కపిల కథ

రాజపుత్రుడైన మోహనుడు తన మిత్రుడు సిద్ధార్థుని నచ్చజెప్పి ఇంటివద్దనే విడిచిపెట్టి, సిద్ధవ్రతుడనే యోగీశ్వరుని వెంట కాశీ నగరానికి ప్రయాణమయ్యాడు. మార్గమధ్యంలో వారు మల్లెప్రోలు అనే గ్రామంలోని చెరువుగట్టున ఉన్న రావిచెట్టు నీడన బస చేశారు. మోహనుడి కాళ్లకు బొబ్బలు ఎక్కడంతో వారు రెండు రోజులు అక్కడే విశ్రమించాల్సి వచ్చింది.

చెరువుకు నీళ్ల కోసం వచ్చే స్త్రీలు మోహనుని సౌందర్యాన్ని చూసి ముగ్ధులయ్యారు. వారిలో ఒక యువతి సాహసించి సిద్ధవ్రతుని వద్దకు వెళ్లి సాముద్రికం చెప్పమని కోరింది. ఆ యోగి ఆమె గత జీవిత విశేషాలను నిర్దుష్టంగా చెప్పడంతో, గ్రామమందలి స్త్రీలందరూ తమ భవిష్యత్తు తెలుసుకోవడానికి, మోహనుని రూపం చూడటానికి తండోపతండాలుగా రావడం మొదలుపెట్టారు.

ఈ సందడిని గమనించిన మోహనుడు స్త్రీ సాంగత్యం ఇంద్రియ చాంచల్యానికి దారితీస్తుందని, ఈ వ్యాపకం ఎందుకని యోగిని ప్రశ్నించాడు. అందుకు సిద్ధవ్రతుడు నవ్వుతూ, మోహనుని మనోనిబ్బరాన్ని, చిత్తశుద్ధిని పరీక్షించడానికే ఈ పరిస్థితిని అనుమతించానని, గాలి వీచినప్పుడే దూదికి, రాతికి గల భేదం తెలుస్తుందని హితవు పలికాడు.

ఆ గ్రామంలో భద్రుడనే ధనవంతుడైన రెడ్డి ఉండేవాడు. అతని కుమారుడు మందబుద్ధి గలవాడు. అతనికి కపిల అనే చక్కని రూపవతి, విద్యావంతురాలైన భార్య ఉండేది. మూర్ఖుడైన భర్త, వేధించే అత్తమామల మధ్య సంసార సుఖం లేక ఆమె విరక్తి చెందింది. యోగి మహిమలు విని, తన దుఃఖం తీరే మార్గం కోరి చెరువుగట్టుకు వచ్చింది. అక్కడ మోహనుని చూసి ముగ్ధురాలై, అనంతరం యోగి పాదాలపై పడి తనను శిష్యురాలిగా స్వీకరించి వెంట తీసుకువెళ్లమని వేడుకుంది.

మొదట సిద్ధవ్రతుడు స్త్రీలకు పతిసేవయే ముఖ్యమని, పరపురుషులతో విరాగుల వెంట రావడం లోకాపవాదులకు దారితీస్తుందని వారించాడు. అయితే కపిల తన పరిస్థితిని వివరిస్తూ, తనను నిరాకరిస్తే చెరువులో పడి ప్రాణత్యాగం చేస్తానని దీనంగా ప్రార్థించింది. ఆమె వైరాగ్య భావాన్ని గ్రహించిన యోగి, ఆమెకు మంత్రోపదేశం చేసి తన పరివారంలో చేర్చుకున్నాడు.

కోడలు సన్యాసుల వెంట వెళ్లిపోయిందని తెలుసుకున్న భద్రుడు ఆవేశంతో కొందరు మనుషులను వెంటబెట్టుకుని వారిని అడ్డగించాడు. కపిల భయపడగా, మోహనుడు తన యోగదండంలో దాచిన కత్తిని దూసి ఎదురుతిరిగాడు. అడ్డువచ్చిన వారిని తన పరాక్రమంతో తరిమికొట్టి, వారిని తీవ్రంగా శిక్షించాడు. పరాభవం చెందిన భద్రుడు ఇక ఏమీ చేయలేక సిగ్గుతో వెనుదిరిగాడు. అనంతరం వారు ప్రయాణం కొనసాగించి హేమదుర్గం చేరుకున్నారు.