సుముఖుని కథ - గరుడ గర్వభంగం

గరుత్మంతునికి ఆహారంగా నిర్ణయింపబడిన నాగకుమారుడు సుముఖుడికి కేవలం పదిరోజుల ఆయుష్షు మాత్రమే ఉందని తెలిసి అతని తాత ఆర్యకుడు దుఃఖించాడు. అప్పుడు నారద మహర్షి, ఇంద్రుని సారథి అయిన మాతలి ఆలోచించి, సుముఖుడిని స్వర్గానికి తీసుకువెళ్లి దేవేంద్రుడు మరియు ఉపేంద్రుల అనుగ్రహంతో ప్రాణరక్షణ కల్పించి, మాతలి కుమార్తె గుణకేశితో వివాహం జరిపించాలని నిశ్చయించారు. ఆర్యకుడు తన మనుమడిని వెంటబెట్టుకుని వారితోపాటు స్వర్గలోకానికి వెళ్లాడు.

మరుసటి రోజు గరుడుడు భోగవతీ నగరానికి వచ్చే సమయం ఆసన్నమవడంతో, సుముఖుడు స్వర్గానికి వెళ్లిపోయాడని తెలుసుకున్న నాగప్రముఖులైన తక్షకుడు, ధనంజయుడు, కర్కోటకుడు తదితరులు తీవ్రంగా వాదించుకున్నారు. సుముఖుడి స్థానంలో ఎవరిని బలి ఇవ్వాలనే విషయమై కర్కోటకుడితో వాగ్వాదం జరిగింది. ఇంతలోనే గరుత్మంతుడు వధ్యశిల వద్దకు వచ్చి, ఆహారం సిద్ధంగా లేకపోవడంతో ఆగ్రహం వ్యక్తం చేశాడు. మాతలి సుముఖుడిని స్వర్గానికి తీసుకువెళ్లాడని నాగులు చెప్పడంతో, గరుడుడు తీవ్ర కోపంతో స్వర్గానికి పయనమయ్యాడు.

స్వర్గంలోని సుధర్మా ప్రాంగణంలో ముక్కోటి దేవతలు, మహర్షులు, ఇంద్రోపేంద్రుల సమక్షంలో సుముఖుడు, గుణకేశీల వివాహం వైభవంగా జరుగుతోంది. సరిగ్గా తలంబ్రాలు పోసుకునే వేళకు గరుడుడు భయంకరమైన ధ్వనులతో అక్కడికి చేరుకున్నాడు. అతని రాకను చూసి భయంతో సుముఖుడు, ఆర్యకుడు లోపలికి వెళ్లి దాక్కున్నారు. గరుడుడు ఇంద్రునితో వాదిస్తూ, తన నోటి ఆహారాన్ని మాతలి అపహరించాడని, తాను విష్ణువును మోసే మహాబలవంతుడనని గర్వంగా మాట్లాడాడు.

ఇంద్రుడు శాంతింపజేయడానికి ప్రయత్నించినా గరుడుడు వినకుండా, సుముఖుడిని తిని తీరుతానని పట్టుబట్టాడు. తన భుజబలంతోనే యుద్ధాలలో విజయం దక్కుతోందని, తన ఆహారాన్ని ఉపేంద్రుడు కూడా ఆపలేడని విర్రవీగాడు. గరుడుని గర్వపు మాటలు విన్న ఉపేంద్రుడు మందహాసం చేస్తూ, తన ఎడమచేతి చిటికెన వ్రేలును గరుడుని రెక్కపై ఉంచాడు.

ఆ సూక్ష్మమైన వ్రేలి బరువుకే గరుత్మంతుడు కొండకింద పడ్డ పక్షిలా క్రుంగిపోయి, ఈకలు రాలి, రక్తం కక్కుకుంటూ ఊపిరాడక విలవిలలాడాడు. తన అపరాధాన్ని క్షమించమని వేడుకోగా, ఉపేంద్రుడు అతని అహంకారాన్ని విడనాడమని హెచ్చరించి వదిలిపెట్టాడు. సిగ్గుపడిన గరుడుడు అక్కడి నుండి నిష్క్రమించగా, సుముఖుడు గుణకేశితో వివాహమై చిరకాలం సుఖంగా జీవించాడు.