ప్రవరుని చాతుర్యం మరియు కాంచనవల్లి కథ

మఱ్ఱివృక్షపు పడమటి కొమ్మను దిగిన విప్రకుమారుడు ప్రవరుడు అడవిమార్గంలో ప్రయాణిస్తూ, దొంగల బారినపడి తన వస్త్రాలనూ ధనాన్నీ కోల్పోయాడు. చిరిగిన మురికి గుడ్డలతోనే సాయంకాలానికి ఒక నగరానికి చేరుకుని, ఆ రాత్రి అమావాస్య కావడంతో రాజుగారి కోట పక్కన ఉన్న గుర్రపుశాలలో విశ్రమించి నిద్రపోయాడు. అర్ధరాత్రి వేళ కోటగోడపై నుండి ఒక ఇనుప గొలుసు సాయంతో పదహారేళ్ళ రాజకన్య కాంచనవల్లి కిందకు దిగివచ్చింది. ఆమె తన చిన్ననాటి ప్రేమికుడైన మంత్రికుమారుడు జయంతుడితో కలిసి దేశాంతరం వెళ్ళడానికి ముందే పథకం వేసుకుంది. అయితే జయంతుడు అనివార్య కారణాల వల్ల రాలేకపోగా, గుర్రపుశాలలో నిద్రిస్తున్న ప్రవరుడిని జయంతుడే అనుకుని లేపి, గుర్రాలపై నగర సరిహద్దులు దాటించింది.

తెల్లవారిన తర్వాత కాంచనవల్లి తన వెంట ఉన్నది జయంతుడు కాదని, పేద బ్రాహ్మణుడని గ్రహించి నిర్ఘాంతపోయి విలపించింది. అయినప్పటికీ ధైర్యం తెచ్చుకుని, విధి నిర్ణయాన్ని భరిస్తూ ప్రవరునితోనే ప్రయాణం సాగించింది. దారిలో ఒక నదిని దాటే సమయంలో నావికుడికి రుసుము చెల్లించలేక దీనంగా వేడుకుంటున్న ఒక వృద్ధ బ్రాహ్మణ స్త్రీని చూసి, కాంచనవల్లి ఇచ్చిన నాణెంతో ప్రవరుడు ఆ నావికుడికి బాకీ తీర్చి సహాయం చేశాడు. కృతజ్ఞతతో ఆ వృద్ధురాలు వారికి వంటచేసి పెడుతూ వారివెంటనే హేలానగరానికి వచ్చింది. అక్కడ ప్రవరుడు జ్యోతిష్యం, రత్నపరీక్ష వంటి విద్యలతో వ్యాపారుల మన్ననలు పొందాడు.

హేలానగరాధీశుడైన కందర్పకేతుని వద్దకు ఒక వర్తకుడు అద్భుతమైన రత్నమని చెప్పి కోటి రూపాయల విలువకట్టిన ఒక కృత్రిమ మణిని తెచ్చాడు. నగరంలోని పరీక్షకులందరూ మోసపోగా, ప్రవరుడు అది గాజురాయి అని తేల్చి, ఇనుప పలకపై కొట్టి నిరూపించాడు. రాజు అతని ప్రతిభకు మెచ్చి రత్నపరీక్షకునిగా నియమించాడు; ఆ తర్వాత ప్రధానమంత్రి మరణించడంతో ప్రవరునికే మంత్రిపదవి కట్టబెట్టాడు. ప్రవరుడు ధర్మబద్ధంగా రాజ్యపాలన చేస్తూ ప్రజల అభిమానాన్ని పొందాడు. ఒకనాడు రాజు తన అంతఃపురంలో ఉన్న కళావతి అనే స్త్రీ తనను నిరాకరిస్తోందని చెప్పగా, ప్రవరుడు ఆమెను దర్శించాడు. ఆమె తన ప్రాణమిత్రుడైన వసంతుని భార్య అని, మోసంతో ఇక్కడికి తేబడిందని తెలుసుకుని, త్వరలోనే ఆమెను రక్షించి మిత్రులను వెతికి రప్పిస్తానని ధైర్యం చెప్పాడు.

ఇదిలా ఉండగా, ప్రవరుని ఇంట్లోని కాంచనవల్లి అసాధారణ సౌందర్యాన్ని చాకలిదాని ద్వారా విన్న రాజు, ఆమెను చూడాలనే కుతూహలంతో ప్రవరుని ఇంటికి విందుకు వస్తానని చెప్పాడు. ప్రవరుడు కంగారుపడగా, కాంచనవల్లి ధైర్యంగా తానే స్వయంగా రుచికరమైన వంటలు వండి, రాజు భోజనం చేసే సమయంలో వేర్వేరు ఆభరణాలు, వస్త్రాలతో రెండుసార్లు వడ్డించి రాజుకు ఇద్దరు భార్యలున్నారనే భ్రమ కలిగించింది. ఆపై సముద్ర స్నానాల సమయంలో ఏడు గుడారాలలో ఏడు రకాల వేషధారణలతో ప్రత్యక్షమై ఏడుగురు భార్యలనిపించింది. రాజు మరింత పరీక్షింపగోరి కానుకలు పంపగా, ఎనిమిది మంది అష్టమహిషుల పేర్లతో వేర్వేరు విద్యారూపాలతో రాజదాసిని సైతం ఆశ్చర్యపరిచింది.

ప్రవరుని రూపం, విద్యావివేకాలు, శీలం, ఇంద్రియ నిగ్రహం చూసి ముగ్ధురాలైన కాంచనవల్లి, అతనిపట్ల ప్రగాఢమైన అనురాగాన్ని పెంచుకుంది. ఆ రాత్రి వృద్ధురాలి ద్వారా ప్రవరుని తన గదికి పిలిపించి, తన పూర్వవృత్తాంతాన్ని స్పష్టంగా వివరించి, తనను ధర్మబద్ధంగా గాంధర్వ వివాహం చేసుకోమని ప్రార్థించింది. ప్రవరుడు కూడా ఆమె సమయోచిత బుద్ధిని, సౌందర్యాన్ని మెచ్చుకుని ఆమెను సంతోషంగా స్వీకరించాడు. ఇరువురూ దంపతులై సుఖసంతోషాలతో జీవించసాగారు.