తనదు తల్లి లంజె తనయాలు మాదిగ
Vemana Satakam (వేమన శతకం) · పద్యం 596 · Yogi Vemana
తనదు తల్లి లంజె తనయాలు మాదిగ
శ్రీపతికి గురువసిష్ఠుఁ డరయ
తపముచేత ద్విజుఁడు తర్కింప కులమెట్లు
విశ్వదాభిరామ వినర వేమ!
Transliteration
Tanadu talli lanje tanayālu mādiga Śrīpatiki guru vasiṣṭhuḍ araya Tapamucēta dvijuḍu tarkimpa kulameṭlu Viśvadābhirāma vinara vēma
పదాల అర్థాలు · Word Meanings
తనదు తల్లి లంజె తనయాలు మాదిగ
- తనదు
- తన యొక్క, స్వంత His, His own
- తల్లి
- మాత, అమ్మ Mother, Matriarch
- లంజె
- వేశ్య, భోగస్త్రీ Prostitute, Courtesan (referring to Urvashi)
- తనయాలు
- తన భార్య (తన + ఆలు), ఇల్లాలు His wife, Spouse (referring to Arundhati)
- మాదిగ
- అరుంధతీ వంశస్థురాలు, ఒక కులము Madiga, A Dalit community/caste
శ్రీపతికి గురువసిష్ఠుఁ డరయ
- శ్రీపతికి
- విష్ణువునకు (రామునికి), లక్ష్మీపతికి To the Lord of Sri (Vishnu/Rama), To the husband of Lakshmi
- గురు
- గురువు, ఆచార్యుడు Teacher, Preceptor
- వసిష్ఠుఁడు
- వసిష్ఠ మహర్షి Sage Vasishta
- అరయ
- పరిశీలించగా, చూడగా When examined, In reality
తపముచేత ద్విజుఁడు తర్కింప కులమెట్లు
- తపముచేత
- తపస్సు వలన, సాధన వలన By penance, By meditation
- ద్విజుఁడు
- బ్రాహ్మణుడు, రెండు జన్మలు కలవాడు Brahmin, Twice-born
- తర్కింప
- విచారించగా, ఆలోచించగా When reasoned, When debated
- కులమెట్లు
- కులం ఎక్కడిది?, కులం ఎలా ప్రధానం అవుతుంది? How does caste matter?, Where is the caste?
విశ్వదాభిరామ వినర వేమ!
- విశ్వదాభిరామ
- విశ్వమును ఆనందింపజేయువాడా, విశ్వద + అభిరామ Beloved of the Universe, One who pleases the world
- వినర
- వినవయ్యా, ఆలకించు Listen, Hear this
- వేమ
- వేమన కవి Vemana
భావం · Meaning
వసిష్ఠ మహర్షి తల్లి ఊర్వశి (అప్సరస/వేశ్య), అతని భార్య అరుంధతి మాదిగ కులస్థురాలు. అయినప్పటికీ, తన తపశ్శక్తి చేత వసిష్ఠుడు సాక్షాత్తు శ్రీరామునికే గురువయ్యాడు. కాబట్టి, మనిషి గొప్పతనం లేదా బ్రాహ్మణత్వం అనేది తపస్సు మరియు గుణం వల్ల వస్తుందే తప్ప, పుట్టుకతో వచ్చే కులం వల్ల కాదని గ్రహించాలి.
In English
Sage Vasishta was born to a courtesan (Urvashi) and married a woman of the Madiga caste (Arundhati), yet he became the revered Guru to Lord Rama himself. This proves that one becomes a 'Dvija' (noble/Brahmin) through penance and personal merit, not by birth or caste lineage.
నేటి సందర్భం · Modern relevance
This verse is a powerful ancient critique of the caste system, emphasizing that respect and status should be earned through individual achievement, character, and hard work (Tapas) rather than inherited social standing. It resonates strongly with modern values of social equality and meritocracy, challenging discriminatory practices based on birth.