పుండరీకుని పరిణయం మరియు పింగాక్షుని పుణ్యచరిత్ర

పుండరీకుడు ఉదయసుందరితోను, తారావళితోను నగర బాహ్యోద్యానానికి చేరుకున్నాడు. మాయాబలుడనే రాక్షసుడు తన నిజరూపమును దాల్చి, రాజు కార్యము నెరవేరినందున విభీషణుని వద్దకు వెళ్ళడానికి సెలవు కోరగా, పుండరీకుడు అతనికి కృతజ్ఞతలు తెలిపి వీడ్కోలు పలికెను. అటుపిమ్మట కుమారకేసరి, మంత్రులు, పురజనులు ఘనంగా స్వాగతం పలకగా పుండరీకుడు ఉదయసుందరితో కలిసి ఏనుగుపై పురప్రవేశం చేసి రాజమందిరమును చేరెను.

మరునాడు విహారశైలమున కేగిన సమయంలో పాతాళము నుండి తారావళి తండ్రి రత్నమౌళి శిఖండతిలకుని ఆదేశంతో దివ్యాభరణములను తెచ్చి, పుండరీకునకు ఉదయసుందరిని ఇచ్చి, కుమారకేసరికి తారావళిని ఇచ్చి శాస్త్రోక్తంగా వివాహములు జరిపించెను. అనంతరం వారికి తగిన హితవు పలికి రత్నమౌళి పాతాళమునకు మరలెను. వీరందరూ పూర్వజన్మలో శివపార్వతుల శాపము వలన జన్మించిన దేవతాంశ సంభూతులని, రాబోవు జన్మలలో శాపవిముక్తి పొందుతారని సిద్ధుడు గోపాలునికి వివరించెను.

తరువాత మజిలీలో మణిసిద్ధుడు గోపాలునికి కాశీ క్షేత్ర మహిమను, దిక్పాలకుల పూర్వోదంతములను తెలుపుతూ పింగాక్షుడనే బోయదొర కథను చెప్పనారంభించెను. వింధ్యారణ్య ప్రాంతంలో కాశీ యాత్రికులు దొంగల భయంతో బాధపడుతుండేవారు. ఒకనాడు ఆ మార్గంలో వెళుతున్న ఒక సన్యాసిని ఆటవిక దొంగలు కొట్టి నిలువుదోపిడీ చేసి పడవేయగా, బోయదొర పింగాక్షుడు వచ్చి మూలికా రసంతో ఆయనకు ప్రాణదానం చేసి సపర్యలు చేసెను.

ఆ యతి స్వస్థత పొంది కాశీ విశిష్టతను వివరిస్తూ, ధనంజయుడను వైశ్యుని కథను చెప్పెను. ధనంజయుడు తన తల్లి కోరిక మేరకు ఆమె అస్థికలను కాశీలో గంగలో కలుపబోగా, కూలివాడైన బోయవాడు ఆ పెట్టెలో ధనమున్నదనుకొని దొంగిలించి ఎముకలని తెలిసి అడవిలో పారవేశాడు. విశ్వనాథుని ఆజ్ఞ లేక ధనంజయుడు తల్లి అస్థికలను గంగలో కలపలేకపోయాడు. కావున కాశీకి వెళ్ళడం కంటే కాశీయాత్రికులకు సేవలు చేయడం ఎంతో పుణ్యప్రదమని ఆ యతి పింగాక్షునికి ప్రబోధించెను.

యతి ఉపదేశం ప్రకారం పింగాక్షుడు కాశీయాత్రికులకు దారిలో ముళ్ళు, రాళ్ళు తొలగించి, నీడ, చలువ పందిళ్ళు, ఆహార పానీయములు సమకూరుస్తూ దొంగల నుండి రక్షణ కల్పించెను. ఒకనాడు యాత్రికులపై దాడి చేసిన దొంగలతో వీరోచితంగా పోరాడి వారిని కాపాడి, ఆ యుద్ధంలో తగిలిన గాయాలతో మరణించి, ఆ పుణ్యఫలము వలన మరుజన్మలో నైరృతి దిక్పాలకుడై జన్మించెను.