మణిసిద్ధుని కథాప్రారంభము

కొల్లాపురంలో యజ్ఞశర్మ అనే సదాచారసంపన్నుడైన బ్రాహ్మణునికి అగ్నిదేవుని అనుగ్రహంతో గుణనిధి అనే కుమారుడు జన్మించాడు. గుణనిధి బాల్యం నుంచే సకల విద్యలను అనాయాసంగా అభ్యసించి, అపారమైన తత్వజ్ఞానాన్ని పెంపొందించుకున్నాడు. యుక్తవయస్సు వచ్చిన తర్వాత తండ్రి అతనికి వివాహం చేయాలని నిశ్చయించగా, గుణనిధి సంసారబంధాలు దుఃఖహేతువులని భావించి పెండ్లికి సమ్మతించలేదు. తండ్రికొడుకుల మధ్య గృహస్థాశ్రమం, సన్యాసధర్మాలపై సుదీర్ఘమైన సంవాదం జరిగింది. చివరికి గుణనిధిని లౌకికమార్గంలోకి మళ్లించలేక యజ్ఞశర్మ కాలం చేయగా, తల్లి కూడా సహగమనం చేసింది.

తల్లిదండ్రుల మరణానంతరం బంధవిముక్తుడైన గుణనిధి పరిపూర్ణ విరాగంతో ఆత్మజ్ఞానం కోసం గురువును అన్వేషించసాగాడు. ఆ సమయంలో ఊరి శివాలయంలో ఒక సిద్ధపురుషుడు కనిపించగా, గుణనిధి పది రోజులపాటు ఆయనను సేవించాడు. గుణనిధి చిత్తశుద్ధిని గమనించిన ఆ సిద్ధుడు, అతనికి భూతభవిష్యద్వర్తమాన వృత్తాంతాలను దర్శింపజేసే ఒక దివ్యరత్నాన్ని ప్రసాదించి, కాశీనగరానికి వెళ్ళి ముక్తుడవు కమ్మని ఆశీర్వదించాడు. ఆ రత్నం లభించినందున అతను 'మణిసిద్ధుడు' అని ప్రసిద్ధి చెందాడు. అనంతరం గోవిందతీర్థుల వద్ద విధ్యుక్తంగా సన్యాసాశ్రమం స్వీకరించాడు.

ఒంటరిగా యాత్ర చేయరాదన్న నియమం ప్రకారం మణిసిద్ధుడు తనతో పాటు కాశీకి రావాల్సిందిగా మిత్రులను, పరిచితులను కోరాడు. కాని వారంతా కాశీమార్గంలోని దొంగల భయాన్ని, వ్యాధులను, గతంలో తమ పూర్వీకులు పడిన తీవ్రకష్టాలను ఏకరువు పెడుతూ రావడానికి నిరాకరించారు. సహచరుడు దొరకక కలతచెందిన మణిసిద్ధుడు మార్గమధ్యంలో శ్రీరంగపురం సమీపంలోని అడవిలో పశువులను కాస్తున్న కోటప్ప అనే అమాయక గొల్లబాలుని కలుసుకున్నాడు.

మణిసిద్ధుడు కోటప్పతో సంభాషించి, అతనితో పాటు కాశీకి రమ్మని కోరాడు. కాశీ విశిష్టతను తెలిపేందుకు వింధ్యపర్వత గర్వభంగం, అగస్త్యమహర్షి లోపాముద్రలతో కలిసి దక్షిణాదికి రావడం, హరిద్వారంలో దేహం చాలించిన శివశర్మ వృత్తాంతం తదితర కాశీమహాత్మ్య కథలను వినిపించాడు. ఆ కథలకు ముగ్ధుడైన కోటప్ప యాత్రలో తనకు కనిపించే వింతలన్నింటికీ కథారూపంలోనే సమాధానం చెప్పాలనే షరతుతో తోడు రావడానికి అంగీకరించాడు.

కోటప్ప తన యజమాని అనుమతి పొంది, యాత్రాసామగ్రితో కూడిన కావడిని భుజాన వేసుకుని మణిసిద్ధుని వెంట బయలుదేరాడు. మొదటి మజిలీ చేరిన తర్వాత వంట కోసం అడవికి వెళ్ళిన కోటప్ప ఆకాశంలో ఒక కీలురథం తిరగడాన్ని చూసి ఆశ్చర్యపోయాడు. ఆ వింతను గురించి వివరించాలని కోరగా, మణిసిద్ధుడు తన దివ్యమణిని ధ్యానించి విషయం గ్రహించి, కోటప్పకు 'శౌనకుడు' అని పేరుపెట్టి ఆ కీలురథం వెనుక ఉన్న విచిత్ర కథను వినిపించడం ప్రారంభించాడు.