చేప నవ్విన కథ

కళింగ దేశ రాజధాని ధర్మాపురాన్ని సింహధ్వజుడనే రాజు, ప్రభుకీర్తి అనే మంత్రితో కలిసి పాలిస్తుండేవాడు. ఒకనాడు పల్లెకారులు తాము పట్టిన ఒక అద్భుతమైన పెద్ద చేపను బ్రతికుండగానే కానుకగా రాజు వద్దకు తెచ్చారు. అంతఃపురంలోని తన రాణులకు దానిని చూపించాలనుకున్న రాజు, 'ఇది ఆడదా? మగదా?' అని బెస్తలను అడిగాడు. తన భార్యల వద్దకు పోతుటీగను కూడా పోనివ్వని రాజు ఆలోచనను గమనించిన ఆ చేప, గట్టిగా పక్కున నవ్వి ప్రాణాలు విడిచింది. చేప ఎందుకు నవ్విందో చెప్పడానికి రాజు మంత్రికి ఆరు నెలల గడువిచ్చి, చెప్పకపోతే ఉరితీయిస్తానని ఆజ్ఞాపించాడు.

మంత్రి దుఃఖం చూసిన ఆయన కుమారుడు ప్రద్యుమ్నుడు, కుమార్తె లవంగి ఆ ప్రశ్నకు సమాధానం కనుగొంటామని చెప్పి గుర్రాలపై దేశాటనకు బయలుదేరారు. వారు అమరావతి నగరానికి చేరగా, అక్కడ రాజకుమార్తె ప్రభావతి చదరంగంలో తనను ఓడించిన వ్యక్తినే పెళ్ళాడతానని, ఓడినవారిని ఉరితీయిస్తానని పెట్టిన నియమం తెలిసింది. ప్రద్యుమ్నుడు ఆమెతో ఆడి, ఆమె సౌందర్యానికి మైమరచి మొదటి రెండు ఆటలు ఓడిపోయి చెరసాలపాలయ్యాడు. అప్పుడు లవంగి పురుషవేషం ధరించి ప్రభావతిని చదరంగంలో సులభంగా ఓడించింది. సభలో శాసన నియమాల్లోని లొసుగులను వివరిస్తూ ప్రద్యుమ్నుడిని విడిపించి, తన స్థానంలో అన్నకు ప్రభావతితో వివాహం జరిపించింది.

కొన్నాళ్లకు గడువు గుర్తుచేసి అన్నను తీసుకుని లవంగి అడవి మార్గాన బయలుదేరింది. మార్గమధ్యంలో లవంగి అలసి నిద్రపోతుండగా, ప్రద్యుమ్నుడు నీటి కోసం మర్రిచెట్టు ఎక్కాడు. అక్కడ భైరవ పక్షుల గూటిపైకి ఎక్కుతున్న నల్లత్రాచును నరికి చంపాడు. ఆ పక్షులు కృతజ్ఞతతో సర్ప శిరోమణిని అతనికిచ్చి, పాతాళ లోకానికి వెళితే చేప నవ్విన రహస్యం తెలియవచ్చని తెలిపాయి. ప్రద్యుమ్నుడు ఆ మణి ప్రభావంతో పాతాళం చేరి, ముని శాపం వల్ల మణిధారుడైన నరుని కోసం వేచిచూస్తున్న నాగకన్య రత్నాంగిని గాంధర్వ వివాహం చేసుకున్నాడు.

ఇటు నిద్రలేచి అన్న కానరాక శోకిస్తున్న లవంగికి, తుఫానులో దారితప్పి వచ్చిన మత్స్యదేశపు రాజకుమారుడు జయసేనుడు తారసపడ్డాడు. వారిద్దరూ గాంధర్వ వివాహం చేసుకుని అడవిలోని ఒక విచిత్ర సౌధాన్ని చేరారు. మూడు రోజుల అనంతరం ఆ భవన యజమానురాలైన యక్షిణి వారిని వేర్వేరు అడవులలో పారవేసింది. లవంగి విరాగంతో అక్కడి సంయోగినీ దేవి ఆలయం చేరి తపస్సు చేయసాగింది. రాత్రివేళ అక్కడికి వచ్చిన రంభ, ఊర్వశి, మేనకల సంభాషణల ద్వారా-సింహధ్వజుని అంతఃపురంలో స్త్రీల వేషంలో ఎందరో పురుషులు దాగి ఉన్నారని, తన కంటిముందున్న మోసాన్ని గ్రహించలేని రాజు చేప లింగభేదం అడగడం చూసే అది నవ్విందని ఊర్వశి చెప్పిన దివ్యరహస్యాన్ని లవంగి గ్రహించింది.

అదే సమయంలో అటు పాతాళం నుండి బయలుదేరిన ప్రద్యుమ్నుడు, గద్ద ఎత్తుకెళ్ళిన మణిని వెతుకుతూ యక్షిణి భవనానికి చేరి, ఆమె విసిరివేయగా సరిగ్గా సంయోగినీ దేవి ఆలయ కోనేటిలో పడ్డాడు. అప్పటికే రత్నాంగిని దొంగల బారినుండి రక్షించి ఆలయానికి వచ్చిన జయసేనుడు ప్రద్యుమ్నుడిని కాపాడాడు. అక్కడ లవంగి, ప్రద్యుమ్నుడు, రత్నాంగి, జయసేనుడు నలుగురూ కలుసుకున్నారు. గడువు ముగిసే ఆఖరి రోజు కావడంతో, ప్రద్యుమ్నుడు భైరవ పక్షులను స్మరించి వాటిపై స్వనగరమైన ధర్మాపురానికి చేరారు.

ఉరికంబం వద్ద ఉన్న తండ్రిని ఆపి, లవంగి రాజు వద్ద అభయం పొంది సభలో చేప నవ్విన కారణాన్ని వెల్లడించింది. రాణుల అంతఃపుర కాపలాదారులను కొలనులో స్నానం చేయించగా, వారంతా స్త్రీ వేషంలో ఉన్న పురుషులని తేలిపోయింది. తన అవివేకానికి సిగ్గుపడిన రాజు, మంత్రిని క్షమాపణ వేడుకుని రాజ్యాన్ని ఆయనకే అప్పగించి తపోవనానికి వెళ్ళిపోయాడు. అంతఃపుర ద్రోహులను నూనెలో ముంచి ఇనుప చిక్కాలలో వేలాడదీశారు. ప్రభుకీర్తి తన సంతానంతో కలిసి రాజ్యాన్ని ధర్మబద్ధంగా పాలించాడు.