స్వయంప్రభా విరక్తి - రత్నహార రహస్యం

ఇంద్రమిత్ర మహారాజు కుమార్తె స్వయంప్రభ సంసార సుఖాలపై తీవ్ర వైరాగ్యం పెంచుకుంది. ఒకనాడు వీణావతి అనే వేశ్య శృంగార శ్లోకాలు గానం చేయగా, కోపంతో ఆమె వీణను విరుగదొక్కింది. పెళ్లి ప్రస్తావన తెచ్చినప్పుడల్లా తీవ్రంగా మండిపడుతున్న కూతురి వింత వైఖరిని గమనించిన ఇంద్రమిత్రుడు విచారించి, ఆమెకు నచ్చజెప్పవలసిందిగా తన భార్యను కోరాడు.

రాణి ఉద్యానవన సౌధానికి వెళ్లి చూడగా, స్వయంప్రభ తన చెలికత్తె హేమతో మాట్లాడుతూ దేహం అశాశ్వతమని, పెళ్లి మరియు పిల్లల వల్ల మోహబంధాలు పెరిగి దుఃఖమే మిగులుతుందని, తపస్సు చేసుకుని ముక్తి పొందడమే మేలని వాదిస్తోంది. అప్పుడు రాణి ఆమె వద్దకు చేరి, ఎన్నో నోములు నోచి కన్న ఏకైక సంతానమైనందున పెళ్లి చేసుకుని తల్లిదండ్రుల కోరిక తీర్చమని, సంసారంలో ఉంటూనే ధర్మబద్ధంగా జీవించవచ్చని హితవు పలికింది.

అయినప్పటికీ స్వయంప్రభ తన వైరాగ్య వాదనలను వినిపిస్తూ, ప్రాపంచిక బంధాలన్నీ దుఃఖహేతువులని స్పష్టం చేసింది. సంభాషణ మధ్యలో కూతురి మెడలో ఉండవలసిన అమూల్యమైన రత్నహారం కనిపించకపోవడంతో రాణి ఆశ్చర్యపడి ఆరా తీసింది. తల్లి నిలదీయడంతో, వీణ విరిగినందుకు పరిహారంగా స్వయంప్రభ ఆ రత్నహారాన్ని వీణావతికి దానమిచ్చివేసిందని హేమ అసలు విషయాన్ని బయటపెట్టింది.

ఈ విషయం తెలుసుకున్న రాణి వెంటనే అంతఃపురానికి వెళ్లి భర్తతో చెప్పింది. ఆ మాట వినగానే ఇంద్రమిత్రుడు మూర్ఛపోయాడు. సేదదీరిన తర్వాత ఆ రత్నహారం ఎవరి చేతిలో ఉంటే వారు ఆరు నెలలలోపు ఈ రాజ్యానికి అధిపతులవుతారనే వరం ఉందని, అందుకే దానిని అత్యంత రహస్యంగా దాచానని ఆవేదన వ్యక్తం చేశాడు. వెంటనే రాజు ఆ రహస్యాన్ని ఎవరికీ తెలియనీయకుండా, వీణావతి దొంగిలించిందనే నెపంతో ఆమెను పట్టుకురావడానికి భటులను నలుదిక్కులకూ పంపాడు.

రాజ్యంలో ఈ వార్త వ్యాపించగా స్వయంప్రభ ఏమాత్రం చలించక విధి ప్రకారమే జరుగుతుందని భావించింది. అయితే రత్నగిరి పాదమున ఉన్న స్వయంప్రభాదేవి ఆలయంలోని ఒక సిద్ధయోగి రాజుతో రాజ్యానికి ఎటువంటి ముప్పు వాటిల్లదని, ఆ హారం తిరిగి రాజకుమారి చేతికే చేరుతుందని అభయమిచ్చి ఊరడించాడు.