భువనేశ్వరిదేవి అనుగ్రహం - అన్నదమ్ముల సమాగమం

అదృష్టదీపుడు పుష్పపురిలో మిత్రగుప్తుడనే మారుపేరుతో ఉంటూ, ప్రియంవద ప్రాణసఖి అయిన కలహంసికను ఆశ్రయించాడు. ఆమెకు అరణ్యంలో తాటిచెట్టు నీడకు సంబంధించిన ఒక సమస్యను చెప్పి, ప్రియంవద ద్వారా దానికి పరిష్కారం తెలుసుకోగోరాడు. ప్రియంవద శుక్రవారం నాడు పూజలు ముగించి నగరానికి ఉత్తరాన గల కేళీశైలంపై విహరిస్తుందని తెలుసుకున్న అదృష్టదీపుడు ఆ పర్వతానికి వెళ్లాడు. అక్కడ రాత్రి నిద్రిస్తుండగా అతడికి అద్భుత సౌధం కనిపించి లేవగానే మాయమవుతుండడం గమనించాడు. తలకింద ఒక అదృశ్యౌషధి లత తగలడం వల్లనే ఆ దివ్యభవనం కనిపిస్తోందని చీమ కుట్టడం ద్వారా గ్రహించాడు. ఆ లతను చేతబట్టి లోపలికి ప్రవేశించి, నవరత్ననిధులను, త్రిముఖ విగ్రహాన్ని, పంచముఖ భువనేశ్వరీదేవిని దర్శించి, గోడపై ఉన్న రహస్య శ్లోకాన్ని, సంకేతాలను తెలుసుకున్నాడు.

అనంతరం ప్రియంవద తాటిచెట్టు ప్రశ్నకు చక్కని సమాధానం చెప్పగా, అదృష్టదీపుడు ఆమెకు కొంగున మూటగట్టిన దివ్యరత్నాలను కలహంసిక ద్వారా బహూకరించాడు. ఇంతలో చెరసాల నుంచి తప్పించుకుపోయాడనుకుని రాజభటులు అదృష్టదీపుడిని హరిదత్తుడిగా భ్రమించి బంధించి రాజు ఎదుట నిలిపారు. రాజకుమారి వేసిన ప్రశ్నలకు తాను సమాధానం ఇస్తానని చెప్పి, అదృష్టదీపుడు తాను చూసిన భువనేశ్వరీదేవి ఆలయ విశేషాలు, శ్లోకాలను పటముగా చిత్రించి పంపాడు. ఆ చిత్రఫలకాన్ని చూసిన ప్రియంవద పరమానందంతో అతడే తన పతి అని వరించి హారము పంపింది. అయితే, హరిదత్తుని ప్రాణరక్షణకే తాను పూనుకున్నందున, పది రోజుల దీక్ష పేరిట అంతఃపుర ప్రవేశాన్ని దాటవేసి, అసలైన హరిదత్తుని వెదకడానికి బలభద్రుడిని పంపాడు.

బలభద్రుడు ధర్మాపురం చేరుకుని ఒక సత్రంలో బస చేశాడు. అక్కడ బ్రహ్మావధాని అనే వృద్ధ విప్రుడు తాను అడవిలో కోతి ఒడిలో దొరికిన శిశువును పెంచి హరిదత్తుడని పేరుపెట్టిన వృత్తాంతం చెప్పడం విన్నాడు. అక్కడే ఉన్న రత్నావతి అనే పరిచారిక సునంద ప్రసవించిన బాలుడిని కోతి ఎత్తుకుపోయిందని చెప్పడంతో, హరిదత్తుడు మాళవరాజు ధర్మపాలుని రెండో కుమారుడని, అదృష్టదీపుని స్వయానా తమ్ముడని బలభద్రుడు గ్రహించాడు. ఆ వెంటనే కాంతిమతి భవనానికి వెళ్లగా, హరిదత్తుడు రూపసాదృశ్యం వల్ల అదృష్టదీపుడని భావింపబడి నిర్బంధంలో ఉండడం చూశాడు. పరస్త్రీయైన కాంతిమతిని స్వీకరించనని మొండికేసిన హరిదత్తునికి నిజం వివరించి, అతడిని పుష్పపురికి తీసుకువచ్చాడు.

పుష్పపురి చేరిన హరిదత్తుడిని చూసి కలహంసిక, ప్రియంవదలు అతడే తమ ప్రియుడనుకుని ఉద్యానవనంలోకి తీసుకువెళ్లారు. పూజా సమయం కావడంతో ప్రియంవద కొండపైకి వెళ్లగా, కాలికి రాయి తగిలి పడిన సమయంలో గతంలో అదృష్టదీపుడు జారవిడిచిన ఓషధి లత ఆమె పూలసజ్జలోకి చేరింది. దాంతో ఆమెకు భువనేశ్వరీదేవి మందిరం కనిపించి పూజలు చేసింది. అప్పటికే అక్కడికి చేరుకున్న అదృష్టదీపుడు, బలభద్రుడు, హరిదత్తులు ఒకరినొకరు కలుసుకున్నారు. అచ్చం ఒకే పోలికతో ఉన్న అన్నదమ్ములను చూసి అందరూ ఆశ్చర్యపోయారు. ఓషధి స్పర్శతో దివ్యభవనాన్ని అందరికీ చూపి, దేవి సన్నిధిలో ప్రియంవదతో హరిదత్తునికి వివాహం జరిపించాడు.

ఆ సందర్భంలో హరిదత్తుడు తన గురుపుత్రిక సత్యవతి చేసిన కామచేష్టలను తిరస్కరించినందుకు ఆమె తనపై అపవాదు వేసిందని, ఆ కళంకం భరించలేక చావు కోరి ప్రియంవద ప్రశ్నల వద్దకు వచ్చానని తన నిర్దోషిత్వాన్ని తెలిపాడు. అదృష్టదీపుడు దేవీభవనంలోని అక్షయ నిధులతో విరివిగా దానధర్మాలు చేస్తూ, తల్లి సునంద జాడ తెలిపిన వారికి నూరుకోట్ల దీనారములు ఇస్తానని ప్రకటించాడు. ఎన్నో కష్టాలు, అవమానాలు ఎదుర్కొని భిక్షుకిగా జీవిస్తున్న సునందను ఒక విప్రుడు గుర్తించి తీసుకురాగా, ఆమెకు కొడుకులు అమితానందంతో స్వాగతం పలికారు.

అనంతరం అదృష్టదీపుడు సమస్త రాజుల సైన్యాలతో వెళ్లి చోళరాజు వసురక్షితుడిని ఓడించి, బందీగా ఉన్న తండ్రి ధర్మపాలుడిని విడిపించాడు. కౌశాంబిని ఆక్రమించిన దుర్వినీతుడు, విహారభద్రులను బంధించి తలకిందులుగా వేలాడదీసి శిక్షించాడు. ధర్మపాలుడు కుమారుల సాహసానికి మురిసిపోగా, అదృష్టదీపుడు కౌశాంబీ సింహాసనంపై పట్టాభిషిక్తుడై వినయకేతునికి ప్రధాన మంత్రిపదవిని ఇచ్చి ధర్మబద్ధంగా పాలన సాగించాడు.