పూసపోగు బెట్టిపురుషునిభుజ మెక్కి
Vemana Satakam (వేమన శతకం) · పద్యం 954 · Yogi Vemana
పూసపోగు బెట్టిపురుషునిభుజ మెక్కి
కన్నులార్ప వారకాంత గాదు
తనకు లొంగువారిఁ దడయక చంపురా
విశ్వదాభిరామ వినర వేమ!
Transliteration
pūsapōgu beṭṭi puruṣuni bhujam ekki kannulārpa vārakānta gādu tanaku loṅguvāriṁ daḍayaka campurā viśvadābhirāma vinara vēma
పదాల అర్థాలు · Word Meanings
పూసపోగు బెట్టిపురుషునిభుజ మెక్కి
- పూసపోగు
- పూస మరియు దారము, ఆభరణము Bead and thread, Ornament (specifically referring to a gun's sight or match cord)
- బెట్టి
- పెట్టి, ధరించి Having put, Wearing
- పురుషుని
- మగవాని, భర్త యొక్క Man's, Husband's
- భుజము
- రెక్క, మూపు Shoulder, Arm
- ఎక్కి
- అధిరోహించి, పైన కూర్చుని Climbed, Mounted
కన్నులార్ప వారకాంత గాదు
- కన్నులు
- నేత్రములు, చూపులు Eyes, Sight
- ఆర్ప
- మూయునట్లు చేయు, రెప్పవాల్చు To make blink, To close (one eye for aiming)
- వారకాంత
- వేశ్య, భోగస్త్రీ Courtesan, Prostitute
- గాదు
- కాదు Is not
తనకు లొంగువారిఁ దడయక చంపురా
- తనకు
- దానికి, స్వయముగా To itself, To her
- లొంగువారిన్
- వశమగువారిని, లక్ష్యముగా ఉన్నవారిని Those who yield, Those who are targets
- తడయక
- ఆలస్యం చేయక, వెంటనే Without delay, Instantly
- చంపురా
- సంహరించును, ప్రాణం తీయును Kills, Destroys
విశ్వదాభిరామ వినర వేమ!
- విశ్వదాభిరామ
- విశ్వమును ఆనందింపజేయువాడా, విశ్వద + అభిరామ Beloved of the Universe, One who pleases the world
- వినర
- వినవయ్యా, ఆలకించు Listen, Hear
- వేమ
- వేమన కవి Vema, Oh Vema
భావం · Meaning
ఇది ఒక పొడుపు కథ (ప్రహేళిక). దీని సమాధానం 'తుపాకీ'. తుపాకీకి గురి చూసే పూస (sight) ఉంటుంది, అది కాల్చేటప్పుడు మనిషి భుజం మీద ఉంటుంది. గురి చూసేటప్పుడు ఒక కన్ను మూయిస్తుంది, కానీ అది స్త్రీ కాదు. తన పరిధిలోకి వచ్చిన వారిని లేదా తనకు లొంగిన వారిని అది తక్షణమే చంపుతుంది.
In English
This verse is a riddle describing a 'Gun' (Musket). It wears a bead (sight), rests on a man's shoulder, and makes him close an eye to aim, yet it is not a woman. It instantly kills those who become its targets. Vemana uses this imagery to describe the lethal nature of the weapon.
నేటి సందర్భం · Modern relevance
While originally a riddle about a musket, this verse reminds us that power and danger often come disguised in fascinating forms. It serves as a metaphor for how destructive forces (like addiction or violence) can seem intimate ('on the shoulder') and captivating, yet lead to instant ruin for those who submit to them.