విద్యావతీ స్వయంవరము - సిద్ధార్థుని దుస్థితి

విద్యావతి స్వయంవర సభకు యక్షులు, గంధర్వులు, విద్యాధరులు తదితర దేవయోనుల ప్రముఖులెందరో విచ్చేశారు. ఇంటి యజమాని ప్రోత్సాహంతో జగన్మోహనుడు కూడా దివ్యవస్త్రాభరణాలు ధరించి ప్రేక్షక స్థానంలో కూర్చున్నాడు. సభ ప్రారంభమవగానే విద్యావతి చెలికత్తెలతో కలిసి సభలోకి ప్రవేశించింది. చెలికత్తె ప్రముఖులందరి వంశపరాక్రమాలను వర్ణించి చెప్పినప్పటికీ, ఆమె ఎవరినీ వరించకుండా ముందుకు సాగింది.

చివరకు ప్రేక్షకుల వైపు వచ్చిన విద్యావతి, పూర్వపరిచయం ఉన్నట్లుగా జగన్మోహనుని పరికించి చూసి చిరునవ్వుతో పూలదండను అతని మెడలో వేసింది. సభికులు ఆశ్చర్యచకితులవగా, ఆమె వెంటనే అంతఃపురానికి వెళ్ళిపోయింది. అనంతరం రాక్షస రాజైన నిర్ఋతి మోహనుని పిలిపించి వివరాలు అడిగాడు. మోహనుడు తన భూలోక వృత్తాంతాన్ని, తీర్థశుల్కతో కూడిన ప్రయాణాన్ని దాపరికం లేకుండా వివరించాడు.

అంతలోనే తీర్థశుల్కను అపహరించిన నలుగురు రాక్షసులను దేవదూతలు పట్టి బంధించి నిర్ఋతి వద్దకు తీసుకువచ్చారు. నిర్ఋతి వారిని శిక్షించి, తీర్థశుల్కను రక్షించాడు. అనంతరం అతడు మోహనునితో మాట్లాడుతూ, పూర్వజన్మలో చంద్రికగా పుట్టిన తన కుమార్తె విద్యావతి కాశీ గంగాతీరంలో చేసిన తపస్సు ఫలితంగానే మోహనుని భర్తగా కోరిందని తెలిపాడు.

నిర్ఋతి ఆశీస్సులతో, దివ్య విమానంలో మోహనుడు తీర్థశుల్క, విద్యావతులతో కలిసి భూలోకంలోని కాశీ నగరానికి చేరాడు. కాశీలో విశ్వేశ్వరుని దర్శించుకున్న అనంతరం, తన సమాచారాన్ని మిత్రుడు సిద్ధార్థుడికి వివరించాడు. మోహనుని అదృష్టాన్ని చూసిన సిద్ధార్థుడికి అసూయ, తాపత్రయం పెరిగి, తాను కూడా అటువంటి దివ్యభోగాలు పొందాలని రహస్యంగా కాశీకి పారిపోయాడు.

మోహనుడు భార్యలతో కలిసి మహేంద్రనగరానికి చేరుకుని తల్లిదండ్రులను ఆనందింపజేశాడు. అయితే మిత్రుడు సిద్ధార్థుడు కనిపించకపోవడంతో పట్టాభిషేకానికి కూడా నిరాకరించి అతని కోసం వెతికించసాగాడు. ఒకనాడు నగర సమీప అరణ్యంలో విహరిస్తుండగా, రంధ్రాలున్న ఒక పెట్టెలో ప్రాణావశిష్టుడై పడివున్న సిద్ధార్థుడిని మోహనుడు గుర్తించి రక్షించి ఇంటికి తెచ్చి సపర్యలు చేశాడు. కోలుకున్న సిద్ధార్థుడు పూర్వపుణ్యం లేనిచో ఎంతటి ఆపదలు ఎదురవుతాయో వివరిస్తూ తన అనుభవాన్ని చెప్పడం ప్రారంభించాడు.