యక్షిణీగానము - సువర్ణనాభుని వృత్తాంతము

రుక్మిణి అంతఃపురమునకు చారుమతి మరల వచ్చినదన్న వార్త తెలియగానే రాజపుత్రుడు ఆనందోత్సాహాలతో కావలిని పటిష్టం చేసి, దత్తకుడిని పిలుచుకొని రమ్మని దూతను పంపెను. అయితే అప్పటికే దత్తకుడు ఎటో వెళ్లిపోవడంతో గోణికాపుత్రుడు పట్టణమంతా గాలించినా అతని జాడ దొరకలేదు. కొన్ని దినముల తరువాత దత్తకుడు తిరిగిరాగా, గోణికాపుత్రుడు అతనిని వెంటబెట్టుకుని రాజపుత్రుని వద్దకు తీసుకువెళ్లెను. చారుమతిని ఎలాగైనా వశపరుస్తానని దత్తకుడు రాజపుత్రునికి ప్రతిజ్ఞ చేసెను.

రాజపుత్రుడు దత్తకుడిని వెంటబెట్టుకుని రుక్మిణి అంతఃపురమునకు వెళ్లగా, చారుమతి అంతకుముందే ఎటో వెళ్లిపోయిందని రుక్మిణి తెలిపినది. రాజపుత్రుడు నిరాశ చెంది, చారుమతి మళ్లీ రాగానే తనకు తెలియజేయాలని ఆజ్ఞాపించి, దత్తకుడిని తనతోనే ఉంచుకొనెను. ఇలా ఉండగా ఒకనాడు మంత్రి వచ్చి, ఉత్తరదేశము నుండి వచ్చిన ఒక గాయని నాటకశాలలో అద్భుతముగా గానం చేస్తోందని తెలపగా, రాజపుత్రుడు మిత్రులతో కలిసి ఆ గానం వినడానికి వెళ్లెను.

ఆ గాయని వీణ వాయిస్తూ 'సువర్ణనాభుడు తన ప్రాణనాథుడని' శ్లోకము పాడెను. అది విని దత్తకుడు ఆమె తమ మిత్రుడైన సువర్ణనాభుని భార్య అయివుంటుందని ఊహించి, మరునాడు ఉదయమే నాటకశాల వైపు బయలుదేరెను. దారిలోని ఒక సత్రము వద్ద సువర్ణనాభుని రాతను చూచి, అక్కడే నూతన వేషభాషలతో ఉన్న సువర్ణనాభుని కలుసుకొనెను. పరస్పర కుశల ప్రశ్నల అనంతరం సువర్ణనాభుడు తన అనుభవాలను దత్తకుడికి వివరించెను.

సువర్ణనాభుడు తాను కుచుమారునితో కలిసి ఉత్తర దేశ యాత్రకు బయలుదేరగా, మార్గమధ్యంలో కుచుమారుడు శ్రమకోర్వలేక వెనుదిరిగాడని చెప్పెను. తాను మాత్రము ఒంటరిగా అడవులు, మంచుకొండలు దాటుతూ కొన్ని దివ్య ఓషధులను తింటూ ఆకలిదప్పులు లేక ఒక దుర్గమమైన పర్వత శిఖరమును చేరితినని తెలిపాడు. అక్కడ వినిపించిన మనోహర గానమును అనుసరించి, నారతో తాడు పేని అత్యంత శ్రమకోర్చి మూడు దినములకు ఆ శిఖరాగ్రమును అధిరోహించెను.

అక్కడ ఒక పద్మాకరము సమీపాన వీణ వాయిస్తున్న సువర్ణపదిక అనే యక్షకన్య అతనికి కనిపించెను. సంస్కృత సంభాషణ అనంతరం ఆమె తన వృత్తాంతమును చెప్పెను. కుబేరుని వంటవాడి వేధింపులు తాళలేక, అక్కాబావల వియోగంతో ఆ శిఖరంపై శివారాధన చేస్తున్నానని, శివుని ఆదేశానుసారం ఉత్తమ పండితుడైన బ్రాహ్మణుని వివాహమాడదలచానని పలికెను. సువర్ణనాభుని విద్యాపాండిత్యాలను పరీక్షించి సంతృప్తి చెందిన సువర్ణపదిక అతనిని గాంధర్వ వివాహమాడెను.

కొన్నాళ్ల తరువాత ఆమెతో కలిసి జనపదములకు తిరిగివచ్చిన సువర్ణనాభుడు, నాటకశాలలో ఆమెచే గానసభలు ఏర్పాటు చేయిస్తున్నట్లు తెలిపాడు. దత్తకుడు వారిని దర్శించి, ఆమె అక్కాబావలు ఉన్న స్థలమును సూచించెను. ఆ మాటలు చెబుతుండగానే దత్తకునికి శరీర వికారము కలిగి, క్రమంగా పూర్వపు చారుమతిగా మారిపోయి స్మృతి తప్పి రుక్మిణి ఉద్యానవనము వైపు నడిచెను. అది చూసిన కావలివారు రాజపుత్రునికి సమాచారమివ్వగా, అతడు పరుగున వచ్చి చారుమతిని అనునయించి ప్రేమతో అంతఃపురమునకు తోడ్కొనిపోయెను.