ఇంద్రద్యుమ్నుడు - విశాలాక్షి వృత్తాంతము

మణిసిద్ధుడు తన శిష్యుడైన గోపాలునితో కలిసి జగన్నాథ క్షేత్రానికి చేరుకుని, ఇంద్రద్యుమ్న సరస్సులో స్నానమాచరించి గర్భాలయంలోని జగన్నాథుని దర్శించుకున్నాడు. ఆలయ విగ్రహాల విలక్షణ రూపాన్ని చూసి ఆశ్చర్యపడిన గోపాలుడు వాటి వెనుక గల కథను తెలుపవలసిందిగా గురువును కోరగా, మణిసిద్ధుడు ఇంద్రద్యుమ్న మహారాజు గాథను చెప్పనారంభించాడు.

పూర్వం నిరావతి నగరాన్ని పాలించే ఇంద్రద్యుమ్నుడు తన భార్య చంద్రసేనతో కలిసి ధర్మబద్ధంగా రాజ్యపాలన చేస్తుండేవాడు. ఒకనాడు వింధ్యారణ్యానికి చెందిన శబరులు వచ్చి, తమ అడవిలో ఒక క్రూర సింహం తిరుగుతూ ప్రజలను భయభ్రాంతులకు గురిచేస్తోందని మొరపెట్టుకున్నారు. వారికి అభయమిచ్చిన రాజు, భార్య మరియు పరివారంతో కలిసి వేటకు అరణ్యానికి బయలుదేరాడు.

అడవిలో వేట కొనసాగుతున్న సమయంలో సమీపంలో ఒక స్త్రీ ఆర్తనాదం వినిపించింది. ఇంద్రద్యుమ్నుడు అక్కడికి వెళ్లి చూడగా, ఒక సౌందర్యవతి ఉరివేసుకుని ఆత్మహత్య చేసుకోబోతూ కనిపించింది. రాజు ఆమెను కాపాడి ఓదార్చగా, ఆమె తన పేరు విశాలాక్షి అని, కాశీరాజు హేమాంగదుని కుమార్తెనని పరిచయం చేసుకుంది. రూప లావణ్యాలు చూసి మోహించి తాను పెళ్ళాడిన భర్త అమాయకుడైన 'కింశుకశాస్త్రి' అని, శత్రువులు తమ నగరాన్ని ముట్టడించినప్పుడు రహస్య బిలమార్గం ద్వారా గుర్రంపై తప్పించుకుని వస్తుండగా ఆయన కిందపడి మరణించాడన్న భావనతో ప్రాణత్యాగానికి సిద్ధపడ్డానని తెలిపింది.

ఆమె మాటలు విన్న ఇంద్రద్యుమ్నుడు ఆమెను ఓదారుస్తూ, ఆమె భర్త బతికే ఉండి ఉంటాడని, అతడిని వెతికి తెచ్చి కలుపుతానని శపథం చేశాడు. ఇంతలో అడవిలోని సింహం తమ సైనిక శిబిరంపై దాడి చేసిందన్న వార్త విని రాజు దానిని వేటాడడానికి వెళ్లాడు. కానీ ఆ సింహం అప్పటికే ఎవరో వీరుని చేతిలో హతమైనట్లు తెలుసుకుని తిరిగి వచ్చేసరికి, విశాలాక్షి కానీ, సైన్యంతో నగరం చేరడానికి వెళ్ళిన చంద్రసేన కానీ అక్కడ కనిపించలేదు.

తన శపథాన్ని నెరవేర్చడానికి ఇంద్రద్యుమ్నుడు విశాలాక్షిని, ఆమె భర్తను వెతుకుతూ వివిధ దేశాలు తిరిగి చివరకు మలయాళ దేశాన్ని చేరుకున్నాడు. అక్కడ విదేశీయులను ప్రలోభపెట్టి దేవికి నరబలి ఇచ్చే దురాచారం సాగుతుండేది. బాటసారి హెచ్చరికను మరచి, కృష్ణదాసు అనే గృహస్థుని ఇంట్లో ఆతిథ్యం స్వీకరించిన రాజును వారు బంధించి పాతాళ గృహంలో బలిపురుషుల మధ్య పడవేశారు.

ఆ బందీఖానాలో ఇంద్రద్యుమ్నునికి యోగి రూపంలో ఉన్న ఒక పండితుడు కనిపించాడు. అతడే విశాలాక్షి భర్త అయిన మదనుడని తేలింది. గురుపత్ని వ్యామోహంలో పడి భ్రష్టుడైనందున గురుశాపంతో వెర్రివాడై తిరిగానని, గుర్రంపైనుంచి పడిన ఘాతంతో శాపవిమోచనమై సింహాన్ని సంహరించి ఇక్కడికి చేరి బందీనయ్యానని మదనుడు వివరించాడు. అదే సమయంలో తమ సైన్యం శబరుల చేతిలో చిక్కిందని, చంద్రసేనను సైతం ఇక్కడికే తెచ్చారని అక్కడ బందీగా ఉన్న ఒక రాజభటుడు రాజుకు తెలిపాడు.

మరుసటి రోజు కృష్ణదాసు ఇంద్రద్యుమ్నుని కాళికాదేవి ఎదుట బలి ఇవ్వడానికి సిద్ధం చేస్తుండగా, ఆ దేశపు రాజైన సింహకేతుడు సైన్యంతో వచ్చి దాడి చేశాడు. ఇంద్రద్యుమ్నుడు తెచ్చిన ఒక రహస్య గ్రంథం కృష్ణదాసు ఇంట్లో దొరకడంతో అనుమానం వచ్చిన సింహకేతుడు సోదాలు నిర్వహించి, బలి ఇవ్వబోతున్న ఇంద్రద్యుమ్నుని కాపాడి దుర్మార్గులందరినీ బంధించాడు.

సింహకేతుడు ఇంద్రద్యుమ్నుని, చంద్రసేనను, మదనుని తన ఆస్థానానికి రప్పించి గౌరవించాడు. అనంతరం విశాలాక్షి సైతం క్షేమంగా తన అంతఃపురంలోనే ఉందని వెల్లడించి, వారిని ఒకరినొకరు కలుసుకునేలా చేశాడు. విడిపోయిన దంపతులు తిరిగి కలుసుకోవడంతో అందరూ ఆనందించారు.