హైమవతి వృత్తాంతము - సునీతి పాతివ్రత్య మహిమ

నూతిలో పడివున్న హైమవతి తన కష్టాలన్నింటినీ జయభద్రునికి వివరించి, తనను ఆదుకున్నందుకు ధన్యవాదాలు తెలిపింది. ఆమె సౌందర్యానికి, వినయానికి ముగ్ధుడైన జయభద్రుడు ఆమెతో కలిసి అరణ్య మార్గంలో ప్రయాణమయ్యాడు. దారిలో కనిపించిన ఒక గుర్రాన్ని అధిరోహించి, అడవిని దాటి ఒక సత్రానికి చేరుకున్నారు. అక్కడ కొందరు బ్రాహ్మణుల సంభాషణల ద్వారా అమరావతి రాజు మంత్రపాలుని కూతురైన హైమవతి వివాహంలో గందరగోళం జరిగిందని, ఆమె అదృశ్యమవడంతో వీరపాల, శూరపాలురు మంత్రపాలుని బంధించారని తెలిసింది. అదే సమయంలో జయభద్రుని భార్య సునీతి మణిప్రస్థంలో అపరిమితమైన దానధర్మాలు చేస్తోందన్న వార్త కూడా వారికి చేరింది.

తమ ఖర్చుల నిమిత్తం హైమవతి ఇచ్చిన ఒక కర్ణాభరణాన్ని జయభద్రుడు ఒక వర్తకునికి స్వల్ప ధాన్యానికి విక్రయించగా, ఆతిథ్యమిచ్చిన ఒక సన్యాసికి రత్న కంకణాన్ని దానంగా ఇచ్చాడు. ఆ వర్తకుడు, సన్యాసి ఆ ఆభరణాలను అమరావతిలో అమ్మబోగా, రాజభటులు వాటిని గుర్తించి వారిని దొంగలుగా భావించి కారాగారంలో బంధించారు. ఈ విషయాలు తెలుసుకున్న హైమవతి తన తల్లిదండ్రుల దుస్థితికి విలపించగా, జయభద్రుడు ఆమెను ఓదార్చి స్వయంగా సమస్యను పరిష్కరిస్తానని మాటిచ్చాడు.

జయభద్రుడు హైమవతితో కలిసి మారువేషంలో అమరావతి నగరానికి చేరాడు. తన విద్యాపాండిత్యాలతో ధనవర్మ, గుణవర్మల మైత్రిని సంపాదించి వారి రహస్యాలను తెలుసుకున్నాడు. ఒక రాత్రి ఒక మేడలో హైమవతిని అందంగా అలంకరించి ఉంచి, ధనవర్మకు గుణవర్మకు ఒకరికొకరు తెలియకుండా ఆమెను చూపించి, అవతలి వ్యక్తి ఆమెను అనుభవిస్తున్నాడనే భ్రమను కల్పించాడు. ఆ అసూయతో మరునాడు రాజసభలో ధనవర్మ, గుణవర్మలు ఒకరినొకరు ఖడ్గాలతో నరుక్కుని ప్రాణాలు కోల్పోయారు. అనంతరం వారి తండ్రులు వీరపాల, శూరపాలురు కూడా యుద్ధంలో మరణించారు.

శత్రువులు నశించగానే జయభద్రుడు మంత్రపాలుని చెరసాల నుండి విడిపించి రాజ్యాన్ని అప్పగించాడు. మంత్రపాలుడు కృతజ్ఞతతో హైమవతిని జయభద్రునికిచ్చి వివాహం జరిపించి, రాజ్యాధికారాన్ని కూడా కట్టబెట్టాడు. కొంతకాలం న్యాయబద్ధంగా పాలించిన తర్వాత, తన అసలు నగరంలో భార్య సునీతితో పాటు తనలాంటి రూపం గల మరొకడు కూర్చుని దానాలు చేస్తున్నాడన్న వింత వార్తను ఒక బ్రాహ్మణుని ద్వారా విని, నిజాన్ని శోధించడానికి ఒంటరిగా బయలుదేరాడు.

స్వగ్రామానికి చేరుకున్న జయభద్రుని చూసి అందరూ ఎప్పటిలాగే పలకరించారు. అతడు సునీతి భవనానికి వెళ్లగా, ఆమె పీటపై మరొక జయభద్రునితో కూర్చుని ఉంది. అసలు జయభద్రుడు లోపలికి రాగానే ఆ మాయారూపం అదృశ్యమైంది. సునీతి అసలు జయభద్రుని గుర్తించలేక పీటపై నుండి ఎందుకు లేచి వచ్చారని ప్రశ్నించగా, అతడు ఆగ్రహం వ్యక్తం చేశాడు. అతని ప్రవర్తన వింతగా తోచడంతో కుటుంబ సభ్యులు అతనికి పిచ్చి పట్టిందని, దయ్యం పట్టిందని భావించి భూతవైద్యులతో కొట్టించారు.

సమాచారం తెలుసుకున్న హైమవతి అక్కడికి వచ్చి జయభద్రుని బంధనాల నుండి విడిపించింది. సునీతిని విచారించగా, పూర్వం తానిచ్చిన వశ్యౌషధిని పుట్టలో పోశానని, అప్పటి నుండి భర్త వచ్చి రత్నాలు ఇస్తూ తన కోరికలు తీరుస్తున్నాడని, ఒకనాడు నిద్రలో ఆయన సహస్ర ముఖాల శేషునిగా కనిపించాడని తెలిపింది. హైమవతి తన తెలివితో ఆలోచించి, ఆ ఔషధం వల్ల పాతాళవాసి అయిన శేషుడే జయభద్రుని రూపంలో వచ్చి సునీతిని ఆనందింపజేశాడని, ఇందులో సునీతి తప్పిదం ఏమీ లేదని స్పష్టం చేసింది.

అయినప్పటికీ లోకుల నిందలను భరించలేక సునీతి తన పాతివ్రత్యాన్ని నిరూపించుకోవడానికి అగ్నిప్రవేశం చేయాలని నిర్ణయించుకుంది. ప్రజలందరి సమక్షంలో ఆమె మండుతున్న చితిలోకి దూకగా, ఆమె సత్యనిష్ఠకు అగ్నిదేవుడు చల్లబడి పూలవలె ఆమెను కాపాడాడు. ఆమె పాతివ్రత్య మహిమను చూసి అందరూ జయజయధ్వనాలు చేశారు. జయభద్రుడు సునీతిని పట్టమహిషిగా స్వీకరించి, హైమవతి, సునీతులతో కలసి చిరకాలం సుఖసంతోషాలతో పాలన సాగించాడు.