హైమవతి విచిత్ర ప్రయాణం

మగధ దేశపు రాజధాని అమరావతిని పాలించే మంత్రపాలుడు, చంద్రమతి దంపతుల ఏకైక కుమార్తె హైమవతి. ఆమె యుక్తవయస్సుకు వచ్చినప్పుడు ఆమె వివాహం విషయమై తల్లిదండ్రుల మధ్య తీవ్రమైన వాదన జరిగింది. తండ్రి సకల శాస్త్రకోవిదుడు, రూపవంతుడూ అయిన గుణవర్మకు ఇవ్వాలని భావించగా; తల్లి మాత్రం విద్యాహీనుడైనా అపార ధనవంతుడైన ధనవర్మకే తన కుమార్తెను ఇవ్వాలని పట్టుబట్టింది. చివరికి తండ్రి గుణవర్మ తండ్రికి లగ్నపత్రిక పంపగా, తల్లి రహస్యంగా ధనవర్మ తండ్రికి వర్తమానం పంపి రహస్య వివాహానికి ఏర్పాట్లు చేసింది.

వివాహ ముహూర్తపు వేళ తల్లి హైమవతిని రహస్యంగా ఒక పెద్ద గంపలో కూర్చుండబెట్టి, దాది చేత ధనవర్మ ఉన్న సత్రానికి పంపించింది. అయితే మార్గమధ్యంలో నగరంలో అకస్మాత్తుగా అగ్నిప్రమాదం జరిగి హాహాకారాలు చెలరేగాయి. ఆ తొక్కిసలాటలో రక్షకభటులు దాదిని దొంగగా భావించి గంపను లాక్కొని వీధిలో పడేశారు. దండన భయంతో దాది పారిపోగా, అటుగా వచ్చిన కొందరు గుర్రపు దొంగలు ఆ గంపలో ధనముందని భావించి తమ గుర్రంపై వేసుకొని కారడవికి తీసుకెళ్లారు.

తెల్లవారుజామున దొంగలు అడవిలో దోపిడీ సొత్తును పంచుకుంటుండగా, హైమవతి ఉన్న గుర్రపు రౌతు కొద్దిదూరం వెళ్లి పాముకాటుకు గురై మరణించాడు. రౌతు లేకపోవడంతో గుర్రం చెట్లచాటున తిరుగుతుండగా గంప జారి కిందపడింది. హైమవతి మెల్లగా బయటకు వచ్చి, సమీపంలో దొంగలు వదిలేసిన పెట్టెల్లోని తినుబండారాలు తిని ఆకలి తీర్చుకుంది. ఆపై దారి తెలియక అడవిలో తిరుగుతుండగా ఎదురైన ఒక పులిని చూసి భయంతో స్పృహతప్పి పడిపోయింది.

కొంతసేపటికి ఆమె స్పృహలోకి వచ్చి చూడగా, ఒక అడవి కిరాతుడు ఆ పులిని బాణంతో కొట్టి చంపి ఆమెను కాపాడాడు. లోకజ్ఞానం లేని ఆ బోయవాడు ఆమెను చేరదీసి, ఆమె ఇచ్చిన తినుబండారాలు తిని సంతోషించి తన గూడేనికి తీసుకెళ్లాడు. అయితే అతని భార్య హైమవతిని చూడగానే విపరీతమైన ఈర్ష్యతో మండిపడి, తన భర్త మరో స్త్రీని తెచ్చుకున్నాడని అనుమానించి అతనితో ఘర్షణ పడింది.

హైమవతి తన వృత్తాంతమంతా చెప్పి ఎంతగా ప్రాధేయపడినా ఆ బోయత వినలేదు. రాత్రివేళ తన బంధువులను పిలుచుకువచ్చి, కులమర్యాద చెడగొట్టావంటూ నిందించి, హైమవతిని బలాత్కారంగా ఎత్తుకెళ్లి సమీపంలోని పాడుబడిన నూతిలో పడేశారు. అలా దైవవశాత్తు ఆ బావిలోనే జయభద్రుడికి దొరికి ప్రాణాలతో బయటపడ్డానని హైమవతి వివరించింది.