పద్మినీ కన్యకాన్వేషణ - గురుదత్తుని కథ

ఒక మజిలీ నగరంలోని దేవాలయపు గోడపై ఒక వింత పద్యం ఉండగా, అందులోని మొదటి పాదాలు చెరిగిపోయి ఉన్ననూ మిగిలిన భాగాన్ని శిష్యుడు రాసుకొని వచ్చి గురువుగారికి చూపించాడు. అందులో ఏదో విశేషమైన కథ దాగి ఉందని గ్రహించిన శిష్యుడు దాని వృత్తాంతాన్ని తెలియజేయమని ప్రార్థించగా, మణిసిద్ధుడు తన మణి ప్రభావంతో ఆ వృత్తాంతాన్ని సమగ్రంగా గ్రహించి గురుదత్తుని కథను చెప్పడం ప్రారంభించాడు.

సముద్ర తీరమందలి కుంభీనస పురంలో రత్నాకరుడనే కోటీశ్వరుడైన వర్తకుడు ఉండేవాడు. అతనికి, అతని భార్య సులక్షణకు సంతానం లేకపోవడం తీవ్ర విచార కారణమైంది. ఒకనాడు భిక్షార్థమై వచ్చిన ఒక దరిద్ర బ్రాహ్మణుడిని సులక్షణ పలకరించగా, అతడు కూడా తనకు సంతానం లేక భార్య కుమిలిపోతున్నదని, యాత్రలకు పోయే స్థోమత లేదని విలపించాడు. దాంతో సులక్షణ అతనికి యాత్రా ఖర్చులకు ధనమిచ్చి, భార్యను తానే పోషిస్తానని, తీర్థయాత్రలు చేసి సంతానం కలిగే ఉపాయమేదైనా సాధించుకొని రమ్మని పంపింది.

ఆ విప్రుడు బదరీవనంలో ఒక అవధూతను సేవించి వంధ్యాత్వ నివారిణియైన మూడు దివ్య ఔషధాలను గ్రహించి తెచ్చాడు. ఆ మందుల ప్రభావంతో వర్తక పత్ని సులక్షణ, బ్రాహ్మణుని భార్య ఇద్దరూ గర్భం దాల్చి శుభలగ్నంలో కుమారులను ప్రసవించారు. వర్తకుని కుమారునికి గురుదత్తుడని, విప్రుని కుమారునికి గదాధరుడని నామకరణం చేసి ఒకే రీతిన సమస్త విద్యలలో ప్రవీణులను చేశారు. గురుదత్తుడు వ్యాపార రహస్యాల కంటే శాస్త్ర పాండిత్యంపైనే మక్కువ చూపి గొప్ప విద్వాంసుడయ్యాడు.

గురుదత్తునికి యుక్తవయస్సు రాగానే పెక్కుమంది వర్తకులు తమ కన్యలను ఇస్తామని వచ్చారు. కానీ గురుదత్తుడు సాధారణ సంపన్న కన్యలను నిరాకరిస్తూ, శాస్త్రోక్తమైన పద్మినీజాతి లక్షణాలు, విద్యాపాండిత్యాలు ఉన్న ఉత్తమ కన్యనే వివాహమాడతానని నియమం పెట్టుకున్నాడు. తండ్రి అనుమతితో గురుదత్తుడు, మిత్రుడు గదాధరుడు కన్యార్థులై దేశాటన సాగించారు. ఒక సత్రంలో వారికి కుంభఘోణ వర్తకులు తారసపడి, దుర్గానగరంలో షరాబు కుముదాంగదుని కుమార్తె 'పద్మిని' మహా సౌందర్యరాశియని, విద్య లేని ధనికులను కాదని కేవలం విద్యావంతుడైన విద్వాంసుడినే కోరుకుంటోందని తెలిపారు.

ఆ మాటలు విని గురుదత్తుడు, గదాధరుడు దుర్గానగరం చేరుకొని కుముదాంగదుని సప్తభూమికల మేడకు వెళ్లారు. అక్కడ పద్మిని చిత్రపటాన్ని చూసి ఆమె నిజంగానే పద్మినీజాతి లక్షణోపేతురాలని నిర్ధారించుకున్నారు. లోపలి నుండి వారి విద్యాపాండిత్యాలను పరీక్షించిన పద్మిని వారిని గౌరవించింది. అనంతరం ఆమె గురువైన పండితునితో గదాధర గురుదత్తులు శాస్త్ర చర్చలు జరిపి తమ అనన్య శాస్త్ర పాండిత్యాన్ని ప్రదర్శించారు. కిటికీలోంచి గురుదత్తుని రూపాన్ని, విద్యా ప్రౌఢిమను తిలకించిన పద్మిని పరమానందభరితురాలై అతడిని మనసారా వరించింది.

రాజాస్థానం నుండి తిరిగి వచ్చిన కుముదాంగదునికి గదాధరుడు తమ వృత్తాంతాన్ని వివరించాడు. పద్మిని మనోగతం తెలుసుకున్న తండ్రి, తన ఏకైక పుత్రికను విడిచి ఉండలేనని, గురుదత్తుడు తమ ఇంటనే ఉండాలని షరతు పెట్టాడు. గురుదత్తుడు అందుకు సమ్మతించగా, పద్మిని వచ్చి అతని మెడలో పూలమాల వేసింది. కుముదాంగదుడు మహావైభవంగా వారి వివాహం జరిపించాడు. గురుదత్తుడు అత్తవారింటనే ఉంటూ పద్మినితో సుఖజీవనం సాగించసాగాడు.

ఇలా ఉండగా దుర్గానగర పాలకుడైన సురూపుడనే రాజకుమారుడు సప్తవ్యసనాలకు లోనై పరస్త్రీలోలుడై తిరుగుతుండేవాడు. ఒక విజయదశమి రథోత్సవంలో హారతి ఇవ్వడానికి వచ్చిన పద్మిని అద్భుత సౌందర్యాన్ని చూసి కామవశుడయ్యాడు. ఆమె చిరునామా తెలుసుకునేందుకు మరో ఉత్సవాన్ని ఏర్పాటు చేయించి, ఆమె కుముదాంగదుని పుత్రిక అని తెలుసుకున్నాడు. ఎలాగైనా ఆమెను వశపరుచుకోవాలని తన దూతిక అయిన గోమినిని పురమాయించి, భవంతిని చూసే నెపంతో కుముదాంగదుని ఇంటికి వచ్చి గురుదత్తుని చూసి నిరాశతో వెనుదిరిగాడు.