నేమమునను నుండ నిల్చును చిత్తంబు - తామసమున నుండ దలఁగిపోవు
Vemana Satakam (వేమన శతకం) · పద్యం 579 · Yogi Vemana
నేమమునను నుండ నిల్చును చిత్తంబు - తామసమున నుండ దలఁగిపోవు
నిలిచిన చిత్తము నిర్భీతి నొందించు - నిర్భీతి సఖ్యంబు నీరసించు
సఖ్యదూరగుణము సమమును బొందించు - సమగుణమునఁ జూడ సమతపుట్టు
నట్టి సమత విశ్వమంతయుఁ దానగుఁ - దానె విశ్వంబయిన తత్వమగును
తత్వ మింద్రియముల దరిఁజూచి గెలుచును
దత్వవేత్తయైనఁ దానె మిగిలి
రాజయోగి యనుచుఁ దేజంబుచేతను
దెలిసియుండు జగతి వినర వేమ!
Transliteration
nēmamunanu nuṇḍa nilcunu cittambu - tāmasamuna nuṇḍa dalaṁgipōvu nilicina cittamu nirbhīti nondincu - nirbhīti sakhyambu nīrasincu sakhyadūraguṇamu samamunu bondincu - samaguṇamunaṁ jūḍa samatapuṭṭu naṭṭi samata viśvamantayuṁ dānaguṁ - dāne viśvambayina tatvamagunu tatva mindriyamula dariṁjūci gelucunu datvavēttayainaṁ dāne migili rājayōgi yanucuṁ dējambucētanu delisiyuṇḍu jagati vinara vēma!
పదాల అర్థాలు · Word Meanings
నేమమునను నుండ నిల్చును చిత్తంబు - తామసమున నుండ దలఁగిపోవు
- నేమమునను
- నియమముతో, నిష్ఠతో in discipline, with a vow/rule
- ఉండ
- ఉండగా, వర్తించగా while being, when remaining
- నిల్చును
- స్థిరపడును, నిలకడగా ఉండును stands firm, remains steady
- చిత్తంబు
- మనస్సు, బుద్ధి the mind, intellect
- తామసమున
- తమోగుణమున, అజ్ఞానమున in Tamas (darkness/lethargy), in ignorance
- తలఁగిపోవు
- చలించును, తొలగిపోవును wavers, goes astray
నిలిచిన చిత్తము నిర్భీతి నొందించు - నిర్భీతి సఖ్యంబు నీరసించు
- నిలిచిన
- స్థిరపడిన, నిలకడగా ఉన్న steady, stable
- చిత్తము
- మనస్సు mind
- నిర్భీతి
- భయము లేకుండుట, ధైర్యము fearlessness, courage
- ఒందించు
- కలిగించును, చేకూర్చును causes, bestows
- సఖ్యంబు
- స్నేహము, ప్రాపంచిక బంధము friendship, attachment/bonding
- నీరసించు
- క్షీణించును, బలహీనపడును weakens, becomes dry/tasteless
సఖ్యదూరగుణము సమమును బొందించు - సమగుణమునఁ జూడ సమతపుట్టు
- సఖ్యదూరగుణము
- సంగరహిత గుణము, బంధాలకు దూరంగా ఉండే లక్షణం quality of detachment, being distant from attachment
- సమమును
- శాంతిని, సమభావమును equanimity, balance
- పొందించు
- కలుగజేయును causes/brings
- సమగుణమునఁ
- సమదృష్టితో, సమానమైన గుణముతో with equanimity, with equal vision
- చూడ
- చూడగా, దర్శించగా when seeing, perceiving
- సమత
- సమానత్వము, ఏకత్వము equality, oneness
- పుట్టు
- కలుగును, ఉద్భవించును is born, arises
నట్టి సమత విశ్వమంతయుఁ దానగుఁ - దానె విశ్వంబయిన తత్వమగును
- అట్టి
- ఆ విధమైన such, that kind of
- సమత
- ఏకత్వ భావన oneness, equality
- విశ్వమంతయుఁ
- ప్రపంచమంతా the entire universe
- తానగుఁ
- తానే అవుతాడు, తన స్వరూపమే అవుతుంది becomes oneself, realizes as self
- తానె
- తానే he himself
- విశ్వంబయిన
- విశ్వరూపమైన having become the universe
- తత్వమగును
- పరమార్థమగును, సత్యమగును becomes the Truth/Essence
తత్వ మింద్రియముల దరిఁజూచి గెలుచును
- తత్వము
- సత్యము, ఆత్మజ్ఞానము The Truth, Essence
- ఇంద్రియముల
- జ్ఞానేంద్రియాల యొక్క of the senses
- దరిఁజూచి
- తీరును గమనించి, హద్దును చూసి seeing the nature/limit, understanding the path
- గెలుచును
- జయిస్తుంది conquers, wins over
దత్వవేత్తయైనఁ దానె మిగిలి
- తత్వవేత్త
- జ్ఞాని, సత్యము తెలిసినవాడు knower of Truth, philosopher
- ఐనఁ
- అయి having become
- మిగిలి
- శేషించి, శాశ్వతముగా ఉండి remaining, surviving eternally
రాజయోగి యనుచుఁ దేజంబుచేతను
- రాజయోగి
- రాజయోగి, శ్రేష్ఠమైన యోగి Raja Yogi, Royal Yogi
- అనుచుఁ
- అని పిలువబడుతూ being called, known as
- తేజంబుచేతను
- ప్రకాశముతో, ఆత్మతేజస్సుతో with radiance, with spiritual splendor
దెలిసియుండు జగతి వినర వేమ!
- తెలిసియుండు
- ప్రసిద్ధుడై ఉండును, ఎరిగి ఉండును is known, remains aware
- జగతి
- లోకములో in the world
- వినర వేమ
- వినవయ్యా వేమ Listen, Vema
భావం · Meaning
నియమబద్ధమైన జీవితం మనస్సును నిలకడగా ఉంచుతుంది. నిలకడైన మనస్సు భయాన్ని పోగొట్టి, ప్రాపంచిక బంధాలను సడలిస్తుంది. బంధాలు తొలగితే సమభావం కలుగుతుంది. ఆ సమభావమే 'నేనే విశ్వం' అనే అద్వైత సిద్ధిని (తత్వాన్ని) ప్రసాదిస్తుంది. ఈ తత్వజ్ఞానం ఇంద్రియాలను జయిస్తుంది. అట్టి జ్ఞాని రాజయోగిగా లోకంలో ప్రకాశిస్తాడు.
In English
Discipline steadies the mind, removing fear and weakening worldly attachments. This detachment leads to equanimity, which reveals the ultimate Truth: that the individual self is one with the entire universe. This realization conquers the senses, and such a knower of Truth shines in the world as a Raja Yogi.
నేటి సందర్భం · Modern relevance
This verse offers a psychological roadmap for mental peace and self-realization relevant to modern life. It suggests that discipline and mindfulness can cure anxiety (fear) and excessive attachment to material things. By cultivating a balanced mind (equanimity), one can overcome the chaos of the senses and achieve a state of higher awareness and leadership (Raja Yoga).