విజయపాలుని వృత్తాంతము - చంద్రవర్మ పూర్వకథ

రాజవాహనుడు, కల్పలత తమ వద్దనున్న పక్షి ద్వారా విజయపాలుని శేషకథను వినాలని ఆశించారు. అయితే ఆ పక్షి ఏకాంతముగా కల్పలతకు మాత్రమే ఆ కథను వివరిస్తానని చెప్పడంతో, రాజవాహనుడు తోటలో విశ్రమించగా కల్పలత ఆ వృత్తాంతాన్ని శ్రద్ధగా వినసాగెను.

సుమతి మంత్రికి అన్యాయం చేసి పశ్చాత్తాపంతో కుమిలిపోయిన విజయపాలుడు, ఆత్మహత్యాయత్నం విఫలమైన పిమ్మట ఘోరారణ్యాల పాలయ్యాడు. ప్రాణత్యాగం చేయదలచి కొండపై నుంచి దూకబోగా, ఒక సిద్ధుని హితవుతో ఆ ప్రయత్నం విరమించుకుని అడవుల వెంట నడుస్తూ అలసటతో ఒక చెట్టునీడన గాఢనిద్రలో మునిగిపోయాడు.

ఆ సమయంలో వేటకై వచ్చిన ధేనుక అనే రూపవతియైన శబర కన్య అతనిని చూసి ముగ్ధురాలై, సేదదీర్చి ఆదరించింది. తన తండ్రి పది యోజనాల దూరంలో ఉన్న మన్యప్రదేశానికి అధిపతియని తెలిపి, విజయపాలుని తమ ఆవాసానికి సాదరంగా ఆహ్వానించి వెంటబెట్టుకుని వెళ్ళింది.

పుళిందపురిలో ఆ భిల్లపతి విజయపాలునికి ఘనంగా ఆతిథ్యమిచ్చి గౌరవించాడు. ఆయన విద్యావినయాలు, సంస్కారము చూసి ఆశ్చర్యపడిన విజయపాలునితో ఆ శబర నాయకుడు తన నిజమైన పూర్వోత్తరాలను వివరించాడు.

తాను పూర్వము మధురాపురంలో క్షీరస్వామి అనే బ్రాహ్మణుని కుమారుడనని, తన పేరు చంద్రవర్మ అని తెలిపాడు. పాండ్యరాజు కొలువులో సాహస మల్లయుద్ధం చేసి మెప్పు పొందినప్పుడు, రాజపుత్రిక వసంతమాల తనను వలచి తనతో అరణ్యానికి వచ్చేసిందని చెప్పాడు. మార్గమధ్యంలో ఉపకారం పొందిన ఒక వానరం ఇచ్చిన దివ్యఫలాన్ని భుజించడం వల్ల తమకు దీర్ఘాయుష్షు లభించిందని, ఆ పిమ్మట కిరాతరాజును మెప్పించి సేనాపతిగా ఉంటూ తదనంతరం ఆ భిల్లరాజ్యానికి అధిపతినయ్యానని పేర్కొన్నాడు.

అంతేకాక, తమ వద్ద పెరుగుతున్న కలభ (ధేనుక) తమ కన్నబిడ్డ కాదని, మహారాష్ట్రాధిపతి శ్రీమంతుని మనవరాలని వివరించాడు. ఏనుగు మదమెక్కి పారిపోయిన వేళ అంబారీలో దొరికిన ఆ శిశువును తామే స్వంతబిడ్డగా పెంచి సమస్త విద్యలు నేర్పించామని తెలిపాడు. చంద్రవర్మ ఆ రాజకన్యకను విజయపాలునికిచ్చి వివాహం జరిపించి, ఆ రాజ్యభారాన్ని అతనికి అప్పగించాడు.

విజయపాలుడు 'దుందుభి' అనే పేరుతో భిల్లపతియై జీవిస్తూ ఒక కుమారుడిని, కుమార్తెను పొందాడు. ఆ కథంతా విన్న కల్పలత, రాజవాహనుడు సామాన్య కిరాతుడు కాక ఉత్తమ రాజవంశ సంజాతుడేనని గ్రహించి పరమానందం చెందింది. సరిగ్గా అదే సమయంలో భిల్లపల్లె నుండి ఒక స్త్రీ మగపక్షిని తీసుకువచ్చి కల్పలతకు అప్పగించడంతో కథ తదుపరి మలుపు తీసుకున్నది.