విక్రమార్కుని రాజ్యపట్టాభిషేకము - భేతాళ వశ్యత

మహేంద్రాదిత్య మహారాజు తన కుమారుడైన విక్రమార్కుని సద్గుణాలు, సాహసాలు ప్రజలందరినీ ఆకర్షిస్తున్నాయని గుర్తించి, అతనికి యౌవనరాజ్య పట్టాభిషేకం చేయాలని నిశ్చయించాడు. దిగ్విజయ యాత్రలకు సంసిద్ధుడైన విక్రమార్కునికి సకల సముద్ర జలాలతో పట్టాభిషేకం చేసి, రాజ్యపాలనలోని క్లిష్టతలను, అధికార మదమును త్యజించి ప్రజ్ఞతో ధర్మపాలన చేయవలసిన విధివిధానాలను ఉపదేశించాడు. మహామతియైన భట్టిని ప్రధానమంత్రిగా నియమించి, వృద్ధ దంపతులు వారణాశికి వెళ్లారు.

విక్రమార్కుడు ప్రజారంజకంగా పాలిస్తుండగా, ఒకనాడు ఒక పరివ్రాజకుడు వచ్చి ఒక పండును బహూకరించాడు. భట్టి దానిని పరీక్షించి నేలకేసి కొట్టగా అందులో అద్భుతమైన రత్నం బయల్పడింది. అంతటి విలువైన రత్నాన్ని అందించినందుకు గల కారణాన్ని రాజు అడుగగా, ఆ సన్యాసి రాబోవు కృష్ణచతుర్దశినాడు శ్మశానవాటికలో తాను సాధించదలచిన మంత్రసిద్ధికి విఘ్నాలు కలగకుండా తోడుగా ఉండమని రాజును కోరాడు. భట్టి అతడు కపట కాపాలికుడని హెచ్చరించినప్పటికీ, ఇచ్చిన మాటకు కట్టుబడి విక్రమార్కుడు శ్మశానానికి వెళ్లాడు.

అక్కడ సన్యాసి కోరిక మేరకు రాజు దక్షిణ దిశగా వెళ్లి శింశుపా వృక్షంపై వ్రేలాడుతున్న శవాన్ని తెచ్చేందుకు ప్రయత్నించాడు. ఆ శవంలో భేతాళుడు ప్రవేశించి ఉండటం గ్రహించిన రాజు, అతని అట్టహాసాలకు జంకక శవాన్ని మోసుకుని రాసాగాడు. అప్పుడు భేతాళుడు రాజును పరీక్షిస్తూ పద్మావతి కథను చెప్పాడు.

వారణాసి యువరాజు వజ్రమకుటుడు, మంత్రిపుత్రుడు మహామతి వేటకు వెళ్లినపుడు కళింగదేశపు సేనాపతి దంతఘాటకుడి కూతురు పద్మావతిని చూసి యువరాజు మోహించాడు. ఆమె చేసిన గూఢ సంజ్ఞల భావాన్ని మహామతి గ్రహించి వారి కలయికకు మార్గం సుగమం చేశాడు. పద్మావతి రహస్యంగా యువరాజుతో గడిపిన తరువాత, ఈ విషయాలన్నీ మంత్రిపుత్రుడే కనిపెట్టాడని తెలుసుకుని, అతడిని అంతమొందించడానికి విషపు పిండివంటలు పంపింది. మహామతి దానిని ఒక కుక్కకు వేసి పరీక్షించి నిజం తెలుసుకున్నాడు.

అనంతరం మహామతి యుక్తితో యువరాజు చేత పద్మావతి తొడపై త్రిశూలపు వాత పెట్టించి, ఆమె నగలను తెప్పించాడు. తాను సన్యాసి వేషంలో శ్మశానంలో ఉంటూ, ఆ నగలను అమ్మజూపి రాజభటులచేత పట్టుబడేలా చేశాడు. ఆపై కళింగరాజు వద్దకు వెళ్లి, ఒక డాకిని యువరాజు శవాన్ని పాడుచేసి తనతో పోరాడగా త్రిశూలంతో వాతపెట్టి నగలపహరించానని కట్టుకథ చెప్పాడు. రాజు పద్మావతి ఒంటిపై ఉన్న గుర్తును చూసి ఆమెనే డాకినిగా భావించి అడవిలో విడిచిపెట్టించాడు. అప్పుడు యువరాజు, మహామతి ఆమెను రక్షించి వివాహం చేసుకున్నారు. కాని పుత్రికా వియోగంతో పద్మావతి తల్లిదండ్రులు మరణించారు.

ఈ కథ వినిపించి, ఆ దంపతుల మరణానికి గల పాపం ఎవరికి చెందుతుందని భేతాళుడు విక్రమార్కుని ప్రశ్నించాడు. విక్రమార్కుడు బదులిస్తూ 'మంత్రిపుత్రుడు తన ప్రభుకార్యం చేశాడు, ప్రేమికులు తమ స్వార్థం చూసుకున్నారు; కానీ నిజానిజాలు విచారించకుండా నిర్దోషిని దండించిన కర్ణోత్పల మహారాజుదే ఆ పాపం' అని ధర్మనిర్ణయం చెప్పాడు. రాజు మాట్లాడటంతో భేతాళుడు తిరిగి చెట్టుపైకి వెళ్లిపోయాడు. ఇలా ఇరవై నాలుగు కథల అనంతరం, చివరి కథకు విక్రమార్కుడు సమాధానం చెప్పలేక మౌనం వహించాడు.

విక్రమార్కుని ధైర్యసాహసాలకు, పరోపకార గుణానికి మెచ్చిన భేతాళుడు, ఆ సన్యాసి రాజును బలి ఇవ్వాలని చూస్తున్నాడని రహస్యం బయటపెట్టాడు. సన్యాసి సాష్టాంగ నమస్కారం చేయమన్నప్పుడు, ఎలా చేయాలో తెలియదని అతడినే చేసి చూపమని కోరాలని, అతడు నేలపై పడుకోగానే సంహరించాలని యుక్తి చెప్పాడు. విక్రమార్కుడు అలాగే చేసి ఆ కపట సన్యాసిని సంహరించి భేతాళునికి నైవేద్యంగా సమర్పించగా, భేతాళుడు ప్రసన్నుడై అతనికి సదా వశుడై ఉంటానని వరమిచ్చాడు.