ప్రెగడరాజు నరసరాజు గర్వభంగం

ఒకనాడు ప్రెగడరాజు నరసరాజు అనే కవి శ్రీకృష్ణదేవరాయల ఆస్థానానికి వచ్చాడు. సభలో ఉన్న పెద్దన, ధూర్జటి, రామరాజభూషణుడు వంటి మహామహుల కంటే తానే గొప్పగా ఆశుకవిత్వం చెప్పగలనని, వారి పద్యాలలో తప్పులు పట్టి చూపిస్తానని, ఎంతటి కఠినమైన పద్యమైనా పొరపాటు లేకుండా లిఖించగలనని ప్రగల్భాలు పలికాడు. రాయలు అతని మాటలను ఆలకించగా, అష్టదిగ్గజ కవులందరూ ఆశ్చర్యంతో ఒకరి ముఖాలు ఒకరు చూసుకోసాగారు.

అప్పుడు తెనాలి రామకృష్ణకవి ముందుకు వచ్చి, తాను చెప్పే పద్యాన్ని తప్పు లేకుండా రాయగలవా అని నరసరాజును సవాలు చేశాడు. నరసరాజు ఎంతో ధీమాతో ఒప్పుకున్నాడు. రామకృష్ణుడు విచిత్రమైన ఉచ్చారణతో కూడిన ఒక పద్యపాదాన్ని చదివాడు. ఆ క్లిష్టమైన పద్య పదాలను సరిగ్గా గ్రహించి రాయలేక నరసరాజు తడబడ్డాడు.

దాంతో రామకృష్ణుడు నరసరాజు వ్రాత నైపుణ్యం తేలిపోయిందని ఎద్దేవా చేస్తూ, అర్థం చెప్పమంటూ మరో విలక్షణమైన పద్యాన్ని వినిపించాడు. ఆ పద్యం విన్న నరసరాజు వెంటనే 'ఇవన్నీ అపశబ్దాలని, ఇలాంటి వాటిని వింటే పాపం వస్తుందని' తప్పించుకునే ప్రయత్నం చేశాడు. రామకృష్ణుడు నవ్వి, ఆ పద్యానికి అద్భుతమైన వైష్ణవ పరమైన అర్థాన్ని విడమరచి చెప్పి, తన అజ్ఞానాన్ని దాచుకునేందుకు సభలో పెద్దల కవిత్వాన్ని నిరసించడం తగదని నిలదీశాడు. ఆపై పద్యరూపంలోనే నరసరాజు అహంకారాన్ని దుయ్యబట్టాడు.

రామకృష్ణుని వాక్చాతుర్యానికి, పాండిత్యానికి నిశ్చేష్టుడైన నరసరాజు సిగ్గుతో తలదించుకుని ఏమీ మాట్లాడకుండా సభ విడిచి వెళ్ళిపోయాడు.

కొన్నాళ్ళ తర్వాత రాయలు తన కుమార్తె తిరుమలాంబతో చదరంగం ఆడుతుండగా, ఆమె ఒక బంటు రెండు ఏనుగుల మధ్య ఇరుక్కోవడం చూసి 'ఉద్ధతుల మధ్యమునఁ బేదకుండ దరమె' అనే పద్యపాదాన్ని చదివింది. రాయలు ఆశ్చర్యపడి ఆ పాదం ఎక్కడిదని అడగ్గా, తాను నాలుగు దీనారాలు ఇచ్చి ఆ పద్యాన్ని నరసరాజు వద్ద కొన్నానని చెప్పి పూర్తి పద్యాన్ని వినిపించింది. పద్యంలోని సౌందర్యాన్ని మెచ్చిన రాయలు, అది నాలుగు దీనారాలకు సరిపోదని, వంద దీనారాలకు అర్హమైనదని పేర్కొన్నాడు.

రాయల ఆదేశంతో తిరుమలాంబ నరసరాజును పిలిపించి నూరు దీనారాలతో గౌరవించింది. ఆ సందర్భంగా నరసరాజు తాను రచించిన 'హరిశ్చంద్ర నలోపాఖ్యానం' అనే ద్వ్యర్థి కావ్యాన్ని పరిశీలించవలసిందిగా రాయలను కోరగా, దానికి 'నల హరిశ్చంద్రోపాఖ్యానం' అని పేరు ఉండాలని సూచిస్తూ రాయలు అతడిని ఘనంగా సత్కరించి వీడ్కోలు పలికాడు.