విష్ణుచిత్తీయ విమర్శన మరియు ఠీవి

ఒకనాడు శ్రీకృష్ణదేవరాయలు తన కొలువుకూటంలో సామంతరాజులు, మంత్రులు, పురోహితులు, కవులు మరియు బంధుమిత్రుల సమక్షంలో ఆసీనుడై ఉన్నాడు. ఆయన సభలోని కవీశ్వరులను ఉద్దేశించి, తాను రచించిన 'విష్ణుచిత్తీయము' కావ్యాన్ని అందరూ చదివే ఉంటారని, ఆ గ్రంథంలోని మంచిచెడులను, గుణదోషాలను నిష్కర్షగా తెలిపినవారికి మంచి బహుమానం ఇస్తానని ప్రకటించాడు.

రాయలవారి మాటలకు ఏదైనా తప్పు చెబితే ఎటువంటి ముప్పు వాటిల్లుతుందోనని భయపడి పండితులెవరూ ఏమీ మాట్లాడక మౌనంగా ఉండిపోయారు. అప్పుడు తెనాలి రామకృష్ణుడు లేచి, అసందర్భమైన వాక్యాలు ఎక్కువగా ఉన్న ఆ గ్రంథాన్ని విమర్శించడానికి ఏమున్నదని, 'ఇక్కడ ఏమీ లేదు, భోజనం చేసి పొండి' అన్నట్లుగా ఉందని వ్యాఖ్యానించాడు.

తన కావ్యాన్ని అసందర్భమని అనడంతో ఆశ్చర్యపడిన రాయలు, 'రామకృష్ణా! నా గ్రంథం అసందర్భంగా ఉందా లేక నీ మాటలే అసందర్భంగా ఉన్నాయా? ఎప్పుడూ పరిహాసమేనా?' అని ప్రశ్నించాడు. అందుకు రామకృష్ణుడు తాను ఉన్నదున్నట్లే చెప్పానని, కావాలంటే ఒక పద్యాన్ని నిదర్శనంగా చూపుతానని అన్నాడు.

రామకృష్ణుడు విష్ణుచిత్తీయంలోని ఒక పద్యాన్ని ఉటంకిస్తూ, అందులో 'కూరలు పెద్దగా లేవు, ఉన్న కొంచెమైనా వేడిగా లేదు, పిండివంటలు మరియు అన్నం కూడా అంత బాగులేవు, అయినప్పటికీ దయచేసి భోజనం చేయండి' అని రాసి ఉందని వివరించి, దీనిలో నిజంగా సందర్భశుద్ధి ఉందా అని ప్రశ్నించాడు. రామకృష్ణుని నిర్భయమైన విమర్శకు, సాహసానికి రాయలు ఎంతో ఆశ్చర్యపడి, అతని చమత్కారాన్ని మెచ్చుకుంటూ ఘనంగా బహుమానం ఇచ్చాడు.

మరొక సందర్భంలో సభలో సామంతరాజులు ఎంతో ఠీవిగా కూర్చుని ఉండగా, రాయలు వారి ఠీవిని చూసి నవ్వుకుంటూ, 'ఠీవి ప్రసక్తి వచ్చినప్పుడు ముందుగా మా సామంతుల పేరే చెప్పాలి' అన్నాడు. అప్పుడు రామకృష్ణుడు లేచి, 'మహారాజా! నా ఠీవి సంగతి మీకు తెలియక అలా అంటున్నారు. నేను రోజూ గురుగుకూర తింటాను, తరిగిన కూర అంటే నాకు ఎంతో ఇష్టం. మేక ఎరువుతో చేసిన కుంపటిని పెట్టుకుని, నూలు మంచంపై ఎంతో ఠీవిగా పడుకుంటాను' అని పలికాడు.

అది విని రాయలు నవ్వి, 'ఇది కూడా ఒక ఠీవేనా?' అని పరిహసించాడు. వెంటనే రామకృష్ణుడు, 'ప్రభువులు తమ విష్ణుచిత్తీయంలో ఏమి రాశారో మరచిపోయినట్లున్నారు' అంటూ రెడ్ల జీవన విధానాన్ని వర్ణిస్తూ రాయలు రాసిన పద్యాన్ని చదివి వినిపించాడు. రామకృష్ణుని సమయస్ఫూర్తికి రాయలు ఎంతమాత్రం కోపగించుకోకుండా, ఎంతో సంతోషించి అతనికి విశేష ధనాన్ని బహుకరించి సత్కరించాడు.