పృథివి కుదక మేగె పృథివిపై మొలకెత్తె
Vemana Satakam (వేమన శతకం) · పద్యం 956 · Yogi Vemana
పృథివి కుదక మేగె పృథివిపై మొలకెత్తె
మగుడ పృథివి కేగె మగఁడె సుతుఁడు
ధరణి జనులకెల్ల తల్లియ పెండ్లాము
విశ్వదాభిరామ వినర వేమ!
Transliteration
pṛthivi kudaka mēge pṛthivipai molakette maguḍa pṛthivi kēge magaṁḍe sutuṁḍu dharaṇi janulakella talliya peṇḍlāmu viśvadābhirāma vinara vēma
పదాల అర్థాలు · Word Meanings
పృథివి కుదక మేగె పృథివిపై మొలకెత్తె
- పృథివి
- భూమి, ధరణి Earth, Soil
- కుదక
- నీరు, ఉదకము (పృథివికి + ఉదకము) Water, To the water (Earth + to + water)
- మేగె
- వెళ్ళెను, చేరెను Went, Reached
- పృథివిపై
- భూమి మీద, నేల పైన On the earth, Upon the soil
- మొలకెత్తె
- అంకురించెను, మొలక వచ్చెను Sprouted, Germinated
మగుడ పృథివి కేగె మగఁడె సుతుఁడు
- మగుడ
- మరల, తిరిగి Again, Back
- పృథివి
- భూమి Earth
- కేగె
- వెళ్ళెను (కి + ఏగె), చేరెను Went to, Returned to
- మగఁడె
- భర్తయే, పురుషుడే The husband himself, The male
- సుతుఁడు
- కొడుకు, పుత్రుడు Son, Offspring
ధరణి జనులకెల్ల తల్లియ పెండ్లాము
- ధరణి
- భూమి, లోకము Earth, World
- జనులకెల్ల
- ప్రజలందరికీ, జీవులందరికీ To all people, To all beings
- తల్లియ
- తల్లియే, మాతయే Is the mother, Mother indeed
- పెండ్లాము
- భార్య, ఆలు Wife, Spouse
విశ్వదాభిరామ వినర వేమ!
- విశ్వదాభిరామ
- విశ్వమును ఆనందింపజేయువాడా, విశ్వ దాత అయిన రాముడా Beloved of the Universe, One who pleases the universe
- వినర
- వినవయ్య, ఆలకించు Listen, Hear
- వేమ
- వేమన కవి Vemana
భావం · Meaning
ఇది సృష్టి రహస్యాన్ని తెలిపే పొడుపు కథ వంటి పద్యం. విత్తనం (పురుషుడు/భర్త) భూమిలో (భార్య) పడి మొలకెత్తుతుంది (కొడుకు). ఆ మొక్క పెరిగి మళ్ళీ విత్తనాన్ని ఇస్తుంది, అంటే కొడుకే మళ్ళీ భర్త (విత్తనం) అవుతున్నాడు. విత్తనాన్ని స్వీకరించేటప్పుడు భూమి భార్యగాను, మొక్కను పెంచేటప్పుడు తల్లిగాను వ్యవహరిస్తుంది. ప్రకృతిలో పునరుత్పత్తి చక్రం ఇలాగే సాగుతుంది.
In English
This verse is a philosophical riddle describing the cycle of nature and agriculture. The seed (husband) enters the earth (wife) to produce a plant (son); the plant in turn produces seeds, making the son the husband again. Thus, the Earth acts as a wife when receiving the seed and as a mother when nurturing the plant, illustrating the cyclical continuity of life.
నేటి సందర్భం · Modern relevance
In a modern sense, this verse highlights the concept of sustainability and the endless recycling of matter in nature. It reminds us that roles and forms are transient—what is a product today becomes a resource tomorrow. It teaches us to view nature not as linear but as a circular system where every ending is a new beginning.