ఉపబర్హణుని గాన ప్రావీణ్యం

గంధర్వలోకంలోని ఒక భాగాన్ని రత్నకేతుడనే గంధర్వరాజు పరిపాలిస్తుండేవాడు. అతడు సకల సంపదలు కలిగి ఉన్నప్పటికీ సంతానం లేకపోవడంతో చింతించి, వసిష్ఠ మహర్షి ఉపదేశించిన శివమంత్రాన్ని జపిస్తూ పుష్కరతీర్థంలో నూరేళ్లపాటు తపస్సు చేశాడు. అతని తపస్సుకు మెచ్చిన పరమేశ్వరుడు ప్రత్యక్షమై వరం కోరుకోమనగా, విష్ణుభక్తుడును సకల కళాకోవిదుడైన కుమారుని ప్రసాదించమని రత్నకేతుడు ప్రార్థించాడు. శివుని అనుగ్రహంతో రత్నకేతునికి ఒక తేజోవంతుడైన కుమారుడు జన్మించగా, అతనికి ఉపబర్హణుడు అని నామకరణం చేశారు.

ఉపబర్హణుడు బాల్యం నుంచే నిరంతరం హరినామ సంకీర్తనలతో గడుపుతూ అందరి మన్ననలు పొందాడు. అతనికి విద్యాభ్యాసం ప్రారంభించినప్పుడు సంగీత గురువులు స్వరక్రమాన్ని నేర్పించబోగా, అతడు తనదైన శైలిలో భగవన్నామాలను జోడించి విలక్షణంగా పలికాడు. గురువులు ఆశ్చర్యపడగా, ఆ బాలుడు తన ప్రతిపాదనను యుక్తియుక్తంగా వివరించాడు. అతని అసాధారణ ప్రతిభను చూసిన పండితులు ఉపబర్హణుడు కారణజన్ముడని గుర్తించారు. అతి తక్కువ కాలంలోనే అతడు సకల శాస్త్రాలలోను, సంగీత కళలోను అసమాన ప్రావీణ్యాన్ని సంపాదించాడు.

ఒకనాడు ఉపబర్హణుడు తన మిత్రులతో కలిసి ఉద్యానవనంలో ఉండగా, హేమకూటనగర పాలకుడైన చిత్రరథుడనే గంధర్వరాజు పంపిన ఆహ్వానపత్రిక వచ్చింది. రాబోయే కృష్ణ చతుర్దశినాడు తన గృహంలో పార్వతీపరమేశ్వరులకు మహాపూజ జరగనుందని, ఆ సందర్భంగా ఏర్పాటు చేసే సంగీత సభలో ఉత్తముడైన విద్వాంసునికి పార్వతీదేవి స్వయంగా రూపొందించిన 'మహతి' అనే వీణ బహుమతిగా లభిస్తుందని అందులో పేర్కొన్నారు. ఉపబర్హణుని మిత్రుడు శారదుడు ఆ లేఖను చదివి, సంగీత సభలో పాల్గొనేందుకు ఉపబర్హణుని పేరును నమోదు చేయించి పంపించాడు.

తుంబురుడు వంటి దిగ్గజ పండితులు వచ్చే ఆ మహాసభలో పాల్గొనడం సాహసమని రత్నకేతుడు సందేహించినప్పటికీ, శారదుడు ఉపబర్హణుని గెలుపుపై అచంచలమైన నమ్మకం ప్రకటించాడు. అనంతరం శుభముహూర్తాన ఉపబర్హణుడు రాజలాంఛనాలతో హేమకూటనగరానికి చేరుకున్నాడు. ఆ మహోత్సవానికి ఇంద్రాది దిక్పాలకులు, సమస్త దేవతలు, నాగులు, విద్యాధరులు తరలివచ్చారు. శివపార్వతులు నందివాహనులై విచ్చేయగా చిత్రరథుడు అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో వారికి స్వాగతం పలికి రత్నపీఠంపై ఆసీనులను చేశాడు.

చిత్రరథుడు తన భార్యతో కలిసి ఉమామహేశ్వరులకు పూజలు చేస్తుండగా, అతని ఏబదిమంది కుమార్తెలు మాలావతి ఆధ్వర్యంలో పూజాద్రవ్యాలు అందిస్తూ సేవలు చేశారు. పూజ ముగిసి మంగళహారతులు ఇచ్చే సమయంలో శారదుడు సభను ఉద్దేశించి, ఉపబర్హణుడు తాను రచించిన శివస్తోత్రాన్ని గానం చేయదలచాడని అనుమతి కోరాడు. సమయం మించిపోయిందని తుంబురుడు అభ్యంతరం తెలిపినప్పటికీ, సభాధ్యక్షుడైన బృహస్పతి శివస్తోత్ర గానానికి అనుమతి ఇచ్చాడు.

ఉపబర్హణుడు తన వీణపై మధురమైన స్వరాలను పలికిస్తూ, భక్తిప్రపత్తులతో శివస్తుతిని అద్భుతంగా గానం చేశాడు. అతని గానమాధుర్యానికి, శాస్త్ర నైపుణ్యానికి సభలోని దేవతలు, పండితులు ముగ్ధులై ప్రశంసలు కురిపించారు. చిత్రరథుని పుత్రికలు ఉపబర్హణుని రూపలావణ్యాలకు, అద్భుత ప్రతిభకు పరవశులయ్యారు. ఆ విధంగా ఆనాటి మహోత్సవం ఉపబర్హణుని కీర్తిప్రతిష్ఠలను దశదిశలా చాటుతూ ఘనంగా ముగిసింది.