దత్తకుని శాపవిముక్తి - చారుమతీ వృత్తాంతం

భోజరాజు కుమార్తెయైన రుక్మిణి, మహావిదుషీమణియైన చారుమతి నిత్యం ఒకే శయ్యపై శయనిస్తూ విద్యా విషయాలను చర్చించుకునేవారు. ఒకనాడు వారిద్దరూ విద్యాప్రసంగాల అనంతరం గాఢంగా ఆలింగనం చేసుకుని నిద్రించారు. అర్ధరాత్రి వేళ రుక్మిణికి మెలకువ రాగా, తన పక్కన చారుమతికి బదులుగా సర్వలక్షణ సంపన్నుడైన ఒక సుందర పురుషుడు నిద్రిస్తుండటం చూసి ఆశ్చర్యపోయింది. అతని సుందర రూపానికి ముగ్ధురాలైన ఆమె, నిద్రాభంగం చేయడం ఇష్టంలేక మరొక మంచంపై పడుకుని నిద్రపోయింది.

కొంతసేపటికి ఆ పురుషుడికి మెలకువ వచ్చింది. తన యక్షశాపం ఏడాది గడిచి సమాప్తమైందని, ఇన్నాళ్లూ చారుమతిగా గడిపిన కాలం ముగిసి నిజరూపం వచ్చిందని అతడు గ్రహించాడు. తెల్లవారితే ప్రమాదమని భావించి, నిద్రిస్తున్న రాజకుమారిని చూడలేక చూస్తూనే గుట్టుచప్పుడు కాకుండా అంతఃపురం దాటి బయటకు వెళ్లాడు. అయితే కోట సింహద్వారం వద్ద కాపలాభటులు అతడిని పట్టుకుని బంధించి, విచారణ కోసం భోజరాజు కుమారుడైన చిత్రసేనుడి వద్దకు తీసుకువెళ్లారు.

ఆ సమయంలో చిత్రసేనుడు విరహబాధతో ఉండటంతో, వచ్చిన రాజభటుల అర్జీని తన పక్కనే ఉన్న బ్రాహ్మణ మిత్రుడు గోణికాపుత్రునికి ఇచ్చి విచారించమని పంపాడు. బయటకు వచ్చి బంధితుడిని చూసిన గోణికాపుత్రుడు అతడు తన ప్రాణమిత్రుడైన దత్తకుడేనని గుర్తించి ఆశ్చర్యపడ్డాడు. రాజభటులను అదిలించి పంపివేసి, దత్తకుని కౌగిలించుకుని కుశలప్రశ్నలు వేశాడు.

గోణికాపుత్రుడు తాను కాశీ నుండి బయలుదేరి పాటలీపుత్రం మీదుగా ధారానగరానికి ఎలా వచ్చాడో, చిత్రసేన-రతిమంజిరుల సంగతి, మార్గమధ్యంలో జరిగిన వింతలు వివరించాడు. అంతేకాక, రాజపుత్రుడైన చిత్రసేనుడు చారుమతి అనే పండితురాలి రూపసౌందర్యాలకు మోహితుడై కృశించిపోతున్నాడని, ఆ చారుమతితో వాదించినప్పుడు ఆమె మేధస్సు, రూపురేఖలు అచ్చం దత్తకునిలాగే అనిపించాయని తెలిపాడు. చారుమతిని చిత్రసేనుడికి వశం చేయగల సమర్థుడవు నీవేనని చిత్రసేనుడితో చెప్పానని కూడా అన్నాడు.

అంతఃపురంలో చారుమతిగా ఉన్నది తానేనని గ్రహించిన దత్తకుడు, ఆ విషయాన్ని రహస్యంగా ఉంచి, ఆ వేశ్యను చిత్రసేనుడి వద్దకు చేరుస్తానని ప్రగల్భాలు పలికాడు. చిత్రసేనుడు వెంటనే చెల్లెలి అంతఃపురానికి లేఖ రాయగా, చారుమతి కొద్దిరోజులుగా కనిపించడం లేదని రుక్మిణి బదులిచ్చింది. దాంతో దత్తకుడు నగర విశేషాలు చూడటానికి బయలుదేరి ఒక దేవాలయ గోపుర ద్వారం వద్ద కూర్చున్నాడు.

అక్కడ రుక్మిణి పరిచారికయైన రేవతి చిత్రపటాన్ని పట్టుకుని తిరుగుతూ, దత్తకుని చూసి ఆ పటంలోని రూపంతో పోల్చి చూసింది. రుక్మిణి వేసిన ఆ చిత్రపటాన్ని చూసిన దత్తకుడు అది తన రూపమేనని గుర్తించాడు. రేవతి విన్నపం మేరకు, సాయంకాలం స్త్రీవేషంలో ప్రమదావనానికి వస్తానని దత్తకుడు మాట ఇచ్చాడు. రేవతి వెళ్లి ఈ విషయాన్ని రుక్మిణికి తెలిపింది.

సాయంత్రం వేళ రుక్మిణి ఉద్యానవనంలో ఎదురుచూస్తుండగా, దత్తకుడు చారుమతి వేషంలోనే అక్కడకు వచ్చాడు. రుక్మిణి ఆనందంతో ఆమెను కౌగిలించుకుని, తన పక్కన ఒక సుందర పురుషుడిని పడుకోబెట్టి ఎక్కడికి వెళ్లావని నిలదీసింది. చారుమతి పరిహాసమాడుతూ ఆ పురుషుడు దివ్యుడని, అతడిని రప్పించాలంటే కళ్లు మూసుకోవాలని చెప్పింది.

రుక్మిణి కళ్లు మూసుకోగానే దత్తకుడు స్త్రీవేషం విడిచి తన నిజరూపంతో అలంకరించుకుని ఆమె పక్కన కూర్చున్నాడు. రుక్మిణి కళ్లు తెరిచి చూసి ఆశ్చర్యపడింది. అతని సంభాషణ, చూపులు, తీరులను నిశితంగా పరిశీలించి, నాటి చారుమతియే నేటి ఈ మోహనాంగుడని కనిపెట్టింది. తన గుట్టు రట్టయినందుకు దత్తకుడు నవ్వుతూ ఆమె ప్రేమను అంగీకరించగా, వారిరువురూ పరస్పరానురాగంతో ఆనందంగా గడిపారు.