భోజకుమారుని కథ - సులోచన వృత్తాంతము

పినతండ్రి ముంజరాజు రాజ్యలోభం వల్ల భోజకుమారుని ప్రాణాలకు ముప్పు వాటిల్లగా, మంత్రి బుద్ధిసాగరుని ఉపదేశంతో భోజుడు రహస్యంగా అలకాపురానికి పయనమయ్యాడు. ఇద్దరు పరిచారకులతో కలిసి దట్టమైన అరణ్య మార్గంలో ప్రయాణించి, అలసట తీర్చుకోవడానికి ఒక పెద్ద మర్రిచెట్టు కొమ్మల మధ్య విశ్రమించాడు. రాత్రివేళ చెట్టుపై ఒక వింత వెలుగు కనిపించడంతో భటులు కొరవిదయ్యమని భావించి భయంతో వణికిపోయారు. భోజుడు వారిని శాంతింపజేస్తూ, పిశాచాలు కేవలం మానసిక భ్రాంతి మాత్రమేనని చెబుతూ 'సులోచన కథ'ను ఉదాహరించాడు.

సులోచన కథలో, ప్రజ్ఞావంతుడనే బ్రాహ్మణుని భార్య సులోచన తన భర్త అయిష్టతతో నది ఒడ్డున కలుసుకున్న ఒక వర్తకునితో వెళ్లిపోతుంది. ఆమె నదిలో మునిగిపోయిందని భావించిన భర్త, రాధిక అనే కన్యను వివాహం చేసుకుంటాడు. రాధికకు అనారోగ్యం కలిగినప్పుడు, పొరుగువారు ఆమెను చనిపోయిన మొదటి భార్య దయ్యమై పట్టిపీడిస్తోందని భయపెడతారు. సోదె చెప్పేవారి మాటలు విని భ్రాంతి చెందిన రాధిక పలు ఇబ్బందులు పడి, చివరకు రామేశ్వర యాత్రకు బయలుదేరుతుంది. కుంభకోణంలో ధనవంతుడైన వర్తకుని వద్దకు వెళ్లినప్పుడు, అక్కడ అతని పత్నిగా జీవిస్తున్న సులోచన స్వయంగా ఎదురై, తాను బ్రతికే ఉన్నానని, దయ్యాలనేవి మనుషుల పిచ్చి భ్రమలని తేటతెల్లం చేస్తుంది. దీంతో రాధిక భ్రమ తొలిగి స్వస్థత పొందుతుంది.

ఈ కథ విన్న తర్వాత భటుల భయం తొలగింది. ఉదయం కాగానే భోజుడు చెట్టుపై వెలుగును పరిశీలించగా, తలక్రిందులుగా తపస్సు చేస్తున్న సర్పటి అనే సిద్ధుడు కనిపించాడు. భోజుని వినయానికి మెచ్చిన సిద్ధుడు, లోహాలను బంగారంగా మార్చగల 'ధూమవేది' అనే అద్భుత విద్యను అతనికి ఉపదేశించాడు.

అనంతరం ప్రయాణం కొనసాగించిన భోజునికి అరణ్యంలో ఆర్తనాదం వినిపించింది. అక్కడ అడవివాసులు ఒక వర్తకుడిని, పురుషవేషంలో ఉన్న స్త్రీని గ్రామదేవతకు బలి ఇవ్వడానికి సిద్ధం చేస్తుండగా భోజుడు వారిని కాపాడాడు. విచారించగా, ఆ స్త్రీ బాహ్లీకుని కుమార్తె లీలావతి అని, చిత్రపటంలో భోజకుమారుని చూసి వరించిందని, భోజుడు మరణించాడన్న వదంతులు నమ్మక అతనిని వెతుక్కుంటూ పురుషవేషంలో బయలుదేరి ఆపదలో పడిందని తెలిసింది.

లీలావతి నిజాయితీని, పాతివ్రత్యాన్ని పరీక్షించిన భోజుడు చివరకు తన నిజస్వరూపాన్ని వెల్లడించి ఆమెను పట్టమహిషిగా స్వీకరిస్తానని వాగ్దానం చేశాడు. అనంతరం వారిద్దరూ పరివారంతో కలిసి అలకాపురానికి పయనమయ్యారు.