మదాలస కథ మరియు అలర్కుని జ్ఞానోదయం

చక్రధర మహారాజు భార్య మిత్రవింద సద్గుణాలను ప్రశంసిస్తూ ఘోటకముఖుడు ఆమెకు పూర్వం జరిగిన మదాలస కథను ఇలా వివరించాడు. శత్రుజిత్తు మహారాజు కుమారుడైన ఋతుధ్వజుడు మహా పరాక్రమవంతుడు, సర్వకళాకోవిదుడు. గాలవ మహర్షి తపస్సుకు ఆటంకం కలిగిస్తున్న మాయా రాక్షసుని సంహరించడానికి ఋతుధ్వజుడు 'కువలయం' అనే దివ్యమైన గుఱ్ఱాన్ని అధిరోహించి అడవికి వెళ్లాడు. ఆ రాక్షసుని వెంబడిస్తూ పాతాళలోకానికి చేరుకున్నాడు.

అక్కడ పాతాళకేతుడనే దానవుడి చెరలో ఉన్న గంధర్వరాజపుత్రి మదాలసను చూసి మోహించాడు. మదాలస కూడా అతనిపై అనురాగం పెంచుకోగా, ఆమె సఖి కుండల సమక్షంలో వారిద్దరికీ గాంధర్వ వివాహం జరిగింది. అనంతరం పాతాళకేతుని సంహరించి, ఋతుధ్వజుడు మదాలసను తన నగరానికి తీసుకొనివచ్చాడు.

కొంతకాలం తర్వాత పాతాళకేతుని సోదరుడైన తాళకేతుడు మునివేషంలో వచ్చి, యజ్ఞం పేరిట ఋతుధ్వజుని కంఠాభరణాన్ని దానంగా తీసుకున్నాడు. అనంతరం ఆ ఆభరణాన్ని శత్రుజిత్తుకు చూపి, ఋతుధ్వజుడు యుద్ధంలో మరణించాడని అసత్య ప్రచారం చేశాడు. ఆ వార్త విన్నంతనే మదాలస ప్రాణాలు విడిచింది. తిరిగివచ్చిన ఋతుధ్వజుడు భార్య వియోగానికి విలపించి, ఇకపై జీవితంలో అన్య స్త్రీని వివాహం చేసుకోనని ప్రతిజ్ఞ చేసి వైరాగ్యంతో గడపసాగాడు.

ఋతుధ్వజునితో స్నేహం చేసిన అశ్వతరుడనే నాగేంద్రుని కుమారులు ఈ వృత్తాంతాన్ని తమ తండ్రికి తెలిపారు. అశ్వతరుడు సరస్వతీదేవి అనుగ్రహంతో సంగీత నైపుణ్యాన్ని సాధించి, కైలాసంలో శివపార్వతులను తన గానంతో మెప్పించాడు. శివుని వరప్రసాదంతో మదాలసను యథారూపంతో పుత్రికగా పొందాడు. అనంతరం ఋతుధ్వజుని పాతాళానికి రప్పించి, మాయామదాలస అని నమ్మిస్తూనే చివరకు నిజమైన మదాలసను అతనికి అప్పగించాడు.

భూలోకానికి తిరిగివచ్చిన దంపతులకు విక్రాంతుడు, సుబాహుడు, అరిమర్దనుడు అనే కుమారులు జన్మించారు. మదాలస బాల్యం నుంచే వారికి పరమాత్మ తత్త్వాన్ని జోలపాటల రూపంలో బోధించడంతో వారు విరక్తులై తపోవనాలకు వెళ్లిపోయారు. వంశం నిలవాలని కోరిన భర్త అభ్యర్థన మేరకు, నాలుగవ కుమారుడైన అలర్కునికి రాజనీతిని, ప్రవృత్తి మార్గాన్ని ఉపదేశించి పెంచింది. అలాగే ఆపద సంభవించినప్పుడు తెరిచి చూడమని ఒక దివ్యమైన ఉంగరాన్ని అలర్కునికి ఇచ్చింది.

అలర్కుడు రాజ్యభారాన్ని స్వీకరించి భోగాలలో మునిగిపోగా, అతనిలో జ్ఞానోదయం కలిగించేందుకు సోదరుడైన సుబాహుడు కాశీరాజుతో కలిసి రాజ్యంపై దండెత్తాడు. సంక్షోభంలో పడిన అలర్కుడు తల్లి ఇచ్చిన ఉంగరాన్ని పగులగొట్టి చూడగా, అందులో సత్సంగం మరియు ముక్తి కాంక్ష మాత్రమే దుఃఖానికి నివారణ అని రాసివుంది. దానితో అతడు దత్తాత్రేయ మహర్షిని ఆశ్రయించి ఆత్మజ్ఞానాన్ని పొందాడు.

ఆత్మజ్ఞానియైన అలర్కుడు శత్రుభావం వీడి రాజ్యాన్ని కాశీరాజుకు, అన్నకు సమర్పించాడు. సుబాహుడు తాను తమ్మునికి జ్ఞానబోధ కోసమే ఈ నాటకం ఆడానని తెలిపి, రాజ్యాన్ని అలర్కుని కుమారునికి అప్పగించి తపోవనానికి వెళ్లాడు. అలర్కుడు కూడా విరక్తుడై అడవులకు ప్రయాణమయ్యాడు.

ఈ కథను ముగించిన ఘోటకముఖుడు, తాను ఆ ద్వీపంలో జాంబవతిని వివాహమాడి, మిత్రుల భార్యలైన చిత్రసేన, రతిమంజరులను తీసుకొని తిరిగివచ్చిన క్రమాన్ని మిత్రులకు తెలియజేశాడు. భోజరాజు భైరవుని మాయలో చిక్కుకున్నాడని తెలుసుకున్న మిత్రులు తదుపరి కార్యాచరణకు సిద్ధమయ్యారు.