విక్రమార్కుని పాతాళ ప్రయాణము – బలి చక్రవర్తి ప్రసాదము

మిత్రగుప్తునికి వివాహం జరిపించి ఆశీర్వదించిన అనంతరం విక్రమార్కుడు ఉత్తర దిశగా ప్రయాణమయ్యాడు. దారిలో ఒక అరణ్యంలో ఏనుగంత పెద్దదైన అడవిపంది ఒకటి ఎదురై ఆయనపైకి దూకబోయింది. రాజు తన గుర్రాన్ని నడుపుతూ కత్తి దూసి దానిపైకి ఉరికించగా, ఆ వరాహం భయపడి పారిపోయి ఒక గుహలో ప్రవేశించింది. విక్రమార్కుడు గుర్రాన్ని అక్కడే విడిచి, ఆ చీకటి బిలంలోనికి ఒంటరిగా ప్రవేశించాడు. ఆ సొరంగ మార్గం గుండా పోనుపోను అది విశాలమై, చివరకు ఒక దివ్యమైన ఉద్యానవనంలోకి దారితీసింది. ఆ వనం దాటగానే రత్నగోపురాలతో ప్రకాశిస్తున్న ఒక మహానగరం కనిపించింది.

ఆ నగరం విష్ణుభక్తులతో, వైష్ణవ సాంప్రదాయాలతో వైకుంఠం వలె అలరారుతోంది. విక్రమార్కుడు ఒక దేవాలయ కల్యాణ మండపంలో పురాణ శ్రవణం జరుగుతుండగా అక్కడికి వెళ్లాడు. అక్కడ కేశవాచార్యులు శరీర నశ్వరతను, జీవకారుణ్యమే పరమధర్మమని బోధిస్తుండగా, ఉన్నట్టుండి ఒక వృద్ధ బ్రాహ్మణుడు ఏడుస్తూ వచ్చి కోనేటిలో స్నానం చేస్తున్న తన భార్యను మొసలి లాక్కుపోతోందని, రక్షించమని వేడుకున్నాడు. వేదాంతం చెప్పినవారు ఉపన్యాసాలు ఇస్తూ వెనకడుగు వేయగా, విక్రమార్కుడు వెంటనే కొలనులోకి దూకి, ఖడ్గంతో మొసలిని సంహరించి ఆ వృద్ధురాలిని కాపాడాడు.

సంతోషించిన వృద్ధ బ్రాహ్మణుడు తాను పదేళ్లు గంగాతీరంలో చేసిన గాయత్రీ జప ఫలాన్ని విక్రమార్కునికి ధారబోశాడు. అంతలోనే ఆ చచ్చిన మొసలి నుండి ఒక గంధర్వుడు దివ్యరూపంతో లేచి, శాపవిమోచనానికై ఆ పుణ్యఫలాన్ని ఇమ్మని ప్రార్థించగా, విక్రమార్కుడు ఏమాత్రం ఆలోచించకుండా ఆ పుణ్యాన్ని అతనికి ధారపోసి ముక్తిని ప్రసాదించాడు. అనంతరం స్థానికుల ద్వారా అది పాతాళ లోకంలోని బలిచక్రవర్తి రాజధాని అని, శ్రీమన్నారాయణుడే బలిద్వారాన్ని రక్షిస్తుంటాడని విక్రమార్కుడు తెలుసుకున్నాడు.

విక్రమార్కుడు నగర వీధులలో తిరుగుతూ, నాగకన్యలు తన గుణగణాలను, సాహసాలను కొనియాడుతూ చేసిన నాటక విశేషాలను, వాసుకి మునిమనవరాలైన మణిమస్తక తనపై పెంచుకున్న అనురాగాన్ని విని ఆశ్చర్యపడ్డాడు. తర్వాత బలిచక్రవర్తి సింహద్వారం వద్దకు వెళ్లగా, అక్కడి ద్వారపాలకుడైన వీరభటుడు ఆయనను గుర్తించి సప్త ప్రాకారాలు దాటించి బలిచక్రవర్తి చెంతకు చేర్చాడు. బలిచక్రవర్తి పరమానందంతో లేచి వచ్చి విక్రమార్కుని కౌగిలించుకుని అర్ధసింహాసనంపై కూర్చుండబెట్టాడు.

బలిచక్రవర్తి విక్రమార్కుని కీర్తిని, త్యాగగుణాన్ని ఎంతగానో ప్రస్తుతించాడు. తాను విక్రమార్కుని చూడాలనే కుతూహలంతోనే వరాహ రూపంలో రప్పించానని, కోనేటి వద్ద పరీక్షించిన బ్రాహ్మణుడు, లోపలికి నడిపించిన ద్వారపాలకుడు స్వయంగా శ్రీమహావిష్ణువేనని తెలిపాడు. విక్రమార్కుని ధర్మనిరతికి మెచ్చి, వృద్ధాప్యాన్ని పోగొట్టి యవ్వనాన్నిచ్చే 'రసము', లోహాలను బంగారంగా మార్చే 'రసాయనము' అను రెండు దివ్య వస్తువులను బహుకరించి, సురక్షితంగా భూలోకానికి పంపించాడు.

భూలోకంలో తన గుర్రం ఉన్న చోటికి చేరుకున్న విక్రమార్కునికి నూరేళ్ల వృద్ధ బ్రాహ్మణుడు, అతని కుమారుడు, కుమార్తె ఎదురయ్యారు. ఆడపిల్ల పుడితే ఆమె బరువు తూగు బంగారంతో కన్యాదానం చేస్తామని పూర్వం దుర్గాదేవికి మ్రొక్కుకున్నామని, ఇప్పుడు పెళ్ళిడుకొచ్చిన ఆ పిల్లకు బంగారం ఇవ్వలేక దాతయైన విక్రమార్కుని వద్దకు వెళ్తున్నామని ఆ వృద్ధుడు తెలిపాడు. విక్రమార్కుడు తన వద్ద ఉన్న రస, రసాయనాలలో ఏదో ఒకటి కోరుకోమన్నాడు.

తండ్రి తనకు వృద్ధాప్య బాధలు పోయి యవ్వనం వచ్చే రసం కావాలనగా, కొడుకు చెల్లెలి పెళ్ళికి బంగారం సమకూర్చే రసాయనం కావాలని పట్టుబట్టి వివాదపడ్డారు. వారి కలహాన్ని చూసి విక్రమార్కుడు దయార్ద్ర హృదయంతో ఇరువురి కోరికలనూ మన్నించి, బలిచక్రవర్తి ఇచ్చిన ఆ రస, రసాయనాలు రెండింటినీ ఆ బ్రాహ్మణ కుటుంబానికే దానమిచ్చి, వారి కష్టాలను తీర్చి తన ప్రయాణాన్ని కొనసాగించాడు.