పింగాక్షుని పరోపకారము - నిరృతి జన్మవృత్తాంతము

కాశీకి వెళ్లే మార్గంలో ఒక దట్టమైన అరణ్యం ఉండేది. అక్కడ దొంగల భయం అధికంగా ఉండటంతో యాత్రికులు గుంపులుగా చేరి మాత్రమే ఆ మజిలీని దాటేవారు. ఒకనాడు ఒక నిస్సంగియైన భిక్షుకుడు ఆ మార్గంలో ఒంటరిగా వెళ్తుండగా, కొంతమంది ఆటవిక దొంగలు అతడిని చుట్టుముట్టి ముల్లె ఇవ్వమని బెదిరించారు. తన వద్ద పులితోలు, కర్ర, మట్టిచిప్ప తప్ప ధనమేమీ లేదని, ఆకలితో ఉన్న தனకు కొద్దిగా పాలు పోసి పుణ్యం కట్టుకోమని ఆ భిక్షుకుడు కోరాడు. కానీ దొంగలు అతడి మాటలు నమ్మక, డబ్బు దాచిపెట్టాడనే అనుమానంతో దుడ్డుకర్రతో నడినెత్తిపై బలంగా కొట్టారు. ఆ దెబ్బకు భిక్షుకుడు స్పృహతప్పి నేలకొరిగాడు. అతని వద్ద ఏమీ దొరకకపోవడంతో దొంగలు ఆ కళేబరాన్ని అక్కడే వదిలి వెళ్లిపోయారు.

అదే సమయంలో ఆ అటవీ ప్రాంతపు నాయకుడైన పింగాక్షుడు వేటకు వెళ్లి తిరిగి వస్తూ, మార్గంలో పడివున్న భిక్షుకుడిని చూశాడు. గాయాన్ని పరిశీలించి వెంటనే ఒక మూలికా రసాన్ని పిండి, అతనికి తెలివి వచ్చేలా చేశాడు. స్పృహలోకి వచ్చిన భిక్షువు దాహార్తిని గమనించి నిర్మలమైన జలాన్ని, పండ్లను, పాలను ఇచ్చి ఉపచారాలు చేయించాడు. ఆ సేవలకు కోలుకున్న భిక్షుకుడు పింగాక్షుని కరుణకు ఎంతో సంతోషించి, తనను కాపాడినందుకు కృతజ్ఞతలు తెలుపుతూ తన వృత్తాంతాన్ని వివరించాడు. భిక్షుకుని సాంగత్యం వల్ల పింగాక్షునిలో వైరాగ్యం కలిగి, సంసార బంధాలు వీడి కాశీకి వచ్చి మోక్షాన్ని పొందాలని కోరుకుంటున్నట్లు తెలిపాడు.

అందుకు ఆ భిక్షుకుడు బదులిస్తూ, కాశీకి వెళ్లడం ఎంతో పుణ్యఫలం వల్లనే సాధ్యమవుతుందని చెబుతూ ధనంజయుడనే వైశ్యుని కథను వినిపించాడు. దక్షిణ దేశానికి చెందిన ధనంజయుని తల్లికి జీవితాంతం కాశీకి వెళ్లి గంగాస్నానం చేయాలని తీవ్రమైన కోరిక ఉండేది. కానీ పలు గృహసంబంధమైన అడ్డంకుల వల్ల ఆమె కోరిక తీరకుండానే వృద్ధాప్యంలో మరణించింది. తల్లి చివరి కోరిక తీర్చలేకపోయాననే బాధతో ధనంజయుడు ఆమె అస్థికలను ఒక రాగిపెట్టెలో భద్రపరచి, గంగలో కలపడానికి కాశీకి బయలుదేరాడు. దారిలో ఆ పెట్టెను మోయడానికి ఒక బోయవాడిని నియమించుకున్నాడు. అయితే కాశీకి చేరిన తర్వాత ధనంజయుడు వస్తువులు కొనడానికి వెళ్లిన సమయంలో, ఆ పెట్టెలో ధనం ఉందనుకుని ఆ బోయవాడు దానిని దొంగిలించి పారిపోయాడు.

అడవికి చేరిన బోయవాడు పెట్టె తెరిచి చూసి అందులో ఎముకలు మాత్రమే ఉండటంతో సిగ్గుపడి వాటిని అక్కడే అడవిలో పారవేశాడు. ధనంజయుడు వెదుక్కుంటూ ఆ బోయవాని పల్లెకు వెళ్లి, ఉపాయంతో అతనికి నచ్చజెప్పి కూలి సొమ్ము కూడా ఇచ్చి నిజం రాబట్టాడు. ఇద్దరూ కలిసి అడవిలో ఎంత వెతికినా ఆ అస్థికలు కనిపించలేదు. పరమేశ్వరుని సంకల్పం లేకపోతే తల్లి అస్థికలను కూడా గంగలో కలపడం సాధ్యం కాలేదని గ్రహించిన ధనంజయుడు, విధిలేక తానే గంగాస్నానం చేసి స్వగ్రామానికి వెళ్లిపోయాడు.

ఈ కథను వినిపించిన భిక్షుకుడు పింగాక్షుడితో, "పింగాక్షా! ఈ భయంకరమైన అటవీమార్గంలో కాశీకి వెళ్లే యాత్రికులను దొంగల బారిన పడకుండా కాపాడుతూ, వారికి ఆహార పానీయాలు, నీడ, సదుపాయాలు కల్పిస్తే కాశీకి వెళ్లినదానికంటే వేయిరెట్లు ఎక్కువ పుణ్యం లభిస్తుంది" అని హితబోధ చేసి ఆశీర్వదించి వెళ్లిపోయాడు. ఆ మహాత్ముని ఉపదేశాన్ని వేదవాక్యంగా భావించిన పింగాక్షుడు బాటలోని ముళ్ళను, రాళ్లను తొలగించి, నీడనిచ్చే చెట్లను పెంచుతూ, చలువ పందిళ్ళు వేయించి, భోజన వసతులు కల్పిస్తూ యాత్రికులను అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో సేవించసాగాడు.

పింగాక్షుని కీర్తి నలుదిశలా వ్యాపించింది. ఒకనాడు అతని పినతండ్రి అయిన తారకుడనే శబరుడు కొంతమంది దొంగలతో కలిసి కొందరు యాత్రికులను దోచుకోవడానికి దాడి చేశాడు. వారి ఆర్తనాదాలు విన్న పింగాక్షుడు వెంటనే అక్కడికి చేరుకుని, ఆ దొంగలను ఎదిరించి భీకర యుద్ధం చేసి యాత్రికులను సురక్షితంగా రక్షించాడు. కానీ ఆ పోరాటంలో తీవ్రమైన గాయాలు తగలడంతో పింగాక్షుడు తన గృహానికి చేరుకుని ప్రాణాలు విడిచాడు. ఎన్నో సంవత్సరాల పాటు కాశీ యాత్రికులకు చేసిన నిస్వార్థ సేవ మరియు పరోపకార పుణ్యఫలం వలన అతడు మరుజన్మలో దిక్పాలకుడైన 'నిరృతి'గా జన్మించాడు.