మంత్రికుమారుడు రాముని సాహస యాత్ర

మంత్రికుమారుడైన రాముడు మఱ్ఱికొమ్మ మీదుగా దక్షిణ దిశగా ప్రయాణించి ఒక పర్వత ప్రాంతాన్ని చేరుకున్నాడు. ఆ కొండ శిఖరాన్ని చూడాలన్న కుతూహలంతో ఆరు దినాలు అధిరోహించినా కొన కానరాలేదు. చివరకు అలసిపోయి వెనుదిరగబోతుండగా ఒక గుహ కనిపించింది. మరునాడు ధైర్యంతో ఆ గుహలో ప్రవేశించగా, లోపలికి వెళ్లేకొద్దీ దారి ఇరుకై దట్టమైన చీకటి కమ్ముకుంది. వెనక్కి మళ్లే మార్గం లేక ప్రాణభీతితో దైవాన్ని స్మరిస్తూ పాకుతూ ముందుకు సాగాడు. కొద్ది దూరంలో వెలుగు కనిపించి ఒక ద్వారం తారసిల్లింది. దాన్ని తెరచి చూడగా మణిదీపకాంతులతో వెలిగిపోతున్న మందిరంలో ఒక మహర్షి తపస్సు చేసుకుంటూ కనిపించాడు. పన్నెండేళ్లకు ఒకసారి బాహ్యస్మృతి పొందే ఆ ముని అప్పుడే కళ్లు తెరిచి రాముని సాహసానికి మెచ్చి, అతని కోరిక మేరకు తన ప్రభావంతో ఆ కొండ ఆవలి ప్రదేశానికి చేర్చాడు.

కొండ దిగువన మఱ్ఱి మొదలు కానరాక రాముడు ముందుకు సాగి ఒక మామిడి చెట్టు నీడన రాత్రికి విశ్రమించాడు. ఆ చెట్టుపై ఉన్న గరుడ పక్షుల దంపతుల సంభాషణ అతని చెవిన పడింది. రెండు యోజనాల దూరంలోని నగరపు రాజకుమారి పద్మగంధికి అకస్మాత్తుగా చూపు పోయిందని, వారి గూటిలోని పసికాష్టాన్ని అరగదీసి కళ్లకు రాస్తే ఆ అంధత్వం నయమవుతుందని మగపక్షి చెప్పడం రాముడు విన్నాడు. మరునాడు ఉదయమే చెట్టెక్కి ఆ ఔషధ కాష్టాన్ని సేకరించి ఆ నగరానికి వెళ్లాడు. వైద్యులెవరూ నయం చేయలేకపోయిన ఆ రాజకన్య నేత్రవ్యాధిని ఆ ఔషధంతో రాముడు నయం చేశాడు. సంతోషించిన మహారాజు తన కుమార్తెను ఇచ్చి వివాహం జరిపించి రాజ్యాన్ని అప్పగించాడు.

కొన్నాళ్లు సుఖంగా గడిపిన రామునికి తన మిత్రుల గడువు గుర్తుకువచ్చింది. భార్యను ఒప్పించి అర్ధరాత్రి గుర్రమెక్కి రహస్యంగా అరణ్యమార్గంలో బయలుదేరాడు. దారిలో విశ్రాంతి తీసుకుంటుండగా ఒక సింహం వచ్చి అతని గుర్రాన్ని ఈడ్చుకుపోయింది. నిరాయుధుడైన రాముడు కటిక చీకటిలో, పెనుగాలి వానలో నడుస్తూ ఒక చండికాదేవి ఆలయాన్ని చేరి విగ్రహం వెనుక దాగాడు. ఇంతలో చార్వాకుడు, భుజంగుడు అనే ఇద్దరు దొంగలు కుంతలదేశపు రాజకుమారి కనకప్రభను బలి ఇచ్చేందుకు అక్కడికి ఈడ్చుకొచ్చారు. నూరవ బలిగా తెచ్చిన ఆ సుందరిని చూసి మోహించి తమలో తాము వాదులాడుకుని అలసి నిద్రపోయారు. నిద్రిస్తున్నవారిని చంపరాదన్న ధర్మంతో రాముడు వేచివుండి, వారి కత్తులను దాచాడు. తెల్లవారగానే మేల్కొన్న ఆ దొంగలను తన చేతులతో సంహరించి ఆ రాజకన్యను రక్షించాడు.

కనకప్రభ తన వృత్తాంతం చెబుతూ పద్మగంధి తన పినతల్లి కూతురని తెలిపింది. రాముడు తన గుర్తింపు చెప్పి ఆమెను గాంధర్వవిధి ప్రకారం పెళ్లి చేసుకున్నాడు. వారిద్దరూ ప్రయాణిస్తూ సాయంత్రానికి ఒక కోయపల్లెకు చేరారు. వారి అందాన్ని చూసి మోహించిన కోయదొర, రాత్రిపూట మంత్రించిన అక్షతలను చల్లి రాముడిని కుక్కగా మార్చాడు. కనకప్రభ భయపడకుండా సమయస్ఫూర్తితో వ్యవహరించి, ఆ కోయదొరతో పొరపొచ్చాలు లేకుండా వేరే దేశం వెళ్లి పెళ్లి చేసుకుందామని నమ్మబలికింది. కుక్క మెడకు తాడు, చేతిలో కత్తి ధరించి అతనితో బయలుదేరింది.

దారిలో ఆమె నేర్పుగా ప్రశ్నించి కుక్కను తిరిగి మనిషిగా మార్చే విద్య వంగదేశ రాజధాని హేలాపురంలోని ఒక బైరాగి వద్ద మాత్రమే ఉందని కోయదొర ద్వారా తెలుసుకుంది. అనంతరం తమ కులాచారం ప్రకారం పెళ్లికి ముందు చెట్టుకు పూజ చేయాలని చెప్పి, అతనితో కళ్లు మూయించి నేలపై సాష్టాంగపడేలా చేసి కత్తితో అతని తల నరికివేసింది. అనంతరం తన సౌందర్యం వల్ల మరిన్ని ఆపదలు రాకుండా ఉండటానికి ఒంటికి మసి పూసుకుని, కోయ దుస్తులు ధరించి పురుష వేషంలో ఆ కుక్కను వెంటబెట్టుకుని హేలానగరం వైపు పయనమైంది.