మన్మథసంజీవిని కథ

విక్రమార్క మహారాజు సువర్ణస్తంభ దర్శనార్థం ఉత్తర దిశగా ప్రయాణిస్తూ, ఒక సాయంకాలం ఒక అగ్రహారానికి చేరుకున్నాడు. అక్కడ రచ్చబండపై కూర్చున్న మిత్రగుప్తుడనే బ్రాహ్మణ యువకుడు విక్రమార్కుడిని బాటసారిగా గుర్తించి, తన ఇంటికి ఆహ్వానించి తగిన ఆతిథ్యం ఇచ్చి స్వయంగా వండి భోజనం పెట్టాడు.

భోజనానంతరం విక్రమార్కుడు ఆ యువకునితో మాట్లాడి, అతడు ఒంటరిగా ఎందుకు ఉంటున్నాడో, వివాహం ఎందుకు చేసుకోలేదో కారణం అడిగాడు. అప్పుడు మిత్రగుప్తుడు తన వృత్తాంతాన్ని చెప్పడం ప్రారంభించాడు.

చిన్నతనంలోనే తల్లిదండ్రులను కోల్పోయిన మిత్రగుప్తుడు శాస్త్రాలు, కావ్యాలు అభ్యసించి సౌందర్యారాధనపై మక్కువ పెంచుకున్నాడు. అప్సరస లాంటి అత్యంత సౌందర్యవతి అయిన స్త్రీని మాత్రమే వివాహం చేసుకోవాలని, లేదంటే బ్రహ్మచారిగానే మిగిలిపోవాలని అతడు నిర్ణయించుకున్నాడు. నర్మదానది తీరంలో రాజకన్యలను చూసిన తరువాత ఆ కోరిక మరింత బలపడింది.

ఆ కోరికతో ప్రయాగలోని ఒక యోగిని ఆశ్రయించి మూడు నెలలు సేవించాడు. సంసార భోగాలు క్షణికమని యోగి హితవు పలికినప్పటికీ, మిత్రగుప్తుడు తన పట్టు వీడలేదు. దాంతో ఆ యోగి మహేంద్రగిరి శిఖరంపై ఉన్న దుర్గాదేవి ఆలయ విశేషాన్ని తెలిపాడు. అక్కడ నిరంతరం మరిగే నూనె కటాహంలోకి దేవిని ప్రార్థించి దూకినవారిని, ‘మన్మథసంజీవిని’ అనే దివ్యకాంత అమృతం చల్లి బ్రతికించి పతిగా స్వీకరిస్తుందని చెప్పాడు.

మిత్రగుప్తుడు మహేంద్రగిరికి వెళ్లి ఆ మరిగే నూనెను చూసి భయపడి, అంతటి ఘోర సాహసం చేయలేక వెనుదిరిగి ఇంటికి వచ్చానని విక్రమార్కునికి వివరించాడు.

మిత్రగుప్తుని కథ విన్న విక్రమార్కుడు ఆ వింతను స్వయంగా చూడాలని కోరి, మరుసటి ఉదయం అతడిని తన గుర్రంపై ఎక్కించుకుని మహేంద్రగిరికి బయలుదేరాడు. పది రోజులలో వారు ఆ పర్వతం చేరుకున్నారు.

పర్వత శిఖరమెక్కి సరస్సులో స్నానమాచరించి, దుర్గాదేవిని సేవించిన అనంతరం విక్రమార్కుడు చుట్టుపక్కల వారిని ఆశ్చర్యపరుస్తూ 'జయ పరమేశ్వరా' అంటూ కుతకుత మరిగే తైలభాండంలోకి దూకాడు. విక్రమార్కుని శరీరం నూనెలో కరిగి ముద్దగా మారిపోవడం చూసి మిత్రగుప్తుడు హాహాకారాలు చేస్తూ కన్నీరుమున్నీరయ్యాడు.

అంతలోనే ఆ కుండం నుండి పూర్ణచంద్రబింబం వంటి ముఖవర్చస్సుతో, చేతిలో అమృతకలశం ధరించి మన్మథసంజీవిని ప్రత్యక్షమైంది. ఆమె అమృతాన్ని చిలకరించగానే విక్రమార్కుడు దివ్యతేజస్సుతో తిరిగి సజీవుడై నిలిచాడు.

మన్మథసంజీవిని ఆ రాజు సాహసానికి ముగ్ధురాలై తనను భార్యగా స్వీకరించమని కమలదండను ఆయన మెడలో వేయబోయింది. కానీ విక్రమార్కుడు ఆమెను వారిస్తూ, తాను ఆ సాహసం చేసింది మిత్రగుప్తుని కోరిక తీర్చడానికేనని, ఆ బ్రాహ్మణుడినే భర్తగా స్వీకరించాలని కోరాడు.

దివ్యకాంత రాజు మాటకు కట్టుబడి ఆ పూలదండను మిత్రగుప్తుని మెడలో వేసి అతడిని వరించింది. విక్రమార్క మహారాజు ఆ నూతన దంపతులను ఆశీర్వదించి, వారికి సకల సంపదలు కలుగుగాకని దీవించి తన ఉత్తరదేశ ప్రయాణాన్ని కొనసాగించాడు.