సుఖదుఃఖాల ప్రారబ్ధం - సిద్ధవ్రతుని బోధ

రాజపుత్రుడైన మోహనుని మనస్సు నిరంతరం నక్షత్రలోక ధ్యానంలోనే మునిగి తేలుతుండేది. శాస్త్ర పాఠాలకన్నా లోకాంతర విశేషాలను తెలుసుకోవడమే అతనికి ముఖ్యమైంది. ఒకనాడు అతడు తన ప్రాణమిత్రుడైన సిద్ధార్థునితో, భూలోక విషయాలకన్నా ఇతర లోకాలను ప్రత్యక్షంగా చూడాలనే కోరిక తనకు కలిగిందని, తపస్సు చేసే శక్తి లేకున్నా మహానుభావులైన యోగుల శుశ్రూష వల్ల ఆ శక్తిని పొందవచ్చని తెలిపాడు. మఠానికి వచ్చే సన్యాసులకు, విరక్తులకు విరివిగా దానధర్మాలు చేస్తూ వారిలో ఉన్న నిజమైన సిద్ధులను ఆశ్రయించాలని నిశ్చయించుకున్నారు.

మోహనుడు సిద్ధార్థునితో కలసి మఠానికి వచ్చే సాధువులకు, పరివ్రాజకులకు విలువైన వస్త్రాలు, కంబళ్ళు, గొడుగులు వంటి అనేక వస్తువులను విశేషంగా దానం చేయసాగాడు. ఈ దాతృత్వ వార్త నలుదిక్కులా వ్యాపించి వేలకొద్దీ బైరాగులు అక్కడికి రాసాగారు. కొన్నాళ్లకు ఒకనాడు జటామకుటంతో, వ్యాఘ్రచర్మాంబరుడై, సాక్షాత్తు శంకరుని వలె ప్రకాశించే ఒక దివ్యతేజస్వియైన సన్యాసి అక్కడికి వచ్చాడు. మోహనుడు భక్తితో అతనికి అత్యంత విలువైన జల్తారు శాలువను బహూకరించాడు. అయితే ఆ సన్యాసి దానిని సున్నితంగా తిరస్కరిస్తూ, విరక్తులకు ఇలాంటి విలాస వస్తువులు అనవసరమని, తాను దానాల కోసం రాలేదని చెప్పాడు.

మోహనుడు ఆ యోగి పాదాలపై పడి తన మనోరథాన్ని విన్నవించుకున్నాడు. అప్పుడు ఆ యోగి చిరునవ్వుతో, అణిమాది సిద్ధులు కలవారు చాలా అరుదని, సుఖదుఃఖాలు రెండూ మానవులకు ప్రారబ్ధకర్మ ప్రకారమే ప్రాప్తిస్తాయని తెలుపుతూ విజయదాసుని కథను వివరించడం మొదలుపెట్టాడు.

ఢిల్లీ చక్రవర్తి వద్ద విజయదాసుడనే పరమజ్ఞాని మంత్రిగా ఉండేవాడు. అతడు రాజ్యతంత్రాలు నిర్వహిస్తున్నప్పటికీ జనకుని వలె నిష్కామ భావనతో జీవిస్తూ అద్భుతమైన వేదాంత తత్వాలను రచించేవాడు. ఆ కీర్తనలు దేశమంతటా ప్రసిద్ధి చెందాయి. హరిద్వారంలో ఆ కీర్తనలు విన్న విజ్ఞానచంద్రుడనే సన్యాసి వాటిని రచించిన మహాపురుషుని దర్శించాలని ఎంతో శ్రమించి ఢిల్లీకి చేరుకున్నాడు. తీరా అక్కడ విజయదాసుడు సర్వభోగాలతో కూడిన మంత్రి పదవిలో ఉండటం చూసి, లోకులకు వైరాగ్యం బోధిస్తూ తాను మాత్రం భోగాలను అనుభవించడం మోసమని నిందించాడు.

విజయదాసుడు శాంతంగా ఇది తన సుఖప్రారబ్ధమని, అనుభవించక తప్పదని తెలిపాడు. కానీ విజ్ఞానచంద్రుడు ఆ ప్రారబ్ధాన్ని వెంటనే తొలగిస్తానని పంతం పట్టి, మంత్రిని కాషాయాలు ధరింపజేసి తనతో పాటు హరిద్వారానికి కాలినడకన తీసుకువెళ్లాడు. అడవి మార్గంలో ఎండ తీవ్రతకు అలసిపోయిన విజయదాసుడు ఒక మర్రిచెట్టు కింద నిద్రపోగా, సన్యాసి భిక్ష కోసం సమీప గ్రామానికి వెళ్లాడు. ఆ సమయంలో అదే మార్గంలో సైన్యంతో వెళ్తున్న నేపాళ రాజు వీరవర్మ తన మిత్రుడైన విజయదాసుని గుర్తించి, ఆయనకు ఎండ తగలకుండా పట్టు డేరాలు వేయించి, సుగంధ జలాలు జల్లించి రాజోపచారాలు చేశాడు.

భిక్ష తీసుకుని తిరిగి వచ్చిన సన్యాసి, అరణ్యంలో వెలసిన ఆ రాజవైభవాన్ని, రత్నపీఠంపై సేదతీరుతున్న విజయదాసుని చూసి విస్తుపోయాడు. సుఖమైనా దుఃఖమైనా ప్రారబ్ధాన్ని ఎవరూ తప్పించలేరని, విజయదాసుడు బాహ్యంగా భోగాలలో ఉన్నా అంతరంగంలో ముక్తుడేనని గ్రహించి క్షమాపణలు కోరి తన దారిన వెళ్ళిపోయాడు. ఈ కథను వినిపించిన యోగి, ప్రారబ్ధం అనుభవించక తీరదని రాజపుత్రునికి హితవు పలికాడు.

అయినప్పటికీ మోహనుడు తన పట్టుదలను వీడక, కాశీలోని మణికర్ణికా తీర్థంలో గంగలో జలస్తంభన చేసి తపస్సు చేసే సిద్ధుని దర్శనం చేయించమని ఆ యోగిని ప్రార్థించాడు. ఎన్ని కష్టాలు ఎదురైనా నక్షత్రలోక దర్శనం కోసం తాను సిద్ధంగా ఉన్నానని వేడుకున్నాడు. అతని అచంచల దీక్షను చూసి సిద్ధవ్రతుడనే ఆ యోగి మోహనుని తన వెంట కాశీకి తీసుకువెళ్ళేందుకు అంగీకరించాడు. మోహనుడు తన మిత్రుడు సిద్ధార్థునికి కర్తవ్యాన్ని బోధించి రాజ్యంలోనే విడిచిపెట్టి, యోగి వెంట కాశీకి పయనమయ్యాడు.