చిత్తవాజి నెక్కి శిక్షింప నేరక
Vemana Satakam (వేమన శతకం) · పద్యం 501 · Yogi Vemana
చిత్తవాజి నెక్కి శిక్షింప నేరక
తత్తఱించి రౌతు తరల నేల
వారణాసి తనకు వయ్యాళి కాబోలు
విశ్వదాభిరామ వినర వేమ!
Transliteration
Cittavāji nekki śikṣimpa nēraka Tattaṟin̄ci rautu tarala nēla Vāraṇāsi tanaku vayyāḷi kābōlu Viśvadābhirāma vinara vēma
పదాల అర్థాలు · Word Meanings
చిత్తవాజి నెక్కి శిక్షింప నేరక
- చిత్తవాజి
- మనస్సనే గుర్రము, చిత్తము అనే అశ్వము The horse that is the mind, Mind-horse
- నెక్కి
- ఎక్కి, అధిరోహించి Having mounted, Climbing upon
- శిక్షింప
- అదుపు చేయుట, శిక్షణ ఇచ్చుట To control, To train/discipline
- నేరక
- చేతకాక, తెలియక Not knowing how, Unable to
తత్తఱించి రౌతు తరల నేల
- తత్తఱించి
- తొందరపడి, కలవరపడి Being agitated, In a hurry/confusion
- రౌతు
- గుర్రపు స్వారీ చేసేవాడు, అశ్వికుడు Rider, Horseman
- తరల
- వెళ్లుట, ప్రయాణించుట To move, To proceed
- నేల
- ఎందుకు, ఏల Why, For what reason
వారణాసి తనకు వయ్యాళి కాబోలు
- వారణాసి
- కాశీ క్షేత్రం, వారణాసి పట్టణం Varanasi, Kashi (Pilgrimage site)
- తనకు
- అతనికి, ఆ రౌతుకు To him, For himself
- వయ్యాళి
- విహారయాత్ర, గుర్రపు సవారీ A casual stroll, Pleasure ride/Gallop
- కాబోలు
- అవుతుందేమో, అనిపిస్తుంది It seems, Perhaps becomes
విశ్వదాభిరామ వినర వేమ!
- విశ్వదాభిరామ
- విశ్వమును సృష్టించినవాడా, విశ్వానికి ప్రియమైనవాడా Beloved of the Universe, One who is pleasing to the world
- వినర
- వినవయ్యా, ఆలకించు Listen, Hear this
- వేమ
- వేమన కవి, ఓ వేమనా Vemana, Oh Vemana
భావం · Meaning
చంచలమైన మనస్సును అదుపులో పెట్టుకోవడం తెలియని వాడు, పుణ్యక్షేత్రాలకు వెళ్ళినా ప్రయోజనం ఉండదు. మనస్సును నిగ్రహించుకోలేని వానికి కాశీ వంటి పవిత్ర స్థలాలకు వెళ్ళడం కేవలం విహారయాత్ర (వయ్యాళి) చేసినట్లే అవుతుంది తప్ప, మోక్షం లభించదు.
In English
One who cannot control the wavering mind (likened to a horse) gains nothing by traveling to holy places. Without inner discipline, a pilgrimage to a sacred city like Varanasi is futile; it becomes nothing more than a casual physical excursion or a pleasure ride, yielding no spiritual benefit.
నేటి సందర్భం · Modern relevance
In today's world, this verse reminds us that external changes—like vacations, retreats, or changing jobs—cannot fix internal chaos. True peace comes from mastering one's own mind and emotions (mental health and mindfulness), rather than simply physically moving to a new location expecting problems to disappear.