సోమశర్మ అదృష్టం మరియు ఇనుప స్తంభంపై విగ్రహం

కాశీ ప్రయాణంలో గోపాలుడు, మణిసిద్ధుడు పదవ మజిలీగా ఒక రాజధాని నగరానికి చేరుకున్నారు. విశాలమైన ఆ పట్టణ వీధిలో ఎత్తైన ఇనుప స్తంభంపై ఒక బ్రాహ్మణుని రూపం కనబడగా, గోపాలుడు ఆశ్చర్యంతో దాని గురించి అడిగాడు. అది నిజమైన మనిషి కాదని, పోతపోసిన విగ్రహమని చెబుతూ మణిసిద్ధుడు తన మణి ప్రభావంతో ఆ వృత్తాంతాన్ని ఇలా చెప్పడం మొదలుపెట్టాడు.

కొండపల్లి అగ్రహారంలో సోమశర్మ అనే నిరుపేద బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు. ఎన్ని వ్యాపారాలు చేసినా దారిద్ర్యం తీరకపోవడంతో, ఒకనాడు అతడు భార్యతో పురుషుని ఐశ్వర్యానికైనా, దారిద్ర్యానికైనా భార్యే కారణమని పేర్కొంటూ పూర్వం విక్రమార్కుడు, భట్టిల కాలంలో జరిగిన ఒక కథను చెప్పాడు. అదృష్టవంతురాలైన స్త్రీ సాంగత్యంతో ఒక నిరుపేద బ్రాహ్మణుడు ఏ విధంగా రాజ్యాధికారం పొందాడో వివరించి, తాను ధనార్జనకు దేశాంతరం వెళ్తానని చెప్పి దారిభత్యం సమకూర్చమన్నాడు.

సోమశర్మ భార్య తన మెడలోని మంగళసూత్రాన్ని అమ్మి పిండివంటలు చేయ సంకల్పించింది. అయితే దినుసులు తెచ్చే తొందరలో అంగడి వర్తకుడు పొరపాటున జాజికాయకు బదులు వసనాభి అనే విషపు దుంపను ఇచ్చాడు. విషయం తెలియని ఆమె ఆ విషపు దుంపను నూరి పిండిలో కలిపి ఇరవైనాలుగు అరిసెలు వండి భర్తకు మూటగట్టి ఇచ్చింది.

సోమశర్మ ఆ మూటతో అడవి మార్గంలో ప్రయాణించి, ఒక చెరువు వద్ద స్నానానికి దిగాడు. ఇంతలో రాజభవనంలో ధనాన్ని దోచుకున్న ఇరవైనలుగురు దొంగలు ఆ చెరువు గట్టుకు వచ్చారు. వారిని చూసిన సోమశర్మ సమయస్ఫూర్తితో తాను జ్యోతిష్కుడనని, వారు ఇరవైనలుగురు ఆకలితో వస్తారని గ్రహించే సరిపడా అరిసెలు తెచ్చానని చెప్పాడు. ఆ మాటలు నమ్మిన దొంగలు ఆ ఇరవైనాలుగు అరిసెలను తిని, విషప్రభావంతో నిద్రలోనే ప్రాణాలు విడిచారు.

దొంగలు చనిపోవడంతో దైవసంకల్పాన్ని తలచుకున్న సోమశర్మ, వారి శవాలను కత్తులతో ముక్కలుగా నరికి ధనరాశి చుట్టూ కాపలా తిరగసాగాడు. ఇంతలో దొంగలను వెతుకుతూ వచ్చిన భూరిశ్రవుడనే రాజు భటులకు, తనే ఒంటరిగా దొంగలనందరినీ సంహరించానని చెప్పాడు. రాజు స్వయంగా వచ్చి అద్భుత పరాక్రమవంతుడని నమ్మి, బహుమానంగా రెండు లక్షల సైన్యాన్ని తొలగించి వారి జీతభత్యాలను సోమశర్మకే చెల్లించేలా ఉత్తర్వులిచ్చాడు. సోమశర్మ తన భార్యను రప్పించి బంగారు ఆభరణాలతో ముంచెత్తాడు.

కొంతకాలానికి ఆ రాజ్యానికి ఒక భయంకరమైన సింహం వచ్చి ప్రజలను బాధిస్తుండగా, సోమశర్మపై అసూయ గల మంత్రి అతనినే పంపవలసిందిగా రాజుకు సూచించాడు. సోమశర్మ దైవాన్ని నమ్ముకుని, పూర్వం దొంగల వద్ద దొరికిన ఇరవైనాలుగు కత్తులతో తాటిచెట్టుపై కూర్చున్నాడు. సింహం పైకి ఎగిరినప్పుడల్లా ఒక్కొక్క కత్తిని దాని నోట్లోకి జారవిడవగా, అది వాటిని మింగి ప్రేగులు తెగి మరణించింది. చెట్టు దిగి దానిని ముక్కలుగా నరికి నెత్తురు పూసుకుని తిరుగుతున్న సోమశర్మను చూసి రాజు ముగ్ధుడై, మరో రెండు లక్షల సైన్యాన్ని తగ్గించి ఆ జీతాలను కూడా అతనికి ఇప్పించాడు.

ఉద్యోగాలు కోల్పోయిన నాలుగు లక్షల సైన్యం శత్రురాజు వద్ద చేరడంతో, ఆ శత్రువు పది లక్షల బలంతో భూరిశ్రవునిపై దండెత్తాడు. రాజు ఆపదలో పడగా పూర్వపు క్షౌరమంత్రి కథ చెప్పిన మంత్రి, ఈ విపత్తుకు కారణమైన సోమశర్మనే పరిష్కారం చూపమనమని పలికాడు. సోమశర్మ ఏమాత్రం జంకక, శత్రుసేన శిబిరం సమీపంలో గుంత తవ్వి పచ్చి సింహం చర్మాన్ని దాచాడు. అర్ధరాత్రి ఆ చర్మాన్ని ఏనుగులపై విసరగా, ఆ వాసనకు ఏనుగులు బెదిరి స్వంత సేననే తొక్కివేశాయి. చీకట్లో శత్రువులు ఒకరినొకరు నరుక్కుని అంతమయ్యారు. సోమశర్మ శత్రురాజును చంపి విజయం సాధించాడు.

ఈ అద్భుత విజయాన్ని చూసిన భూరిశ్రవుడు సోమశర్మను దైవాంశసంభూతునిగా భావించి, మిగిలిన సైన్యం, మంత్రి జీతాలను కూడా అతనికి ధారపోశాడు. అంతేకాక అతని రూపాన్ని లోహంతో పోతపోసి నడివీధిలో ఇనుప స్తంభంపై నిలిపాడు. కాలక్రమేణా రాజు వంశం నశించినా, ఆ విగ్రహం చరిత్రకు సాక్ష్యంగా నిలిచిందని మణిసిద్ధుడు గోపాలునికి వివరించాడు.