value in return. It emphasizes that in many worldly interactions, 'there is no free lunch.'