పండితరాయల జననం మరియు లవంగి కాశీ దర్శనం

మణిసిద్ధుడు ముప్పది నాల్గవ మజిలీలో జపానంతరం తీరికగా కూర్చుని ఉండగా, గ్రామంలో ఏ విశేషమూ కనపడక విసుగు చెందిన గోపాలుడు అక్కడికి వచ్చాడు. అతడు కాశీ విశేషాలను తెలుపమని కోరగా, యతీంద్రుడు విశ్వేశ్వర పూజామహిమను వివరించాడు. తన గ్రామంలో శివాలయ ప్రవేశం వల్ల సంప్రోక్షణ చేసిన వైనాన్ని గోపాలుడు గుర్తుచేస్తూ, విశ్వేశ్వరుని స్పృశించే విషయంలో అంతటి కఠిన నియమాలు లేకపోవడానికి గల కారణాన్ని అడిగాడు. యతీంద్రుడు ధ్యానమగ్నుడై పూర్వకథను గ్రహించి గోపాలునికి చెప్పడం మొదలుపెట్టాడు.

కాశీలో గొప్ప విద్వాంసుడైన పండితభట్టు ఉండేవాడు. అతనికి వరుసగా ఏడుగురు పుత్రులు పుట్టి, ఏడేళ్ల ప్రాయం రాగానే మరణిస్తూ వచ్చారు. ఎనిమిదవసారి గర్భవతి అయిన భార్య దుఃఖం తాళలేక గర్భస్రావక ఔషధం కోసం యత్నించగా, ఒక యవన ఫకీరు వారింటికి వచ్చి దైవ సంకల్పంతో ఆ గండం దాటించే ఉపాయాన్ని ఉపదేశించాడు. ఆ ప్రకారమే పుట్టిన శిశువుకు 'పిన్నఫకీరు' అని నామకరణం చేసి, మసీదులలో ప్రార్థనలు చేయిస్తూ, యవన విద్యతో పాటు వేదశాస్త్రాలు, ఆయుధ విద్యలను నేర్పించారు. ఏడేళ్ల గండం దాటగానే అతనికి ఉపనయనం చేశారు. అతడు సకల శాస్త్ర కోవిదుడై, అసమాన యుద్ధ నైపుణ్యంతో 'మహావీరుడు', 'పండితరాయలు' అని ప్రసిద్ధి చెందాడు.

ఆ సమయంలో ఢిల్లీ పాదుషా కుమార్తె లవంగి కాశీఖండం చదివి, శివరాత్రి నాడు కాశీ విశ్వేశ్వరునికి స్వయంగా అభిషేకం చేయాలని నిశ్చయించుకుంది. పాదుషా వజీరు పంపిన లేఖ ద్వారా ఈ విషయం కాశీలోని పెద్దలకు తెలిసింది. పాదుషా సైన్యానికి భయపడి కాశీరాజు మొదట సంధికి మొగ్గు చూపినప్పటికీ, పండితరాయలు (వీరుడు) సభలో పౌరుల ఆత్మగౌరవాన్ని మేల్కొలిపి, దేవాలయ రక్షణ భారాన్ని తానే స్వీకరిస్తానని పలికాడు. అతని ధైర్యసాహసాలు చూసి కాశీరాజు సైన్యాధిపత్యం అప్పగించగా, వీరుడు నగరమంతటా చక్రవ్యూహం పన్ని కట్టుదిట్టమైన కావలి ఏర్పాటు చేశాడు.

హుస్సేన్‌బాదు కోటకు చేరిన లవంగి కాశీలోని భద్రతను తెలుసుకుని పరితపించింది. ఆమె చెలికత్తెలైన సంగీతచంద్రిక, కుందలతికలు కోటలో రహస్య మార్గాన్ని కనుగొన్నారు. లవంగికి పురుషవేషం వేసి, తాము పరిచారకుల వేషాల్లో ఆ సొరంగ మార్గం గుండా వేకువజామునే కాశీ నగరంలో ప్రవేశించారు. గంగానదిలో భక్తితో స్నానం ఆచరించి, విశ్వేశ్వర ఆలయం వైపు సాగారు.

ఆలయ పశ్చిమ ద్వారం వద్ద కావలి కాస్తున్న పండితరాయలు యవన వేషంలో ఉన్న లవంగిని అడ్డుకున్నాడు. ఆ సమయంలో లవంగి, వీరుల మధ్య సంస్కృతంలో శాస్త్రార్థ చర్చ నడిచింది. ఆమె పాండిత్యానికి, సౌందర్యానికి అతడు ఆశ్చర్యపోయాడు. లవంగి విశ్వేశ్వరుని స్తుతిస్తూ స్తోత్రం చదవగా, అందులోని స్త్రీలింగ ప్రయోగాన్ని బట్టి వీరుడు ప్రశ్నించాడు. నేర్పుగా సమాధానమిచ్చిన లవంగి ఎవరికీ చిక్కకుండా చెలికత్తెలతో కలిసి రహస్య మార్గాన అంతఃపురానికి తిరిగి చేరుకుంది.