ఉపబర్హణుని గానవిజయము - వివాహ వైభవము

గంధర్వ లోకంలో సంగీత సభా దినోత్సవం సమీపించగా, గానవిద్యాధురీణుడైన తుంబురుడు నిరుత్సాహంతో శయనగృహంలోనే ఉండిపోయాడు. ఆయన శిష్యురాలు అరవింద వచ్చి సభకు వేళయిందని లేపగా, నిన్నటి సభలో రత్నకేతుని కుమారుడైన ఉపబర్హణుని అద్భుత గాన ప్రజ్ఞను చూసిన తర్వాత తనవంటి వారికి అక్కడ స్థానం లేదనిపించిందని అతడు విచారం వ్యక్తం చేశాడు. ఉపబర్హణుని అసాధారణ స్వరకల్పనలను సాధన చేయలేక చిత్రరథుని కూతురు మాలావతి కూడా ఆశ్చర్యపడుతుండగా, తుంబురుడు మారువేషంలో ఉపబర్హణుని బసకు వెళ్లి అతని వీణ తీగలను, ప్రస్తారాలను పరిశీలించి ఏమీ కొరుకుడుపడక లజ్జతో వెనుదిరిగాడు.

మరోవైపు విశ్వకర్మ చేత నిర్మించబడిన సభాభవనంలో పార్వతీపరమేశ్వరులు అగ్రపీఠాలను అలంకరించగా గరుడ, గంధర్వ, సిద్ధ, విద్యాధరులతో పాటు దిక్పాలకులు సభను ముంచెత్తారు. సభ మధ్యలో నవరత్నఖచితమైన 'మహతి' అనే దివ్యవీణ ప్రకాశిస్తోంది. పార్వతీదేవి స్వయంగా రూపొందించిన ఆ వీణను గెలుచుకునేందుకు గానశాస్త్రంలోనూ, వీణావాదనంలోనూ ఎదురులేని విద్వాంసుడు ముందుకు రావాలని బృహస్పతి సభామధ్యంలో ప్రకటించాడు.

ఆ సమయాన ఉపబర్హణుడు లేచి, ఆదిదంపతులకు నమస్కరించి, సంగీతంలోనైనా ఇతర ఏ శాస్త్రాలలోనైనా తనతో వాదించి గెలిచినవారికి మణికంకణం బహూకరిస్తానని సవాలు విసిరాడు. ఆయన తేజస్సుకు, ప్రగల్భానికి సభలోని తుంబురుడు, హాహా-హూహూలు, అప్సరసలు తలదించుకుని నిశ్శబ్దంగా ఉండిపోయారు. అప్పుడు దేవగురువైన బృహస్పతి స్వయంగా ఉపబర్హణునితో సంగీతశాస్త్ర చర్చ చేసి, అతని అమోఘ సమాధానాలకు మెచ్చి ఆలింగనం చేసుకున్నాడు. ఉపబర్హణుడు సాక్షాత్తు హరిభక్తుడని, కారణజన్ముడని కొనియాడుతూ ఆయనను జగన్మాత సన్నిధికి చేర్చాడు.

పార్వతీదేవి ఉపబర్హణుని భక్తిప్రపత్తులకు సంతోషించి 'పెండ్లికొడుకవు కమ్ము' అని దీవిస్తూ మహతీ వీణను బహూకరించింది. ఉపబర్హణుడు ఆ వీణపై అద్భుతమైన రాగాలను ఆలపిస్తూ, వేదశాస్త్ర భావాలను శ్రావ్యంగా వినిపించగా సభలోని దేవతలు, మునులు పరవశించి పుష్పవృష్టి కురిపించారు. చిత్రరథుడు ఆ సమయాన్ని పురస్కరించుకుని, దేవి ఇచ్చిన దీవెన ప్రకారం తన కుమార్తె మాలావతిని ఉపబర్హణునికిచ్చి పెళ్లి చేయాలని వేడుకోగా, పరమేశ్వరుడు నవ్వుతూ మాలావతితో పాటు ఆయనకున్న యాభైమంది కుమార్తెలకూ ఉపబర్హణుడే తగిన వరుడని ఆదేశించాడు.

అనంతరం ఉపబర్హణుడే న్యాయనిర్ణేతగా వ్యవహరిస్తూ సభలోని గాయనీగాయకులకు బహుమతులు ప్రదానం చేశాడు. చిత్రరథుని కుమార్తెలను కూడా గానపరీక్ష చేసి అభినందించగా, పార్వతీదేవి సూచన మేరకు ఆమె ఆజ్ఞను శిరసావహించడానికి ఉపబర్హణుడు అంగీకరించాడు. చిత్రరథుడు రత్నకేతుని సకుటుంబంగా ఆహ్వానించి, దివ్య దంపతుల సమక్షంలో ఆ సభా మంటపాన్నే కల్యాణ వేదికగా మలచి తన యాభైమంది పుత్రికలను ఉపబర్హణునికిచ్చి ఘనంగా వివాహం జరిపించాడు. ఉపబర్హణుడు తన భార్యలతో కలసి దివ్య భోగాలను అనుభవిస్తూ మహతీ వీణపై నిరంతరం శ్రీహరిని కీర్తించసాగాడు.