నారదుని తపస్సు - మాయా విజయం

తాళధ్వజుని కథలోని మాయ అంతా విష్ణువు పన్నిన లీల అని గ్రహించిన నారదుడు ఆశ్చర్యపోయాడు. తాను స్త్రీగా మారి అనుభవించిన కష్టాలు, సంసార లీలలన్నీ కళ్ళెదుట కదలాడగా సిగ్గుపడ్డాడు. తాను నారదుడననే స్పృహ కోల్పోవడానికి గల కారణాన్ని విష్ణువును ప్రశ్నించాడు. అందుకు విష్ణువు నవ్వుతూ, జాగ్రత్, స్వప్న, సుషుప్తి, దేహాంతర ప్రాప్తులనే అవస్థలలో జీవులు మాయకు లోనవుతారని, గుణత్రయ ప్రభావంతో జగత్తంతా మాయావృతమై ఉంటుందని, త్రిమూర్తులు సైతం దీనిని పూర్తిగా దాటలేరని వివరించాడు.

మాయకు లోనై అవమానపడ్డానని భావించిన నారదుడు తన తండ్రియైన బ్రహ్మదేవుని వద్దకు వెళ్ళాడు. గతంలో తాను పొందిన గంధర్వ, దాసీపుత్ర జన్మలను, సంసార బంధాలను గుర్తుచేసుకుంటూ ఆవేదన వ్యక్తం చేశాడు. తనను ఆడదానిగా చేసి విష్ణువు పరిహాసం చేశాడని, తాను ఎలాగైనా మాయను జయించి 'జితమాయుడను' అనిపించుకుంటానని ప్రతినబూనాడు. నిరంతరం సంచరించాలనే దక్షుని శాపం తన తపస్సుకు ఆటంకం కాకుండా ఉండేలా వరం ఇవ్వమని బ్రహ్మను కోరగా, బ్రహ్మ అనుగ్రహించి తపస్సు చేసుకోమని ఆశీర్వదించాడు.

బ్రహ్మ ఆజ్ఞతో నారదుడు పవిత్రమైన బదరికాశ్రమానికి చేరాడు. ఎండకాలంలో పంచాగ్నుల మధ్య, వర్షాకాలంలో ఆరుబయట, శీతాకాలంలో కంఠదఘ్న జలాల్లో నిలిచి దక్షిణ పాదాంగుష్ఠంపై నిలబడి వేల సంవత్సరాలు ఉగ్రతపస్సు ఆచరించాడు. ఆయన తపశ్శక్తి నుండి వెలువడిన తీవ్రమైన అగ్నిజ్వాలలు లోకాలన్నింటినీ దహించసాగాయి. సముద్రాలు కల్లోలమై, భూమి కంపించి సమస్త ప్రాణులు, దేవతలు భయభ్రాంతులయ్యారు.

లోకాల తాపాన్ని చూడలేక ఇంద్రాది దేవతలు బ్రహ్మదేవుని ఆశ్రయించారు. బ్రహ్మ వారిని వెంటబెట్టుకుని నారదుని వద్దకు వచ్చి తపస్సు చాలించమని కోరినా నారదుడు చలించలేదు. అనంతరం బ్రహ్మ, దేవతలు పరమశివుని వద్దకు వెళ్ళి మొరపెట్టుకున్నారు. శివుడు వచ్చి శాంతింపజేయాలని చూసినా నారదుడు సమాధి స్థితి నుండి బయటకు రాలేదు. చివరకు వారందరూ వైకుంఠానికి చేరి శ్రీమహావిష్ణువుకు పరిస్థితిని వివరించారు.

శ్రీమహావిష్ణువు లక్ష్మీదేవితో సహా బ్రహ్మరుద్రాదులు, సమస్త దేవతలు వెంటరాగా బదరికాశ్రమానికి చేరుకున్నాడు. విష్ణువు తన అమృతహస్తాన్ని నారదుని శిరస్సుపై ఉంచి తపస్సు విరమించమని, కోరికను కోరమని పలికాడు. కళ్ళు తెరిచిన నారదుడు సమస్త దేవతలను, త్రిమూర్తులను దర్శించి పరవశించి నమస్కరించాడు. తాను మాయను జయించానని త్రిమూర్తులు అంగీకరిస్తేనే తపస్సు ముగిస్తానని పలికాడు.

అందుకు శ్రీహరి ప్రసన్నుడై, నారదుడు తపస్సుతో పుటంపెట్టిన బంగారంలా పరిశుద్ధుడై మాయను జయించాడని ప్రకటించాడు. ఇకపై ఆయనకు త్రిలోకాల్లో ఎక్కడికైనా నిరాటంకంగా ప్రవేశించే స్వేచ్ఛ ఉంటుందని, దేవతా స్త్రీలు కూడా ఆయనను చూసి సంకోచించరని, భక్తులలో అగ్రగణ్యుడై సమస్త పురాణ జ్ఞానాన్ని పొందుతాడని వరమిచ్చాడు. బ్రహ్మ, శంకరులు కూడా ఆయనను సర్వముని సార్వభౌముడిగా ఆశీర్వదించగా, నారదుడు పరమానందంతో వారిని స్తుతించాడు.