గుణకేశిని వరాన్వేషణము

దేవేంద్రుని రథసారథియైన మాతలికి గుణకేశిని అనే సౌందర్యవతియైన కుమార్తె జన్మించింది. ఆమె యుక్తవయస్సుకు రాగానే, ఆమెకు తగిన వరుని వెదకడానికి మాతలి స్వర్గలోకమంతా తిరిగాడు. దేవజాతిలో నిత్యయౌవన సంపన్నులైన నవయువకులు కనిపించకపోవడంతో అసంతృప్తి చెంది ఇంటికి తిరిగి వచ్చాడు.

అతని భార్య సూచన మేరకు మాతలి భూలోకానికి వెళ్లి క్షత్రియ, మహర్షి కుమారులను పరిశీలించాడు. కానీ ఎక్కడా తన కుమార్తెకు సరిజోడైన వాడు లభించలేదు. అప్పుడు అతని భార్య పాతాళలోకానికి వెళ్లి ప్రయత్నించమని సలహా ఇచ్చింది. భూలోక మార్గంలో ఉండగా మాతలికి నారద మహర్షి ఎదురుపడ్డాడు.

నారదుడు మాతలి రాకకు కారణం తెలుసుకుని, తాను కూడా వరుణ లోకానికి వెళుతున్నానని చెబుతూ పాతాళలోక విశేషాలను చూపిస్తానని వెంటబెట్టుకుని వెళ్లాడు. వారిద్దరూ వరుణలోకం, రసాతలం దాటుకుని నాగలోక రాజధానియైన భోగవతీ నగరానికి చేరుకున్నారు.

భోగవతీ నగరంలో నారదుడు తన వీణపై సామగానం ఆలపించగా, సంగీతానికి పరవశించి స్త్రీలు, వృద్ధులు, సమస్త నాగకుమారులు అక్కడకు గుమిగూడారు. ఆ నాగకుమారులలో సర్వలక్షణ సంపన్నుడు, దివ్యతేజస్సుతో వెలిగిపోతున్న సుముఖుడనే యువకుడిని మాతలి చూసి తన కుమార్తెకు తగిన వరునిగా నిశ్చయించుకున్నాడు.

నారదుడు ఆ యువకుని పిలిచి వివరాలు అడుగగా, అతడు ఆర్యకుని పౌత్రుడని, చికురుని కుమారుడని తెలిపాడు. వెంటనే నారద మాతలులు ఆర్యకుని నివాసానికి వెళ్లి, తమ రాకకు కారణాన్ని వివరిస్తూ గుణకేశినికి సుముఖునితో వివాహం జరిపించాలని ప్రతిపాదించారు.

ఆ మాటలు విని ఆర్యకుడు ఎంతో ఆనందించినా వెంటనే కన్నీరుమున్నీరయ్యాడు. నాగజాతికి, గరుత్మంతునికి మధ్య కుదిరిన ఒప్పందం ప్రకారం ప్రతి నెలా ఒక నాగుని ఆహారంగా ఇవ్వవలసి వస్తుందని, గత నెలలో తన కుమారుడు చికురుణ్ణి గరుడుడు భక్షించాడని చెప్పాడు. అంతేకాక రాబోయే నెలలో సుముఖుడినే ఆహారంగా ఇవ్వాలని గరుడుడు ఆదేశించాడని, పది రోజులలో అతని ఆయువు ముగియనుందని వాపోయాడు.

ఈ విషాద వార్త విని నారదుడు, మాతలి కలతచెందారు. అయితే ఉపేంద్రుని సహాయంతో గరుడుని బారి నుండి సుముఖుని రక్షించవచ్చని మాతలి ఉపాయం చెప్పాడు. వెంటనే సుముఖుడిని రక్షించుకోవడానికి ఆర్యకుడితో సహా అందరూ స్వర్గాధిపతియైన ఇంద్రుని సన్నిధికి బయలుదేరారు.