వింత పక్షి సంభాషణ - విజయపాలుని కథారంభం

రాజవాహనుడు విలువిద్య, జంతువుల శిక్షణ, గుర్రపుస్వారీలలో తన తండ్రి దుందుభికంటే మిన్నగా నైపుణ్యం సంపాదించాడు. అతని చెల్లెలు శ్రమని పక్షులకు సంగీతం నేర్పుతూ ఉండేది. ఒకసారి దుందుభి వింధ్యారణ్యానికి నూతన మృగాలను, విచిత్ర పక్షులను బంధించడానికి వెళ్తూ, తాను తిరిగి వచ్చేవరకు ఎవరికీ పక్షులను విక్రయించవద్దని కుమారునికి చెప్పి వెళ్ళాడు.

తండ్రి లేని సమయంలో మహేంద్రపుర రాజు వసుపాలుని కుమార్తె కల్పలత తరఫున కొందరు పరిజనులు పక్షులను కొనుగోలు చేయడానికి వచ్చారు. రాజవాహనుడు తల్లి పుళిందిని సలహాతో, చెల్లెలి అంగీకారంతో వారికి మర్యాదలు చేసి, తండ్రి అడవి నుండి తిరిగి రాగానే వారు కోరిన పక్షులను పంపుతామని జాబు వ్రాసి పంపాడు.

కొద్దిరోజుల తర్వాత దుందుభి ఎన్నో క్రూరమృగాలను, వివిధ పక్షిజాతులను పట్టి తెచ్చాడు. ఆ పక్షులలో నవరత్నాల కాంతులతో, నెమలి పింఛం వంటి తోకతో, చిలుక ముక్కుతో మహాద్భుతంగా ఉన్న ఒక వింత పక్షి పిల్లలను ఎంతగానో ఆకర్షించింది. అడవిలో అది అమృతతుల్యంగా గానం చేస్తుండగా పట్టుకున్నామని, పంజరంలో చిక్కినప్పటి నుండి అది నోరు విప్పలేదని దుందుభి వివరించాడు.

ఆ వింత పక్షి అందాన్ని చూసి ముచ్చటపడిన శ్రమని, దానిని ఎవరికీ అమ్మవద్దని, తానే పెంచుకుంటానని తండ్రిని కోరింది. దుందుభి సంతోషంగా ఆ పక్షిని శ్రమనికే ఇచ్చాడు. శ్రమని దానిని తన గదికి తీసుకెళ్ళి, ఎంతో ప్రేమగా పంజరాన్ని శుభ్రం చేసి, ఫలాలను తినిపిస్తూ తనతో మాట్లాడవలసిందిగా వేడుకుంది.

శ్రమని నిష్కల్మషమైన ఆదరణను చూసి ఆ పక్షి సంతసించి మానవభాషలో మాట్లాడసాగింది. తాము కిరాతులమని భావించి ఇంతకాలం మౌనంగా ఉన్నానని, శ్రమని సంస్కారవంతమైన దయాగుణాన్ని చూసి మాట్లాడుతున్నానని తెలిపింది. తనకు సమస్త భాషలు, పురాణేతిహాసాలు తెలుసునని చెప్పిన ఆ పక్షి, రాజవాహనుడు అభ్యర్థించగానే మధురమైన స్వరంతో శ్లోకాలను గానం చేసింది.

ఆ పక్షి పాండిత్యానికి ముగ్ధులైన అన్నాచెల్లెళ్ళు మరింత ఆనందంతో ఒక మంచి కథను వినిపించమని కోరారు. దాంతో ఆ పక్షి కళింగదేశాన్ని పాలించిన విజయపాలుడు, అతని వద్ద మంత్రియైన సుమతికి సంబంధించిన ఒక ఆసక్తికరమైన వృత్తాంతాన్ని చెప్పడం ప్రారంభించింది.