నారద వివాహము మరియు దమయంతి పూర్వవృత్తాంతం

నారద మహర్షి తన మేనల్లుడైన పర్వతునితో కలిసి భూలోకంలోని తీర్థక్షేత్రాలను దర్శిస్తూ తిరుగుతుండేవారు. ఒక వేసవి కాలం ముగిశాక, వర్షాకాలంలో యాత్రలు చేయడం కష్టమని భావించి, చాతుర్మాస్య వ్రతాన్ని ఆచరించేందుకు సృంజయ మహారాజు ఆతిథ్యం కోరారు. సృంజయుడు ఎంతో గౌరవంతో వారిని ఆహ్వానించి, తన భవనంలో అన్ని వసతులు కల్పించి, వారి పరిచర్యల కోసం తన విద్యావంతురాలైన కుమార్తె దమయంతిని నియమించాడు.

దమయంతి మునులకు ఏ లోటూ రాకుండా వేకువజామునే లేచి స్నానపానాదులకు నీరు సమకూర్చడం, పూజాద్రవ్యాలు సిద్ధం చేయడం, స్వయంగా వండి వడ్డించడం వంటి ఉపచారాలు భక్తిశ్రద్ధలతో చేసేది. ఒకనాడు నారదుడు తన వీణపై గాయత్రీ సామాన్ని గానం చేయగా, ఆ సంగీత మాధుర్యానికి సమ్మోహితురాలైన దమయంతి గానవిద్యలో ఆయనకున్న అద్భుత ప్రావీణ్యాన్ని గుర్తించి ఆయనపై ప్రగాఢమైన అనురాగాన్ని పెంచుకుంది.

నాటినుండి దమయంతి సేవలు నారదునిపైనే ఎక్కువగా కేంద్రీకృతమయ్యాయి. పర్వతుని పట్ల ఉపేక్ష చూపుతూ, నారదుని పట్ల ప్రత్యేక శ్రద్ధ వహించడాన్ని గమనించిన పర్వతుడు నారదునితో ఈ విషయం ప్రస్తావించాడు. నారదుడు కూడా తన మనసు ఆ రాజపుత్రిక పట్ల చలించిందని అంగీకరించాడు. పరస్పరం ఏ విషయమూ దాచకూడదన్న నియమాన్ని ఉల్లంఘించాడని ఆగ్రహించిన పర్వతుడు, నారదుని ముఖం కోతి ముఖంలా మారుగాక అని శపించాడు. అందుకు ప్రతిగా నారదుడు పర్వతునికి స్వర్గలోక ప్రవేశం లేకుండా భూలోకంలోనే ఉండిపోవాలని ఎదురుశాపం ఇచ్చాడు.

వానర ముఖం వచ్చినప్పటికీ నారదుడు మునుపటిలాగే వీణ వాయిస్తూ కాలం గడపసాగాడు. దమయంతి ఆయన రూపంలో మార్పును చూసినా ఏమాత్రం చలించక మరింత భక్తితో సేవించింది. ఇంతలో సృంజయుడు కుమార్తెకు వివాహం చేయాలనే ఉద్దేశంతో అనేకమంది రాజపుత్రుల చిత్రపటాలను పంపగా, దమయంతి వాటిని తిరస్కరించి నారదునే వరించానని స్పష్టం చేసింది.

కోతి ముఖం కలిగిన సన్యాసిని వరించడమేమిటని తల్లిదండ్రులు దమయంతిని ఎంతగానో వారించారు. అయితే రసజ్ఞత, గానవిద్య, సద్గుణాలు కలిగినవారే ఉత్తములని, బాహ్య సౌందర్యం లేదా సంపదలు ముఖ్యం కావని ఆమె తల్లికి గట్టిగా బదులిచ్చింది. చివరకు కుమార్తె నిర్ణయాన్ని కాదనలేక సృంజయుడు నారదునికి వివాహ ప్రతిపాదన పంపగా, తన తాపస నియమానికి భంగం కలుగుతోందని భావించిన నారదుడు ఆ వివాహాన్ని నిరాకరించాడు.

అప్పుడు దమయంతి స్వయంగా నారదుని వద్దకు వచ్చి, తాను పూర్వజన్మలో ఆయన భార్యయైన మాలావతినని, దేవతల వరప్రభావం వలన పూర్వజన్మ స్మృతితో ఆయననే భర్తగా పొందాలని ఈ జన్మనెత్తానని వివరించింది. నారదుడు కూడా బ్రహ్మదేవుని పూర్వ సంకల్పాన్ని, విధి వైపరీత్యాన్ని గుర్తుచేసుకుని ఆమెను స్వీకరించడానికి అంగీకరించాడు.

సృంజయుడు సంప్రదాయబద్ధంగా నారదునికి దమయంతిని ఇచ్చి వివాహం జరిపించాడు. అదే సమయంలో అక్కడికి వచ్చిన పర్వతుడు తన తొందరపాటుకు పశ్చాత్తాపపడి నారదుని క్షమాపణ కోరగా, ఇద్దరూ తమ పరస్పర శాపాలను ఉపసంహరించుకున్నారు. నారదునికి తిరిగి తన దివ్య రూపం లభించగా, పర్వతుడు స్వర్గానికి చేరుకున్నాడు. అనంతరం నారదుడు సృంజయునికి సువర్ణష్ఠీవి అనే కుమారుడు కలిగేలా అనుగ్రహించాడు.