కిరాత చక్రవర్తి దుందుభి కథారంభం

మణిసిద్ధుడు, గోపబాలుడు తమ ప్రయాణంలో నూటడెబ్బదియొకటవ మజిలీకి చేరుకున్నారు. అక్కడ గోపబాలుడు పరిసరాల్లో తాను చూసిన వింతను గురించి గురువును ప్రశ్నించగా, మణిసిద్ధుడు తన జ్ఞానదృష్టితో పరిశీలించి ఆ వృత్తాంతానికి మూలమైన కథను వినిపించసాగాడు.

ఆంధ్రదేశంలో గోదావరీ నదీతీర ప్రాంతంలోని పశ్చిమోత్తర పర్వతారణ్యాలలో శబరులను పరిపాలించే దుందుభి అనే కిరాత చక్రవర్తి ఉండేవాడు. చుట్టూ కొండలు, వెదురు పొదలతో సహజసిద్ధమైన కోటలాంటి ఆ ప్రదేశంలో అతడు భార్య పులిందిని, కుమారుడు రాజవాహనుడు, కుమార్తె శ్రమణితో కలిసి జీవించేవాడు.

దుందుభి అపారమైన బాహుబలం కలవాడు. సింహాలు, ఏనుగులు, పులులు, వివిధ పక్షులను చంపకుండా ప్రాణాలతో పట్టి బంధించడంలో అతడు నిపుణుడు. అలా పట్టిన మృగాలకు, పక్షులకు సాధుశిక్షణ, ఆటపాటలు నేర్పించి, రాజాస్థానాల వారికి, నాటకకర్తలకు అమ్మి అపారమైన సంపదను ఆర్జించేవాడు. అతని వద్ద క్రూర జంతువులు కూడా వైరం మరచి సాధువుల్లా మసలేవి.

దుందుభి సంతానమైన రాజవాహనుడు, శ్రమణి సౌందర్యంలోనూ, విద్యలలోనూ మేటిగా ఎదిగారు. రాజవాహనుడు చిన్ననాటికే విలువిద్య, గజారోహణ, మృగశిక్షణలలో తండ్రిని మించిన ప్రావీణ్యం సంపాదించాడు. అతడు క్రూర మృగాలను ఒకేచోట చేర్చి నియంత్రించేవాడు; శ్రమణి విహంగాలకు సంగీత సాధన చేయించేది.

ఒకసారి దుందుభి వింధ్యారణ్యాల నుండి కొత్త జాతుల మృగాలను, పక్షులను పట్టుకురావడానికి బయలుదేరుతూ, తాను తిరిగి వచ్చేవరకు ఉన్నవాటిని అమ్మవద్దని, వచ్చే అతిథులను మర్యాదగా గౌరవించమని కొడుకు రాజవాహనునికి చెప్పి వెళ్ళాడు.

ఆ సమయంలో మహేంద్రపుర రాజు పసుపాలుని కుమార్తె కల్పలత పక్షుల సేకరణ కోసం పంపిన సేవకులు అక్కడికి వచ్చారు. తండ్రి ఊరిలో లేని కారణంగా వారికి తగిన ఆతిథ్యం ఇచ్చి, తండ్రి వచ్చిన తర్వాతనే కోరిన పక్షులను పంపగలమని రాజవాహనుడు తన తల్లితో చర్చించి ప్రత్యుత్తరం సిద్ధం చేశాడు.