కేసటుడు, దర్పకుల కథ - విక్రమార్కుని ఉపకారగుణం

విక్రమార్క మహారాజు ఉత్తర దిశగా ప్రయాణిస్తూ నర్మదానదీ తీరానికి చేరుకున్నాడు. అక్కడ గుర్రానికి నీరు త్రాగిస్తుండగా, ప్రవాహంలో పెళ్ళికొడుకు వస్త్రాలతో కొట్టుకుపోతున్న ఒక యువకుడిని చూశాడు. వెంటనే నదిలోకి దూకి ఈదుకుంటూ వెళ్ళి అతడిని ఒడ్డుకు చేర్చి ప్రాణాలు కాపాడాడు. సేదదీరిన తర్వాత ఆ యువకుడు తన పేరు కేసటుడని, పాటలీపుత్ర నివాసినని చెబుతూ తన వృత్తాంతం వివరించాడు.

తన కురూపి కుమారుడి తరఫున వరుడిగా నటించి రత్నపాదుడనే విప్రుని కుమార్తె రూపవతిని వివాహం చేసుకోమని ఒక వృద్ధ బ్రాహ్మణుడు కోరగా కేసటుడు అంగీకరించాడు. వివాహానికై వెళ్తుండగా రాత్రివేళ దారిలో ఒక బ్రహ్మరాక్షసుడు కేసటుడిని తినబోయాడు. పెళ్ళి ముగిసిన ఐదవనాటి రాత్రి తానే స్వయంగా వస్తానని బ్రహ్మరాక్షసుడికి మాట ఇచ్చి పెళ్ళికి వెళ్ళాడు. వివాహం వైభవంగా జరిగింది. ఐదవనాటి అర్ధరాత్రి తన ప్రతిజ్ఞ తీర్చుకోవడానికి శ్మశానానికి వెళ్ళగా, భార్య రూపవతి రహస్యంగా అతనిని అనుసరించింది. రాక్షసుడు వరమిచ్చిన యుక్తిని ఉపయోగించి ఆమె తన భర్తనే భిక్షగా కోరింది. మాట తప్పిన రాక్షసుడి తల బద్దలై మరణించడంతో కేసటుడి ప్రాణాలు దక్కాయి.

అయితే వివాహం ముగిసి తిరిగి వస్తుండగా, ఆ వృద్ధ బ్రాహ్మణుడు నావికులకు లంచమిచ్చి కేసటుడు ఉన్న పడవను నదిలో ముంచించి చంపాలని చూశాడు. కేసటుడు ఒక చెక్క మొద్దును పట్టుకుని కొట్టుకువచ్చి విక్రమార్కుని చేత రక్షింపబడ్డాడు. కేసటుని ధర్మనిరతిని మెచ్చుకున్న విక్రమార్కుడు, శాస్త్రోక్తంగా వివాహం జరిగినందున రూపవతి అతనికే భార్య అని, ఆమెను తిరిగి అప్పగిస్తానని ధైర్యం చెప్పాడు.

ఇంతలోనే ఆకాశం నుంచి మరొక వ్యక్తి నర్మదానదిలో పడటాన్ని చూసి విక్రమార్కుడు అతనిని కూడా రక్షించాడు. అతడు తన పేరు దర్పకుడని తెలిపాడు. తాను పూర్వం నదిలో కొట్టుకుపోయి ఒక చండికాలయానికి చేరగా, అక్కడి యోగినులు తనను ఆదరించి ఆకాశమార్గంలో తీసుకువెళ్తూ వరుడు రాని ఒక వివాహవేదికపై దించారని చెప్పాడు. అక్కడ సుమన అనే కన్యతో తనకు వివాహం జరిగిందని, ఆ తర్వాత యోగినులు మళ్ళీ తనను తీసుకెళ్తుండగా ఆకాశంలో మరొక యోగినీగణంతో జరిగిన కలహంలో చేయిజారి నదిలో పడ్డానని తెలిపాడు.

విక్రమార్కుడు ఆ ఇద్దరు యువకులను ఓదారుస్తూ వారి భార్యల జాడ కనిపెట్టి కలుపుతానని వెంటబెట్టుకుని ఒక అగ్రహారానికి వెళ్ళాడు. అక్కడ ఒక మహాధనికుడైన బ్రాహ్మణుడి ఇంట జరుగుతున్న వివాహ విందుకు హాజరయ్యారు. ఆ గృహస్థునికి పూర్వం రసరసాయనం ఇచ్చి ధనవంతుడిని మరియు యువకుడిని చేసినది తానేనని విక్రమార్కుడు గ్రహించాడు.

ఆ రాత్రి అక్కడికి వచ్చిన బ్రాహ్మణులు మాట్లాడుకుంటూ, మణిసౌధ అగ్రహారంలో రత్నపాదుని అల్లుడు నదిలో మునిగిపోయాడని, మరొక ఊరిలో సుందరసేనుని అల్లుడైన దర్పకుడు మాయమయ్యాడని, ఆ ఇద్దరు వధువులు దుఃఖిస్తున్నారని చర్చించుకోవడం విక్రమార్కుడు విన్నాడు. దీనితో రూపవతి, సుమనల గ్రామ వివరాలు స్పష్టమయ్యాయి. మరుసటి రోజు ఉదయం విక్రమార్కుడు గుర్రమెక్కి బయలుదేరబోతుండగా, కన్యాదాత అతడిని గుర్తుపట్టి ప్రజలందరికీ రాజు దానమహిమను చాటబోయాడు. వెంటనే విక్రమార్కుడు తనను వేరొకరిగా భావించారని చెప్పి, పేరు ప్రఖ్యాతులకు తావివ్వకుండా కేసట, దర్పకుల కార్యసాధనకై పయనమయ్యాడు.