ఆఁకటికి దొలంగు నాచార విధు లెల్ల
Vemana Satakam (వేమన శతకం) · పద్యం 83 · Yogi Vemana
ఆఁకటికి దొలంగు నాచార విధు లెల్ల
చీఁకటికి దొలంగు చిత్తశుద్ధి
వేఁకటికిఁ దొలఁగు వెనుకటి బిగువెల్ల
విశ్వదాభిరామ వినర వేమ!
Transliteration
Ām̐kaṭiki dolaṅgu nācāra vidhu lella Cīm̐kaṭiki dolaṅgu cittaśuddhi Vēm̐kaṭikim̐ dolam̐gu venukaṭi biguvella Viśvadābhirāma vinara Vēma
పదాల అర్థాలు · Word Meanings
ఆఁకటికి దొలంగు నాచార విధు లెల్ల
- ఆఁకటికి
- ఆకలికి, క్షుద్బాధకు to hunger, due to hunger
- దొలంగు
- తొలగును, పోవును moves away, vanishes
- నాచార
- ఆచార (సంధి), సంప్రదాయ orthodox rules, traditions
- విధులెల్ల
- విధులు + ఎల్ల, నియమాలన్నీ all rules, all duties
చీఁకటికి దొలంగు చిత్తశుద్ధి
- చీఁకటికి
- చీకటి వలన, అంధకారానికి to darkness, due to darkness
- దొలంగు
- నశించును, తప్పును disappears, is lost
- చిత్తశుద్ధి
- మనసు పవిత్రత, బుద్ధి కుశలత purity of mind, clarity of conscience
వేఁకటికిఁ దొలఁగు వెనుకటి బిగువెల్ల
- వేఁకటికిఁ
- గర్భమునకు, చూలుకు to pregnancy, due to pregnancy
- దొలఁగు
- తగ్గును, పోవును vanishes, loosens
- వెనుకటి
- పూర్వపు, గతంలోని previous, past
- బిగువెల్ల
- బిగువు + ఎల్ల, గట్టిదనమంతా (లేదా గర్వమంతా) all the tightness, all the firmness/pride
విశ్వదాభిరామ వినర వేమ!
- విశ్వదాభిరామ
- విశ్వమునకు ఆనందము కలిగించువాడా, విశ్వద + అభిరామ Beloved of the Universe, One who pleases the universe
- వినర
- వినవయ్యా, ఆలకించు listen, hear
- వేమ
- వేమన కవి, ఓ వేమనా Vema, Oh Vemana
భావం · Meaning
ఆకలి వేసినప్పుడు మనిషి ఆచారాలను, నియమాలను పక్కన పెడతాడు. చీకటి చాటున (ఏకాంతంలో) మనిషి చిత్తశుద్ధిని కోల్పోయి తప్పులు చేసే అవకాశం ఉంది. గర్భం దాల్చిన తర్వాత స్త్రీ శరీరంలోని పూర్వపు బిగువు, సౌందర్య గర్వం సడలిపోతాయి. సహజమైన అవసరాలు, శారీరక మార్పులు కృత్రిమమైన నియమాలను, అహంకారాన్ని జయిస్తాయని భావం.
In English
Hunger compels one to disregard orthodox rituals and social rules. The cover of darkness often tempts one to abandon mental purity and commit immoral acts. Similarly, pregnancy naturally removes the physical firmness and pride of the body. The verse illustrates how natural instincts and biological realities inevitably override human ego and artificial social constructs.
నేటి సందర్భం · Modern relevance
This verse remains highly relevant by highlighting the 'Hierarchy of Needs'—survival (hunger) trumps social etiquette. It also serves as a timeless reminder about integrity, suggesting that true character is tested when one is unobserved (in darkness). Furthermore, it humbles human vanity by reminding us that biological processes (like pregnancy or aging) are inevitable forces that alter our physical state regardless of our pride.