అగ్నిశిఖుని కథ - ప్రారబ్ధ కర్మ

లీలాశుకుడు మహాభక్తుడై వెడలిపోయిన తరువాత చింతామణి కూడా తీవ్రమైన వైరాగ్యంతో తన సమస్త సంపదలను దానం చేసి కాషాయాంబరాలు ధరించి ప్రయాగలో నివసించసాగింది. అక్కడే వ్యాసమఠంలో అగ్నిశిఖుడనే యతీశ్వరుడు కఠోర నిష్ఠతో కాలం గడుపుతుండేవాడు. ఒకనాడు చింతామణి ఆయన వద్దకు వెళ్లి తనకు ఆత్మజ్ఞానోపదేశం చేయవలసిందిగా ప్రార్థించింది. అయితే బాహ్యస్మృతి లేని ధ్యానస్థితిలో ఉన్న ఆ యోగి ఆమె మాటలు పట్టించుకోకుండా తన మనస్సులోని భావాలకు అనుగుణంగా 'యాంతే మతిః సా గతిః', 'ప్రారబ్ధం భోగతో నశ్యేత్' మొదలైన సూక్తులను ఉచ్చరించాడు. ఆయన తనను అవమానించాడని భావించిన చింతామణికి కోపం కలిగి, ఎలాగైనా ఆయనకు కర్మబంధం కలిగించాలని నిశ్చయించుకుంది.

ఆ సమయంలో ప్రయాగ సమీపంలోని పల్లెలో మాతంగుడనే భక్తుడు తన భార్య మాలினితో కలిసి జీవిస్తూ సంతానం లేక బాధపడుతున్నాడు. ఒకరి ద్వారా చింతామణి గురించి తెలుసుకున్న మాతంగుడు ఆమెను ఆశ్రయించి సంతానోపాయం చెప్పమని వేడుకున్నాడు. అందుకు చింతామణి, ఎండకాలంలో గంగాస్నానం ముగించి నడిచివచ్చే అగ్నిశిఖుని దారిలో మెత్తని పాదరక్షలు ఉంచమని, ఆయన వాటిని ధరిస్తే తప్పక సంతానం కలుగుతుందని ఉపాయం చెప్పింది. మాతంగుడు అలాగే పాదరక్షలు తయారుచేసి వేసవి కాలంలో ముని వెళ్లే ఇసుకబాటలో ఉంచాడు.

ఒకరోజు మిట్టమధ్యాహ్నపు ఎండ వేడికి కాళ్లు మండిపోతుండగా, అగ్నిశిఖుడు తాళలేక దారిలో కనిపించిన ఆ పాదరక్షలను కాసేపు ధరించి ఉపశమనం పొందాడు. అయితే మఠానికి చేరుకున్నాక, తపశ్శక్తి గల తాను శరీరేచ్ఛకు లొంగి పరాయివారి పాదరక్షలు వాడి ఋణపడ్డానని తీవ్రంగా పరితపించాడు. మరణ సమయం వరకు ఆయన మదిలో ఆ పాదరక్షల ఆలోచనే నిలిచిపోయింది. శాస్త్రోక్తంగా చివరి క్షణంలో కలిగిన ఆ భావన కారణంగా, ఆయన మరణానంతరం ఆ మాతంగుని ఇంట కుమారుడిగా జన్మించాడు.

ఆ శిశువు జన్మించగానే తల్లి పాలు కూడా తాగకపోవడంతో, విషయం గ్రహించిన చింతామణి అక్కడికి చేరింది. ఆ శిశువు పూర్వజన్మలో యతీశ్వరుడేనని సంస్కృత శ్లోకాల ద్వారా సంభాషించి తెలుసుకుంది. తాను చేసిన పొరపాటుకు పశ్చాత్తాపపడుతూ, బ్రాహ్మణ గృహాల నుంచి భిక్షగా తెచ్చిన ఆవుపాలు, పండ్లను మాత్రమే ఆహారంగా ఇస్తూ ఆ బాలుణ్ణి పెంచేలా చూసింది.

కొన్నేళ్లకు ఆ ఊరిలో నెలకోసారి గస్తు తిరగాల్సిన మాతంగుడు అనుకోకుండా గంగానది వరద కారణంగా అవతలి ఒడ్డునే చిక్కుకుపోయాడు. గస్తు తిరగకపోతే రాజమాన్యం పోతుందని తల్లి మాలిని విచారిస్తుండగా, ఎనిమిదేళ్ల ఆ బాలుడు తానే గస్తు తిరుగుతానని చెప్పి డప్పు పట్టుకుని తల్లితో కలిసి రాత్రి వేళ బయలుదేరాడు. రాత్రి నాలుగు జాములలో ఆ బాలుడు కామక్రోధాలనే దొంగల గురించి, సంసార నైరర్థక్యం గురించి, ఆయుష్షు క్షీణించే రీతి గురించి పరమ వైరాగ్య శ్లోకాలను దిక్కులు పిక్కటిల్లేలా గానం చేశాడు.

మేడపై నుండి ఆ గంభీరమైన వేదాంత శ్లోకాలను విన్న రాజు ఆశ్చర్యపడి, మరుసటి రోజు ఉదయమే ఆ గస్తు తిరిగినవారిని పిలిపించాడు. భయపడుతూ వచ్చిన మాతంగ దంపతుల ద్వారా విషయం తెలుసుకున్న మహారాజు ఆ బాలుని మహనీయతను గుర్తించి, సింహాసనం దిగి వచ్చి వేయి బంగారు నాణేలను కానుకగా ఇచ్చాడు. ఆ బాలుడు ఆ ధనాన్ని తల్లిదండ్రులకు అందించి, 'దీనితో మీ రుణం తీరిపోయింది' అని చెప్పి ఇంటికి చేరాడు.

ఇంటికి చేరిన వెంటనే ఆ బాలుడు తన లీలను ముగించి దేహాన్ని చాలించాడు. అక్కడికి వచ్చిన చింతామణి ఆ విషయాన్ని మాతంగ దంపతులకు వివరించి, ఆయన ఒకప్పటి యతీశ్వరుడని, పాదరక్షల ఋణం తీర్చుకోవడానికే వారింట జన్మించి ఇప్పుడు ముక్తుడయ్యాడని బోధించింది. దాంతో ఆ దంపతులు కూడా విరక్తులై తీర్థయాత్రలకు వెళ్లి ముక్తి పొందారు. చింతామణి ఆ బాలుడు ఉపదేశించిన శ్లోకార్థాలను నిత్యం స్మరిస్తూ మహాయోగినిగా మారి మోక్షం సాధించింది.