తెనాలి రామకృష్ణుని సమస్యా పూరణము

రాయల ఆస్థానంలో అష్టదిగ్గజ కవులలో ఒకరైన భట్టుమూర్తి (రామరాజభూషణుడు) ఉండేవాడు. శ్రీకృష్ణదేవరాయలు తెనాలి రామకృష్ణుని పట్ల ఎనలేని ఆదరాభిమానాలు చూపుతున్నాడని గమనించిన భట్టుమూర్తికి అతనిపై అసూయ కలిగింది. ఎలాగైనా నిండుసభలో రామకృష్ణుని అవమానించి చిన్నబుచ్చాలని అతడు పథకం వేశాడు.

ఒకనాడు సభలో అందరూ ఉండగా భట్టుమూర్తి లేచి, 'రామకృష్ణ కవీ! నీవు నిజమైన సత్కవివి, వికటకవివి అనిపించుకోవాలంటే నేను ఇచ్చే సమస్యను పూరించు' అని సవాలు విసిరాడు. ఆపై 'కుంజరయూధంబు దోమకుత్తుకజొచ్చెన్' (ఏనుగుల గుంపు దోమ గొంతులోకి ప్రవేశించెను) అనే క్లిష్టమైన సమస్యను ఇచ్చాడు.

తనను కించపరచడానికే భట్టుమూర్తి ఈ సమస్యను విసిరాడని గ్రహించిన రామకృష్ణుడు తీవ్ర ఆగ్రహానికి లోనయ్యాడు. వెంటనే వ్యంగ్యంగా, పరుషమైన పదజాలంతో ఆ సమస్యను పూరిస్తూ ఒక పద్యం చెప్పాడు. ఆ ఘాటైన సమాధానానికి రామరాజభూషణుడు ముఖం చిన్నబోసుకుని మౌనంగా ఉండిపోయాడు.

రామకృష్ణుని ఆగ్రహాన్ని, పరిస్థితిని గమనించిన రాయలవారు కలగజేసుకున్నారు. 'రామకృష్ణా! అటువంటి మాటలతో పద్యం చెప్పడం తగదు. మహాభారత కథా సందర్భాన్ని అనుసంధానిస్తూ దీనిని పూరించు' అని ఆజ్ఞాపించారు.

రాజనిర్దేశాన్ని అనుసరించి రామకృష్ణుడు శాంతించి, వెంటనే విరాటపర్వ కథను స్మరిస్తూ అద్భుతమైన పద్యం చెప్పాడు. పరాక్రమవంతులైన పాండవులు గతిలేక విరాటరాజు కొలువులో అల్పుల వద్ద సేవకులుగా చేరిన వైనాన్ని వివరిస్తూ, 'ఏనుగుల గుంపు దోమ గొంతులో దూరినట్లుగా అయ్యిందే సంజయా, విధి వైపరీత్యం ఏమిటో!' అంటూ సమర్థవంతంగా సమస్యను పూరించాడు. రామకృష్ణుని సమయస్ఫూర్తికి, రచనా వైభవానికి సభలోని వారందరూ ముగ్ధులయ్యారు.