రుక్మిణీ చారుమతుల పరిచయం - చతుష్షష్టి కళాబోధ

పూర్వము ధారానగరమును పాలించు భోజరాజునకు గంధర్వ రాజపుత్రికయైన కమల వలన చిత్రసేనుడను కుమారుడు, పరమ సౌందర్యరాశియైన రుక్మిణి యను కుమార్తె జన్మించిరి. రాజకుమారి విహారార్థమై నగర శివార్లలో సకల పుష్పజాతులతో విరాజిల్లు నొక రమణీయమైన ఉద్యానవనము నిర్మింపబడెను. పురుషులకు ప్రవేశము లేని ఆ నిష్కుటమునందు రుక్మిణి తన ప్రియసఖి రేవతితో గూడి ఆటపాటలతో, ఘోటక విహారములతో కాలము గడుపుచుండెను.

ఒకనాడు సాయంసమయమున రుక్మిణి అశ్వారోహణము చేయుటకు సిద్ధపడగా, ఆమె స్వారీచేయు గుఱ్ఱము కారణాంతరముచేత బెదరి కళ్ళెము తెంచుకొని ఎటో పారిపోయెను. విహారము నిలిచిపోవుటతో రాజపుత్రిక ఒక గూఢగ్రంథమును పరిశీలించసాగెను. అపుడు రేవతి ఆమెను సమీపించగా, రుక్మిణి ఆ గ్రంథమును చూపి, దీనియందు చమత్కారములైన విషయములున్నవనియు, గురూపదేశము లేక దీని భావము స్పష్టముగా బోధపడుటలేదనియు పలికెను. శాస్త్రపాండిత్యము గల స్త్రీలు లభించుట దుర్లభమని వారు అనుకొనుచుండగా, పరిచారికలు బండిని సిద్ధము చేసిరి.

రుక్మిణి బండి నెక్కబోవు సమయమునకు, అకస్మాత్తుగా నొక చక్కని యువతి తప్పిపోయిన ఆ రాజగుఱ్ఱమునే లఘువుగా నడిపించుకొని తోటలోనికి వచ్చి నిలిచెను. ఆమె చాకచక్యమును చూచి ఆశ్చర్యపడిన రుక్మిణి ఆ యువతిని ఆదరించి కుశలప్రశ్నలు వేసెను. ఆ నవయువతి తన పేరు చారుమతియనియు, తాను కాశీనగరమున బహుశాస్త్రములను అభ్యసించిన గణికాపుత్రికననియు, వృత్తిని త్యజించి దేశాటన చేయుచుండగా ఎదురైన ఈ ఉత్తమాశ్వమును ఆరోహించి యిచటికి రావలసివచ్చెననియు తన వృత్తాంతమును వినిపించెను.

చారుమతి విద్యావివేకములకు సంతసించిన రుక్మిణి, ఆమెను తన అంతఃపురమునకు ఆహ్వానించి సఖిగా, గురువుగా ఆదరింపదలచెను. బయట కావలివారు గుఱ్ఱముపై నొక పురుషుడు ప్రవేశించెనని కలవరపడగా, రుక్మిణి వారిని మందలించి చారుమతిని తన భవనమునకు తోడ్కొనిపోయెను. మరునాడు భోజరాజసుతుడైన చిత్రసేనుడు వచ్చి అంతఃపుర ప్రవేశము చేసిన నూతనవ్యక్తిని గుఱించి విచారింపగా, రుక్మిణి చారుమతిని చూపించెను. చారుమతి అద్వితీయ సౌందర్యమును గాంచి చిత్రసేనుడు మోహావేశమునకు లోనై మాటలు తడబడసాగెను. అది గమనించిన రుక్మిణి అన్నను వెనుకకు పంపివేసెను.

అనంతరము రుక్మిణి తాను అర్థము చేసికొనలేకపోయిన కామశాస్త్ర గ్రంథమును చారుమతి ముందుంచి బోధింపగోరెను. చారుమతి శ్వేతకేతుడు, పాంచాలుడు, వాత్స్యాయనుడు రచించిన శాస్త్రముల ప్రాశస్త్యమును వివరించుచు, ధర్మార్ధకామమోక్షములలో గృహస్థులకు కామసేవ ఎట్లు ఉపయుక్తమో శాస్త్రప్రమాణములతో విశదపరిచెను. స్త్రీలు విద్యాగ్రహణము చేసి పతిని వశపరచుకొనుటకు, గృహస్థధర్మమును రక్షించుకొనుటకు శాస్త్రజ్ఞానము ఆవశ్యకమని స్పష్టము చేసెను.

తరువాత చారుమతి మూలకళలైన కర్మ, ద్యూత, శయనోపచార విభాగములను వివరించి, గానము, వాద్యము, నృత్యము, ఆలేఖ్యము, రత్నపరీక్ష, ఇంద్రజాలము, కావ్యసమస్యాపూరణము, యంత్రనిర్మాణము మొదలగు వాత్స్యాయనోక్త అరవైనాలుగు అంగవిద్యలను క్షుణ్ణముగా విడమరచి చెప్పెను. అలాగే పాంచాలకథిత చతుష్షష్టి కళలను కూడా రుక్మిణికి ఉపదేశించెను. చారుమతి అపార పాండిత్యమునకు పరమానందభరితురాలైన రుక్మిణి ఆ లక్షణములను విమర్శనాత్మకముగా పరిశీలించుచు విద్యాభ్యాసమును కొనసాగించెను.